Sir Robert Peel, 2. baronet (ur. 5 lutego 1788 w Bury w Lancashire, zm. 2 lipca 1850 w Londynie) – premier Wielkiej Brytanii w latach 1834-1835 oraz 1841-1846. Rząd Peela, który dziś określany jest jako konserwatywny (współczesna brytyjska Partia Konserwatywna uważana jest za polityczną spadkobierczynię stronnictwa Torysów), wprowadził ustawy promujące wolny handel. Żeby złagodzić skutki wielkiej klęski nieurodzaju, która nawiedziła Anglię i Irlandię w latach 1841-1847, zniósł cła na zboże, co wywołało rozłam w partii.

Wczesne lata życia i początki kariery politycznej

Był synem sir Roberta Peela, 1. baroneta, i Ellen Yates. Wykształcenie odebrał w Hipperholme Grammar School, Harrow School oraz w Christ Church na Uniwersytecie Oksfordzkim. Na studiach uzyskał dyplomy pierwszej klasy z przedmiotów klasyczych i z matematyki.

W 1809 r. uzyskał mandat parlamentarny ze zgniłego okręgu wyborczego Cashel, w którym mieszkało wówczas 24 wyborców. Poparcia Peelowi w tych wyborach udzielił ówczesny Główny Sekretarz Irlandii sir Arthur Wellesley, późniejszy książę Wellington. Swoją pierwszą mowę na forum Izby Gmin Peel wygłosił na początku 1810 r. i była ona jedną z odpowiedzi na mowę tronową króla. Mowa Peela zyskała spore uznanie wśród deputowanych. Speaker Izby Gmin, Charles Abbot, opisał ją jako najlepszą pierwszą mowę od czasów Williama Pitta.

Przez następną dekadę Peel sprawował wiele pomniejszych stanowisk w administracji rządowej. Był kolejno podsekretarzem stanu w Ministerstwie Wojny i Kolonii, Głównym Sekretarzem Irlandii (1812-1818) oraz przewodniczącym Bullion Committee (komisji parlamentarnej powołanej do ustabilizowania brytyjskich finansów po wojnach napoleońskich).

Peel kilkakrotnie zmieniał okręgi wyborcze. Już w 1812 r. przeniósł się do okręgu Chippenham. Od 1817 r. reprezentował okręg wyborczy Oxford University. W latach 1829-1830 był reprezentantem okręgu Westbury. Następnie aż do śmierci był deputowanym z okręgu Tamworth.

Minister spraw wewnętrznych

W 1822 r. Peel został członkiem gabinetu lorda Liverpoola jako minister spraw wewnętrznych. Na tym stanowisku przeprowadził wiele reform brytyjskiego prawa karnego. W 1829 r., na podstawie Metropolitan Police Act, powołał do życia policję stołeczną (jej funkcjonariusze otrzymali na jego część pseudonimy Bobbies). Ograniczył również katalog czynów zagrożonych karą śmierci. Zreformował ponadto system więziennictwa.

Robert Peel

Peel zrezygnował ze stanowiska w 1827 r., kiedy premierem został George Canning. Peel nie zgadzał się z premierem w sprawie równouprawnienia katolików, które popierał Canning. W 1828 r. Peel ponownie stanął na czele Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, kiedy premierem został jego protektor, książę Wellington. Peel był wówczas uznawany za drugą osobę w stronnictwie torysów, po zwycięzcy spod Waterloo.

Mimo iż Peel był przeciwnikiem równouprawnienia katolików to nacisk zwolenników tej reformy na rząd był tak silny, że w 1829 r. parlament uchwalił Emancipation Act. Na skutek tego Peel zrezygnował z reprezentowania okręgu Oxford University, w którym prawo głosu mieli anglikanie. Wnioskodawcą ustawy o równouprawnieniu był Irlandczyk Daniel O'Connell, który w 1815 r. wyzwał Peela na pojedynek, ale został aresztowany w drodze na miejsce starcia.

Równouprawnienie katolików było tylko jednym z postulatów reformatorów, ale tylko tym jednym zajęła się torysowska administracja. W 1830 r. torysi przegrali wybory i do władzy doszedł reformatorski rząd wigów pod przewodnictwem lorda Greya. Następnie lata na scenie politycznej były burzliwe, ale kiedy rząd wigów przeprowadził najważniejsze reformy (m.in. reformę wyborczą), król Wilhelm IV powołał torysowski gabinet. Na jego czele miał stanąć Peel, ale ponieważ przebywał on wówczas we Włoszech tymczasowo zastąpił go książę Wellington.