Robert Conquest - Polski Serwis Naukowy

George Robert Ackworth Conquest (ur. 15 lipca 1917 w Malvern, Worcestershire) – historyk brytyjski, sowietolog.

Studiował na Winchester College, Uniwersytecie w Grenoble i w Magdalen College (Oxford University), gdzie uzyskał dyplom z filozofii, politologii i ekonomii i wreszcie doktorat z historii ZSRR.

Epizodycznie (w 1937) należał do partii komunistycznej Wielkiej Brytanii (ze środowiskiem komunistycznym związał się motywowany poglądami antyfaszystowskimi Frontu Ludowego. Po wybuchu II wojny światowej zaciągnął się na ochotnika do wojska (wbrew ówczesnemu stanowisku Kominternu, po pakcie Ribbentrop- Mołotow wzywającego do akcji antywojennej). Został oficerem wywiadu brytyjskiego.

Komunizm (. Komunizm oparty był na idei walki klas, mającej doprowadzić do osiągnięcia sprawiedliwości społecznej poprzez stworzenie społeczeństwa pozbawionego wewnętrznych podziałów ekonomicznych (bezklasowego) i etnicznych (bezpaństwowego), w którym wszystkie środki produkcji znajdą się w posiadaniu wspólnot. Ważnymi elementami ideologii komunizmu było promowanie internacjonalizmu i ateizmu, ponieważ komuniści uważali, że wszyscy ludzie są równi bez względu na narodowość, rasę czy religię, a podziały te uważają za szkodliwe i prowadzące do konfliktów.

Włodzimierz Lenin (ros. Владимир Ленин), właśc. Władimir Iljicz Uljanow (ros. Владимир Ильич Ульянов), (ur. 22 kwietnia 1870, wg kalendarza juliańskiego 10 kwietnia, w Symbirsku, zm. 21 stycznia 1924 w Gorkach Leninowskich pod Moskwą) – rosyjski polityk, organizator i przywódca rewolucji październikowej, a następnie pierwszy przywódca Rosji Radzieckiej. Współzałożyciel i lider partii bolszewickiej. Teoretyk i ideolog komunizmu.

Stał się demaskatorem mechanizmów systemu totalitarnego. Przyczyniły się do tego również osobiste obserwacje z czasu pobytu w Bułgarii, gdzie w końcu 1944 został brytyjskim oficerem łącznikowym przy armii bułgarskiej (która przystąpiła w październiku 1944 do koalicji antyhitlerowskiej, a następnie (do 1948) attaché prasowym ambasady brytyjskiej w Sofii. Był tam świadkiem procesu sowietyzacji Bułgarii i podporządkowania kraju Moskwie. Do 1956 był urzędnikiem brytyjskiego Foreign Office.

George Walker Bush ?/i [ˈdʒɔːɹdʒ ˈwɑːkɚ bʊʃ] (ur. 6 lipca 1946 w New Haven w Connecticut w USA) – były prezydent Stanów Zjednoczonych wybrany w roku 2000. Sprawował urząd od 20 stycznia 2001 roku do 20 stycznia 2009. W wyborach prezydenckich 13 grudnia 2004 wybrany przez Kolegium Elektorów na drugą kadencję.

Biuro Spraw Zagranicznych oraz Wspólnoty (ang. The Foreign and Commonwealth Office), bardziej znane jako Biuro Spraw Zagranicznych (Foreign Office) lub FCO, jest departamentem rządu Wielkiej Brytanii odpowiedzialnym za promocję interesów państwa zagranicą, odpowiednikiem ministerstw spraw zagranicznych w innych krajach. Szef biura nosi tytuł Sekretarza Stanu ds. Zagranicznych i Wspólnoty (Secretary of State for Foreign and Commonwealth Affairs) zaś popularnie nazywany jest Sekretarzem ds. Zagranicznych (Foreign Secretary). Jego pozycja jest jedną z najbardziej prestiżowych w rządzie brytyjskim (cabinet) po premierze; pozostałe to Kanclerz Skarbu (Chancellor of the Exchequer) oraz Sekretarz ds. Wewnętrznych (Home Secretary).

