Rodzina matryfokalna (rodzina matrycentryczna) - struktura społeczna, w ktorej centralną rolę odgrywa kobieta-matka skupiająca na sobie większość funkcji rodzinnych i rodzicielskich.

Wstęp

Wokół kobiety zebrane są dzieci (dwupokoleniowość), a niekiedy i dzieci jej córek (trzypokoleniowość). Mąż, bądź partner – gdyż małżeństwo nie jest tu konieczne i w rzeczywistości często nie występuje – i ojciec dzieci (często niektórych) zamieszkuje w domostwie, w jego pobliżu, bądź w zupełnym oddaleniu. Nawet jeśli zamieszkuje w jego obrębie, to jego rola w zakresie wypełniania funkcji rodzinnych, zwłaszcza rodzicielskich, jest podporządkowana kobiecie.

Struktury matryfokalne nie muszą być koniecznie powiązane z matrylinią, zdarzają się w społecznościach patrylinearnych jak i bilinearnych.

Matryfokalności (zakłada ona strukturę społeczną, która skupia się wokół kobiety) nie należy mylić z matriarchatem (ustrojem społecznym, w którym władza spoczywa w rękach kobiet).

Niekiedy mówi się o matryfokalności w odniesieniu do poliginii semirezydencjalnej, a zwłaszcza nierezydencjalnej. W takich przypadkach poszczególne żony zamieszkują odrębne chaty a ojciec-mąż jest wprawdzie obecny (w drugim przypadku raczej wizytujący), ale z racji rozproszenia pomiędzy poszczególne żony i ich dzieci nie jest w stanie odgrywać istotnej roli w zakresie pełnienia funkcji rodzicielskich wobec dzieci. Idąc tym tropem można by stosować kategorię matryfokalności w odniesieniu do tych rodzin, w których ojciec jest przez dłuższy czas nieobecny (jak w przypadku małżeństw dystansowych), choć wtedy należałoby brać pod uwagę w jakim stopniu matka i dzieci identyfikują się z nieobecnym ojcem. Rodzin matryfokalnych jest więc więcej niż się przypuszcza. Można o niej mówić w przypadku rodziny jednorodzicielskiej z matką i dziećmi; a w sytuacji ojca z dziećmi o rodzinie patryfokalnej.