Robinia - Polski Serwis Naukowy

Robinia akacjowa. Pokrój

Robinia, grochodrzew (Robinia L.) – rodzaj roślin należący do rodziny bobowatych. Liczy ok. 20 gatunków drzew i krzewów pochodzących z Ameryki Północnej. Gatunkiem typowym jest Robinia pseudoacacia L.. W Europie środkowej kilka gatunków zostało wprowadzonych do uprawy, w tym robinia akacjowa często, łatwo tu zresztą dziczeje i należy do gatunków inwazyjnych.

Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji i gutacji oraz wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.

Ciernie (ang. thorn, spine, łac. spina) – ostro zakończone wyrostki roślinne o szydłowatym kształcie będące przekształconymi liśćmi (ciernie pochodzenia liściowego np. u berberysu i kaktusów) lub pędami bocznymi (np. u tarniny i grochodrzewu) oraz rzadziej przylistkami (np. u niektórych wilczomleczowatych). U niektórych palm powstają również ciernie pochodzenia korzeniowego (rzadkość).

Morfologia

Liście nieparzysto-pierzaste złożone z małych, jajowatych listków, opadające na zimę. Na pędach u nasady liści często występują ciernie. Kwiaty białe, różowe lub purpurowe, zebrane w zwisające grona. Owocem jest strąk o długosci poniżej 10 cm.

Systematyka

Synonimy

Pseudacacia Moench, Pseudo-Acacia Duhamel du Monceau

Bobowate (Fabaceae Lindl.) – rodzina roślin należąca do rzędu bobowców (Fabales Bromhead). Należy do niej około 9,4% spośród wszystkich gatunków roślin dwuliściennych. Obejmuje w tropikach często rośliny drzewiaste, w klimacie umiarkowanym – głównie rośliny zielne. Symbioza z bakteriami brodawkowymi umożliwia wykorzystanie azotu atmosferycznego. Dawniej rodzina znana była pod nazwą motylkowate (Papilionaceae Giseke).

Gatunek typowy – gatunek wyznaczony przez systematyków jako typ nomenklatoryczny, czyli wzorzec taksonomiczny umożliwiający stosowanie nazw rodzajowych czy rodzinowych. Typ nie musi być typowym przedstawicielem reprezentowanego taksonu, nie musi też świadczyć o jego zmienności. Typ umożliwia identyfikację taksonów. Okazy będące typami przechowywane są w specjalnych kolekcjach, a miejsce przechowywania wzorca jest dokładnie znane. W razie wątpliwości można odwołać się do gatunku typowego i wyróżnionych dla niego cech diagnostycznych.

Pozycja wg APweb (2001...) – aktualizowany system APG II

Jeden z rodzajów podrodziny bobowatych właściwych Faboideae w rzędzie bobowatych Fabaceae s.l.. W obrębie podrodziny należy do plemienia Robinieae. Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Fabanae R. Dahlgren ex Reveal, rząd bobowce (Fabales Bromhead), rodzina bobowate (Fabaceae Lindl.), podplemię Robiniinae Spenn., rodzaj robinia (Robinia L.).

Robinia akacjowa, grochodrzew biały, robinia biała, grochodrzew akacjowaty (Robinia pseudoacacia . Do Europy sprowadzona została w roku 1601 jako drzewo ozdobne, była sadzona w parkach, później także w lasach. Samorzutnie rozprzestrzenia się w środowisku naturalnym. Gatunek inwazyjny, powoduje znaczne zmiany siedliskowe i jest trudny w zwalczaniu. Status gatunku we florze Polski: kenofit, agriofit.

Strąk (legumen) – to owoc pojedynczy, suchy, pękający, zwykle wielonasienny. Wykształcony ze słupka 1-krotnego, charakterystyczny dla rodziny bobowatych. Zbudowany jest z jednego owocolistka, nasiona ułożone są wzdłuż szwu zrośnięcia jego brzegów. Owocnia cienka i skórzasta niezróżnicowana morfologicznie. Anatomicznie podzielona na warstwy o różnej budowie, co ma istotny wpływ na proces rozsiewania nasion.

Gatunki flory Polski

robinia akacjowa, r. grochodrzew (Robinia pseudoacacia L.)

robinia pośrednia (Robinia ×ambigua Poir.) – gatunek uprawiany

robinia szczeciniasta (Robinia hispida L.) – gatunek uprawiany

Robinia lepka (Robinia viscosa Vent.) – gatunek uprawiany

Robinia pseudomexicana L. – gatunek uprawiany

Inne gatunki

Robinia neomexicana Gray

Robinia ×holdtii Beissn.

Robinia ×longiloba Ashe (pro sp.)

Robinia ×margarettiae Ashe (pro sp.)

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website/Fabaceae (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-26].
↑ zbiorowe: Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.
↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-25].
Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Robinia (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-25].
Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.