W 1981 Conquest przeniósł się do Kalifornii, gdzie objął stanowisko w Instytucie Hoovera na Uniwersytecie Stanforda. Współpracuje też m.in. z Instytutem Badań Ukraińskich Uniwersytetu Harvarda, jest adiunktem w Centrum Studiów Strategicznych i Międzynarodowych w Waszyngtonie. W Kalifornii mieszka do dziś, zachowując brytyjskie obywatelstwo.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Waszyngton, D.C., formalnie Dystrykt Kolumbii (ang. Washington, D.C. /ˈwɒʃɪŋtən ˌdiːˈsiː/, District of Columbia), potocznie nazywany Waszyngtonem, Dystryktem lub po prostu D.C. – założona 16 lipca 1790 stolica Stanów Zjednoczonych.

Jedną z najważniejszych prac Conquesta jest opublikowany w 1968 Wielki Terror – pierwsza w historiografii światowej monografia lat 1934–1939 w ZSRR – okresu wielkiej czystki, budowy przez Józefa Stalina w pełni totalitarnego państwa sowieckiego drogą masowego terroru i likwidacji dotychczasowej bolszewickiej elity władzy (starych bolszewików). Monografia oparta była wyłącznie na dostępnych w 1968 źródłach drukowanych: zarówno oficjalne materiały sowieckie z okresu stalinowskiego, jak i ujawnione w epoce Chruszczowa materiały WKP(b) i NKWD, a także opublikowane na Zachodzie pamiętniki świadków, którym udało się opuścić ZSRR (Aleksander Weissberg-Cybulski, Boris Bażanow, Aleksander Orłow, Walter Kriwicki, Gustaw Herling-Grudziński i in.). Conquest w Wielkim Terrorze opisywał wydarzenia lat trzydziestych w ZSRR jako logiczną konsekwencję ustrojową jednopartyjnej dyktatury, opartej na tajnej policji – narzuconej Rosji w latach 1917–1921 przez bolszewików pod przywództwem Lenina.

Front Ludowy to tworzona w okresie międzywojennym przez zrzeszone w III Międzynarodówce partie komunistyczne koalicja z partiami socjalistycznymi i socjaldemokratycznymi. Łącząc się, przejmowały władzę w państwie w sposób demokratyczny, tworząc wspólny rząd koalicyjny. Fronty ludowe z założenia miały być odpowiedzią komunistów na rozwój ruchu faszystowskiego w krajach europejskich. Pomysł ten, stworzony przez Stalina, a lansowany przez sekretarza generalnego Międzynarodówki, Bułgara Georgi Dymitrowa miał zastosowanie m.in. we Francji i Hiszpanii, gdzie partie Frontu Ludowego przejęły władzę.

Gustaw Herling-Grudziński (ur. 20 maja 1919 r. w Skrzelczycach, zm. 4 lipca 2000 r. w Neapolu) – pisarz, eseista, krytyk literacki, dziennikarz, żołnierz, więzień łagrów.

Ujawnienie w czasach gorbaczowowskiej głasnosti, a zwłaszcza wkrótce po upadku ZSRR w roku 1991 znacznej części archiwów radzieckich potwierdziło ustalenia Conquesta, jedynie je uściślając.

Uzupełnieniem Wielkiego Terroru jest The Harvest of Sorrow (1986) – obszerna monografia historii ZSRR w latach 1928–1933 – okresu przymusowej kolektywizacji rolnictwa i sprowokowanej w latach 1932–1933 klęski głodu na Ukrainie i w południowej Rosji, który pochłonął życie wielu milionów ludzi. Obie monografie stanowią syntezę historii ZSRR i partii bolszewickiej w latach 30. XX w.

Uniwersytet Harvarda (Harvard University) powstał w 8 września 1636 jako Harvard College w Newtown (wówczas w Kolonii Zatoki Massachusetts, obecnie Cambridge) koło Bostonu jako pierwszy uniwersytet na terenie kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej.

