Robert Guiscard - Polski Serwis Naukowy

monete z wyobrażeniem Roberta Guiscarda

herb rodu Hauteville

Robert Guiscard (ur. ok. 1016, zm. 17 lipca 1085), książę Apulii, Kalabrii i Sycylii.

Biografia

Syn normańskiego rycerza Tankreda z rodu Hauteville i jego drugiej żony - Fressendy. Jego przydomek oznacza starofrancuskim sprytny, chytry. W 1046 r. dołączył do swoich starszych braci - Williama, Drago i Humphreya - walczących na żołdzie lombardzkich książąt w południowej Italii przeciwko Bizancjum. Po zdobyciu przez Drago Kalabrii, Robert opanował zamek San Marco, górujący nad doliną Crati, który stał się bazą wypadową dla jego rozbójniczych wypraw. W 1049 roku został oskarżony o herezje, jednak dzięki znajomości z biskupem Lotaryngii nie zostały postawione mu zarzuty. Dopiero małżeństwo z Aubrée, krewną normańskiego wodza z okolic Benewentu, przyczyniło się do tego, że z raubrittera stał się wpływowym możnowładcą.

Sycylia (wł. Sicilia) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (25 710 km²), leżąca na południowy zachód od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska. Wyspę zamieszkuje około 5 milionów mieszkańców.

Inwestytura (łac. przyobleczenie, ubranie) – nadawanie stanowisk kościelnych przez monarchę przy jednoczesnym traktowaniu dóbr kościelnych przez monarchę jako lenna.

W 1057 r. po śmierci brata Humphreya, który po zamordowanym Drago został przywódcą Normanów w Italii, Robert wyrósł na lidera normańskich wojowników w południowych Włoszech, którzy już otwarcie dążyli do opanowania tej krainy. W 1058 r. Robert osadził swojego młodszego brata Rogera na książęcym tronie w Kalabrii. W 1059 r. wszedł w przymierze z papieżem Mikołajem II i na synodzie w Melfi ogłosił się wasalem papieża oraz zobowiązał sie przestrzegać zasad soborowych, za co otrzymał tytuł księcia wraz z inwestyturą Apulii, Kalabrii i Sycylii. W następnych latach Robert zajął Reggio i Brindisi, by w 1071 po trzyletnim oblężeniu zdobyć Bari, stolicę bizantyjskiej Italii. W tym samym czasie Roger podbijał Sycylię, która po zdobyciu Palermo wpadła w ręce Normanów, a Roger ogłosił się wasalem Roberta.

Tankred z Hauteville, fr. Tancrède de Hauteville (ur. 1072, zm. 1112) – jeden z przywódców I krucjaty oraz regent Księstwa Antiochii, członek rodu Hauteville.

Filip I (23 maja 1052 – 29 lipca 1108, Meulan) – król Francji (1060-1108, koronowany w 1059). Syn Henryka I (1031-1060), z dynastii Kapetyngów i Anny Kijowskiej.

Następne lata upłynęły Robertowi na konsolidowaniu wszystkich zdobytych ziem. Do 1073 r. zmusił do uległości wszystkich normańskich buntowników. W tym czasie został ekskomunikowany przez papieża Grzegorza VII, który w ten sposób chronił papieskie włości w południowej Italii. Jednak gdy po kolejnym buncie Robert stał się jeszcze silniejszy (władał całym Południem bez Kapuii i Neapolu), a papież miał kłopoty z intrygami cesarza Henryka IV, Grzegorz VII poszedł w 1080 r. na ugodę. Robert doszedłszy do szczytu potęgi i uważając się za pretendenta do tronu w Konstantynopolu (na pieczęciach przedstawiał się w stroju imperatora), podjął wyprawę posiadłości bizantyjskie. W 1081 wraz ze swym synem Boemundem zdobył Korfu. Cesarz Aleksy I Komnen sprzymierzył się z Wenecją, której flota pokonała flotę normańską. Cesarz ruszył na Durazzo, któremu zagrażali Normanowie, lecz w bitwie pod tym miastem poniósł klęskę. Robert kontrolował via Egnatia, szlak biegnący do Konstantynopola. Wobec porażki Aleksy I Komnen wszedł w sojusz z cesarzem Henrykiem IV, który wszedł do Italii. Zagrożony Grzegorz VII przywołał Roberta na półwysep. W Tesalii pozostał Bohemond, który jednak zrezygnował z marszu na Konstantynopol.

Henryk IV (niem. Heinrich IV., ur. 11 listopada 1050 w Goslar, zm. 7 sierpnia 1106 w Liège) – król niemiecki od 1056 (faktycznie od 1065), cesarz rzymsko-niemiecki od 1084 do swojej abdykacji w 1105 , najstarszy syn cesarza Henryka III i jego drugiej żony Agnieszki z Poitou (Akwitańskiej). Był trzecim cesarzem z dynastii salickiej (zwanej inaczej dynastią frankońską).

