Robert Reuven Stiller (ur. 25 stycznia 1928 w Warszawie) – polski tłumacz, pisarz i językoznawca żydowskiego pochodzenia.

Życiorys

Dzieciństwo spędził na Białorusi, okupację w Warszawie. Należał do AK. W 1947 odszedł od katolicyzmu, w którym był wychowany. Wstąpił do PPS. Pracował etatowo w wojsku. W 1952 roku ukończył polonistykę, studiował slawistykę, dziennikarstwo, indologię oraz nordystykę w Rejkiawiku.

Oprócz tłumaczeń jest autorem kilku książek i esejów o charakterze językoznawczym oraz sztuk teatralnych, oraz współzałożycielem żydowskiej gminy reformowanej i propagatorem odrodzenia judaizmu reformowanego w Polsce. W latach 60. i 70. publikował pod pseudonimami (Tomasz Harasiuk, Jerzy Szperak, Józef Salmanowicz), był m.in. autorem książki "Semantyka zbrodni" o propagandzie w sprawie zbrodni katyńskiej. Na przełomie lat 80.-90. XX w. wspólnie z filozofem i tłumaczem Jerzym Prokopiukiem, dzielił się zainteresowaniami ezoterycznymi na łamach czasopisma "Mój Świat". Opublikował krótką, serię artykułów na ten temat, był też współredaktorem pisma "Gnosis").

W 2005 kandydował do Sejmu z ramienia Platformy Janusza Korwin-Mikkego.

Wybrane przekłady

Przekłady Stillera (np. prozy Burgessa) wyróżniają dołączone do wydań artykuły na temat stosowanego przez autora języka, neologizmów, gwary a także pracy tłumacza.

Powieść "Mechaniczna pomarańcza" tłumacz przełożył w dwóch wariantach, wykorzystując fakt, że oryginalny język bohaterów był gwarą angielską z licznymi wtrętami wywodzącymi się m.in. z rosyjskiego – polski przekład powstał analogicznie w wersjach z wtrętami pochodzącymi z angielskiego oraz rosyjskiego. Stiller zapowiadał trzeci wariant przekładu powieści, wersję N – germanizowaną – która miała się ukazać pod tytułem Sprężynowa pomarańcza.