Rogatka - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy obiektu budowlanego. Zapoznaj się również z: miejscowość o tej samej nazwie oraz rogatek.

Rogatki Miejskie Dobrzyńskie w Płocku

Rogatka – mały budynek, parterowy albo dwukondygnacyjny stawiany przy głównym trakcie komunikacyjnym prowadzącym do miasta. Był siedzibą miejskich władz skarbowych, których zadaniem było pobieranie opłat celnych i drogowych.

Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1918. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją i z Bałtykiem, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją.

Myto to opłata pobierana za przejazd drogą, autostradą, mostem, tunelem itp. Może być pobierana jako podatek centralny bądź lokalny, lub też przez prywatnego właściciela obiektu.

Rogatki budowano na granicy miasta, stawiane były parami, po obu stronach drogi. Pomiędzy nimi ustawiano zamykającą przejście ruchomą barierę. Budowanie rogatek rozpoczęto w drugiej połowie XVIII wieku, czyli w okresie większej, wychodzącej poza dawniejsze bramy miejskie, rozbudowy miast.

Przejazd kolejowy to jednopoziomowe skrzyżowanie toru kolejowego z drogą. Jeśli z torem krzyżuje się chodnik, to takie skrzyżowanie nazywa się przejściem kolejowym. Przejazdy i przejścia umożliwiają bezpieczne przekraczanie linii kolejowych, choć obecnie na ważnych drogach i liniach kolejowych o dużym natężeniu ruchu dąży się do budowy wiaduktów. Przejazd kolejowy musi spełniać warunki techniczne, dotyczące widoczności, oświetlenia, pochylenia drogi przy podjeździe do przejazdu, kąta skrzyżowania drogi z torem i inne.

Kalisz (łac. Calisia, jid. קאַליש, niem. Kalisch) – jedno z najstarszych miast w Polsce, historyczna stolica Wielkopolski Wschodniej. Drugi co do wielkości i również drugi najsilniej zurbanizowany ośrodek województwa wielkopolskiego, powiat grodzki, siedziba powiatu ziemskiego. Centralne miasto aglomeracji kalisko-ostrowskiej, którą tworzy wraz z Ostrowem Wielkopolskim. Siedziba diecezji kaliskiej.

W Polsce klasycystyczne budynki rogatek zachowały się m.in. w Kaliszu, Płocku i Warszawie.

Współcześnie określenia rogatki miasta używa się także do określenia miejsca na granicy miejscowości przy drodze nawet, gdy nie ustawia się tu żadnych punktów pobierania opłat ani kontrolnych.

Rogatka kolejowa w Finlandii

Rogatka – archaiczne określenie tzw. strzeżonego przejazdu kolejowego, czyli skrzyżowania drogi ze szlakiem kolejowym zaopatrzone w szlaban zamykany na czas przejazdu pociągu.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Brama (wrota) – główne wejście lub wjazd na teren zamknięty, otwór, najczęściej zamykany, umieszczony w określonej budowli (ogrodzeniu, murze, budynku) ujęty w obudowę konstrukcyjno-architektoniczną.

Przejazd taki oznaczany jest w Europie charakterystycznym ostrzegawczym znakiem drogowym z symbolem odcinka płotu (wersja tego znaku używana w Polsce nosi oznaczenie A-9).

Również każde inne przegrodzenie drogi szlabanem nazywane bywa rogatką i oznaczane charakterystycznym znakiem zakazu (w Polsce oznaczenie B-32) w postaci białej tarczy z czerwonym obramowaniu z grubą poziomą czarną linią pośrodku, nad i pod którą znajduje się napis (czasem dwujęzyczny) wyjaśniający, jaki rodzaj rogatki znajduje się za znakiem; najczęściej spotykane to: cło/zool (na granicach państwowych) i pobór opłat (przed płatnymi odcinkami dróg). Spotyka się też czasem znak B-32 z napisem rogatka uszkodzona, ustawiany przez pracowników kolei na tych strzeżonych przejazdach kolejowych, na których z różnych przyczyn szlabany są uszkodzone.

Pociąg – w transporcie kolejowym zespół sprzęgniętych ze sobą pojazdów kolejowych (w odpowiedniej konfiguracji mogą to być wagon, człony zestawu trakcyjnego, zespół trakcyjny, wagon silnikowy albo sama lokomotywa) połączonych z co najmniej jedną czynną lokomotywą albo mających samodzielny napęd, osygnalizowany zgodnie z przepisami, odpowiednio wyposażony (obsługa, materiały eksploatacyjne), przygotowany do drogi albo będący w drodze.

Klasycyzm (z łac. classicus – doskonały, pierwszorzędny, wzorowy, wyuczony) – styl w muzyce, sztuce, literaturze oraz architekturze odwołujący się do kultury starożytnych Rzymian, Greków oraz Żydów. Styl ten nawiązywał głównie do antyku. W Europie tzw. "powrót do źródeł" (klasycznych) pojawił się już w renesansie - jako odrodzeniu kultury wielkiego Rzymu. Jako styl dominujący epoki wpływał na kształt innych nurtów kulturowych okresu jak Barok, Rokoko, Manieryzm. Trwał do końca wieku XVIII, w niektórych krajach do lat 30. następnego stulecia, a nawet dłużej. Zmodyfikowany klasycyzm przeradzał się czasem w eklektyzm końca XIX wieku. Klasycyzm jako styl panował w epoce oświecenia. Najpełniejszy rozkwit klasycyzmu nastąpił w I poł. XVIII wieku. W dziedzinie literatury swoisty kres klasycyzmu przyniosła walka klasyków z romantykami.

Bibliografia

Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 136-137. ISBN 83-85001-89-1.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Rogatka