Książę – tytuł monarchów państw nie będących królestwami, tytuł feudalny władców wielkich jednostek terytorialnych w ramach monarchii, podległych królowi lub cesarzowi, tytuł członków rodziny monarchy i tytuł arystokratyczny. Jego źródłosłów związany jest ze staropolskim słowem kniądz (ksiądz), staroruskim kniaź, czeskim knieze czy południowosłowiańskim knez. Książę różnił się od króla tym, że nie był koronowany. Książę może władać lub być właścicielem księstwa. Na terenie pogańskiej Słowiańszczyzny wyraz książę oznaczał po prostu władcę terytorialnego lub plemiennego, bez jakiegokolwiek odniesienia do godności chrześcijańskich książąt (princepsów, duksów), królów (reksów) i cesarzy (cezarów, imperatorów).

W 1084 30 tys. Normanów stanęło pod murami Rzymu, by 27 maja zdobyć Flaminia Porta i wydać bitwę na Campo Mania. Rzymianie zniechęceni grabieżczymi rządami Normanów zbuntowali się przeciwko nim, jednak zostali pokonani a miasto splądrowane. 27 czerwca Robert opuścił Rzym i poprowadził uwolnionego Grzegorza VII do Salerno, w którym papież w 1085 r. zmarł. Robert nie zrezygnował z planów podbicia Bizancjum. Odbudował flotę i ponownie zajął Korfu, wylądował na kontynencie, lecz w czasie przygotowań do oblężenia Kefalonii zmarł po krótkiej chorobie 17 lipca 1085 r.

Sobór powszechny, sobór ekumeniczny – w Kościołach chrześcijańskich - spotkanie biskupów całego Kościoła w celu ustanowienia praw kościelnych (kanonów soborowych) i uregulowania spraw doktryny wiary i moralności. Początkowo sobory były zwoływane przez cesarzy rzymskich (bizantyjskich). Sobory Kościoła rzymskokatolickiego (nie uznawane przez pozostałych chrześcijan, w tym prawosławnych i protestantów) są zwoływane przez papieża. Według prawa kanonicznego papież przewodniczy obradom soboru osobiście (lub przez delegatów), a także określa ramy obrad i zatwierdza dekrety soborowe. Śmierć papieża w czasie trwania obrad powoduje ich zawieszenie, i dopiero jego następca może wznowić obrady.

Benewent (wł. Benevento) to miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Benevento. Według danych na I 2009 gminę zamieszkiwało 62 219 osób przy 478,6 os./km².

Małżeństwa i potomstwo

Pierwszą żoną Roberta była Aubrée de Buonalbergo, miał on z nią:

Boemunda I, księcia Antiochii, męża Konstancji - córki Filipa I, króla Francji,

Emmę de Hauteville, żonę Odona "Dobrego Margrabiego", matkę Tankreda, regenta Antiochii.

Drugą żoną Roberta była Siszelgajta z Salerno, miał z nią:

Rogera Borsę, męża Adeli - córki Roberta, hrabiego Flandrii,

Gwidona, księcia Amalfii,

Roberta Scalio,

Wilhelma,

Hérię de Hauteville, żonę Huguesa V du Maine,

Sybillę de Hauteville, żonę Eblesa II de Roucy,

Matyldę de Hauteville, żonę najpierw Rajmunda II, hrabiego Barcelony, później Aimery'ego I, hrabiego Narbonne.

Znaczenie przydomka

Słowo guiscard (fr.) lub viscard (norm.) bywa różnie interpretowane: "rozważny", "chytry", "przebiegły" lub "zręczny".

Via Egnatia - starożytna droga rzymska, zbudowana około 146 p.n.e. na Półwyspie Bałkańskim, przebiegająca od Dyrrachium (dziś Durrës) na wybrzeżu Adriatyku przez Egnatię (czyli dzisiejsze Saloniki) do Bizancjum (dziś Stambuł). Główny szlak komunikacyjny między Rzymem i jego posiadłościami na Wschodzie. Jej budowę rozpoczął prokonsul Macedonii Gnaeus Egnatius.

Palermo (włoski: Palermo, sycylijski: Palermu lub Palemmu, grecki: Panormos) – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Sycylia, w prowincji Palermo. Panormos powstało już w starożytności, jako kolonia fenicka. Według danych na rok 2009 gminę zamieszkuje 657 936 osób, 4140,6 os./km².

Bibliografia

Anna Komnena, Aleksjada t. I-II, z języka greckiego przeł. wstępem i komentarzem opatrzył Oktawiusz Jurewicz, z serii: „Arcydzieła Kultury Antycznej”, Ossolineum, De Agostini Polska, Wrocław-Warszawa 2005, ISBN 83-04-04760-8

Dariusz Piwowarczyk, Normanowie i Bizancjum w XI stuleciu, Bellona, Warszawa 2006.

de Hauteville (czyt. Altavilla) - ród szlachecki pochodzenia normańskiego, z którego pochodzili m.in. królowie Sycylii, książęta Apulii i książęta Antiochii. Znani też pod włoską wersją nazwiska d`Altavilla.

Tesalia (gr. Θεσσαλία - trl. Thessalía) - kraina historyczna i region administracyjny współczesnej Grecji położona nad Morzem Egejskim na południe od Macedonii.