Robotnicy Przemysłowi Świata (Industrial Workers of the World - IWW) - rewolucyjny związek zawodowy utworzony w 1905 roku w USA. Związek istnieje do dziś i odwołuje się w swych założeniach do taktyki rewolucyjnego syndykalizmu.

Założenia i pierwsze lata działalności

Grafika zachęcająca do wstępowania do IWW

Związek został założony przez działaczy rozczarowanych strukturą, taktyką i zasadami Amerykańskiej Federacji Pracy (American Federation of Labor - AFL). Organizacja skupiać miała robotników, których związki AFL nie chciały włączyć w swoje szeregi - imigrantów, prostych, niewykwalifikowanych robotników, lumpenproletariat. Miał to być związek obejmujący cały kraj i większość klasy robotniczej (hasło "One big union"). Według założycieli tylko taki związek mógł przeciwstawić się sile kapitalistów. Związek podzielony jest na autonomiczne związki branżowe, które łatwiej bronią specyficznych interesów robotników w każdym przemyśle i lepiej przygotowują ich do przejęcia produkcji przez rewolucyjny związek w odpowiedniej chwili.

Początkowo IWW był związkiem prezentującym w swych szeregach przekrój ideowy całej lewicy. Jednak podczas IV zjazdu we wrześniu 1908 r. usunięto z szeregów związku zwolenników socjalisty Daniela DeLeona (utworzyli oni konkurencyjny Międzynarodowy Związek Robotniczy) i pod wpływem Williama Haywooda odrzucono metody walki politycznej. Wzorując się na rewolucyjnym syndykalizmie z Francji i Hiszpanii za jedyne środki działania uznano akcję bezpośrednią, tj. sabotaż i strajk. Znane jest twierdzenie Haywooda: "Wszystko, co robotnicy powinni czynić – to trzymać ręce w kieszeniach, a klasa kapitalistów zostanie zmieciona".

Związek rozwijał się dynamicznie do pierwszej wojny światowej. Jego sekcje zaczęły powstawać poza USA w krajach Ameryki Łacińskiej i Australii.

W USA związek przeprowadził szereg bojowych strajków, z których najbardziej znane to strajk w fabrykach Trustu Stalowego w McKees Rocks w lipcu 1909 r. (4000 robotników 16 narodowości) czy wielki strajk włókniarzy w Lawrence w 1912 r.

IWW znane było także z kampanii walki o wolność słowa, prowadzonych w latach 1909-1912 (w samym tylko miasteczku Spokane aresztowano 500 agitatorów). Bodaj jako pierwsi działacze IWW sięgnęli po "kulturę masową” jako środek propagandy – jednym z ich najbardziej znanych działaczy był słynny piosenkarz Joe Hill. W roku 1912 organizacja liczyła ponad 50 tys. członków.

Rok 1914 demonstracja IWW w Nowym Jorku

W latach 1914-1916 – IWW stał się największą i najlepiej zorganizowaną organizacją rewolucyjną w USA. Przeprowadzał zmasowane i szczegółowo zaplanowane akcje strajkowe i sabotażowe w wielu ważnych gałęziach rolnictwa i przemysłu. Wraz z przystąpieniem USA do wojny w 1917 r. intensywność tych walk jeszcze przybrała na sile. Towarzyszyło im wiele demonstracji antywojennych i protestów głodowych.

Emigranci polscy w IWW

Zgodnie ze swoimi założeniami IWW szczególną uwagę poświęcało organizowaniu w związki imigrantów z innych krajów, w początkach XX wieku sporą ich liczbę w USA stanowili polscy robotnicy.

W połowie 1907 r. związek rozpoczął wydawanie literatury i broszur agitacyjnych po polsku, wśród nich przede wszystkim "Zasad i konstytucji Robotników Przemysłowych Świata". Powstawały także wówczas pierwsze, nieliczne oddziały polskie.

W większej liczbie polskie oddziały IWW zaczęły powstawać podczas fali strajków w latach 1909-1912. Podczas wystąpień imigrantów, niewykwalifikowanych robotników w przemyśle stalowym w latach 1909 i 1910 w McKees Rock, Hammond, South Bethelem, Scheville IWW koordynowało walkę strajkową. Innym sukcesem IWW, jeżeli chodzi o organizacje imigrantów, był strajk w roku 1912 w Lawrence, Mass. Rozpoczął się on spontanicznie, IWW przyłączyło się dopiero po dwóch dniach. Kilkuset Polaków wstąpiło wówczas do związku.

Pod wpływem tych sukcesów 1 maja 1910 r. ukazał się pierwszy numer pisma "Solidarność. Oficjalnego organu polskich członków IWW". Inicjatorem i wydawcą był polski oddział nr 317 w Buffalo, osobiście zaś W. A. Zieliński. Do 1 grudnia 1910 pismo wychodziło jako miesięcznik. Następnie redakcję przeniesiono do Chicago, gdzie ukazywało się jako tygodnik od 15 marca do 15 października 1911 r. Później "z powodu niedostatecznego wsparcia" wydawnictwo zamknięto. Latem 1913 r. polscy członkowie oddziałów w Chicago postanowili pismo wznowić - nowy numer ukazał się 23 września 1913 r. Pismo cały czas borykało się ze znacznymi trudnościami finansowymi, jednak kres jego ukazywaniu położyła decyzja Dyrekcji Poczty zakazująca dystrybucji "niepatriotycznych" wydawnictw. 15 września 1917 r. ukazał się ostatni, czternasty numer "Solidarności".

Staraniem anarchistów działających w IWW wydano polskie tłumaczenia broszur Piotra Kropotkina "Konieczność rewolucji" i Jean Grave'a "Społeczeństwo przyszłości".

Mimo szeroko zakrojonej propagandy Polacy byli najmniej liczną grupą narodową reprezentowaną w IWW. W roku 1914 polskie oddziały skupiały około 700 Polaków, najbardziej ustabilizowane sekcje polskie istniały w Chicago, Fali River, Holyokee, New Bedford i Baltimore.