Kalifornia (ang. California) – najludniejszy, najbogatszy oraz trzeci co do wielkości (po Alasce i Teksasie) stan USA. Położony na zachodnim wybrzeżu USA, nad Oceanem Spokojnym. Na północy graniczy ze stanem Oregon, na wschodzie ze stanem Nevada, na południowym wschodzie z Arizoną, a na południu z meksykańskim stanem Baja California. Cztery największe miasta stanu to: Los Angeles, San Francisco, San Diego i San José. W Kalifornii znajduje się aż osiem z pięćdziesięciu największych miast USA. Stan znany jest ze zróżnicowanego środowiska przyrodniczego i klimatu, a także z powodu wielorasowego i wielokulturowego społeczeństwa.

Conquest jest również autorem biografii Lenina (1972), Stalina (1991), wielu monografii dotyczących poszczególnych zagadnień dziejów ZSRR (system obozów koncentracyjnych, tajna policja NKWD, zabójstwo Kirowa, deportacje narodów, system prawa sowieckiego, sytuacja religii w ZSRR itd.).

Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.

Józef Stalin ( (ur. ) – formalnie pełnił obieralne, kadencyjne funkcje sekretarza generalnego KPZR i jej poprzedniczek oraz premiera ZSRR, a faktycznie był dożywotnim dyktatorem Związku Radzieckiego, posiadającym nieograniczoną władzę.

W listopadzie 2005 Conquest został nagrodzony przez George'a Busha Prezydenckim Medalem Wolności.

Jest autorem kilku tomików poetyckich. Przetłumaczył na język angielski Pruskie noce Aleksandra Sołżenicyna.

Bibliografia - najważniejsze pozycje

Power and Politics in the USSR (1960)

Nation Killers. The Soviet Deportation of Nationalities (1960), ISBN 0-333-10575-3

Religion in the USSR (1968)

The Great Terror (1968), wydanie uzupełnione: The Great Terror : A Reassessment (1990) ISBN 0195055802; wydanie polskie: Wielki Terror (1997), ISBN 83-902063-9-0

Lenin (1972), ISBN 0-00-632616-1

Inside Stalin's Secret Police: NKWD Politics, 1936-1939 (1985), ISBN 0-8179-8241-8

Kolyma : The Arctic Death Camps (1978), ISBN 0-670-41499-9

The Harvest of Sorrow : Soviet Collectivization an the Terror- Famine (1986), ISBN 0-19-504054-6

Stalin and the Kirov Murder (1989), ISBN 0-19-505579-9; wydanie polskie: Stalin i zabójstwo Kirowa (1989)

Stalin : Breaker of Nations (1991), ISBN 0-297-81194-0; wydanie polskie: Stalin (1996)

Reflections on a Ravaged Century (1999), ISBN 0-393-04818-7; wydanie polskie: Uwagi o spustoszonym stuleciu (2002)

Linki zewnętrzne

Instytut Hoovera

Worcestershire - hrabstwo niemetropolitarne w zachodniej Anglii, jedno z najmłodszych, bo istniejące zaledwie od 1998. Wcześniej jego obszar wchodził w skład hrabstwa Hereford and Worcester. Jest równocześnie hrabstwem administracyjnym oraz, w identycznych granicach, ceremonialnym. Największym miastem i ośrodkiem administracyjnym jest Worcester, od którego pochodzi też nazwa hrabstwa.

Wielki terror – okres w historii ZSRR szczególnego nasilenia terroru policyjnego NKWD w latach 30. XX wieku. W efekcie zaplanowanych i zorganizowanych represji zamordowano miliony niewinnych ludzi, a także prawie wszystkich działaczy partii leninowskiej, wysokich oficerów Armii Czerwonej oraz NKWD. Za jego początek uważane jest zabójstwo Kirowa w grudniu 1934, a koniec najczęściej datowany na 1939.