Rogatki Grochowskie - Polski Serwis Naukowy

Rogatki Grochowskie (również Rogatki Moskiewskie) - rogatki znajdujące się na warszawskim Grochowie, przy skrzyżowaniu dzisiejszych ulic Zamoyskiego, Lubelskiej i Grochowskiej.

W jednym z budynków swój posterunek miał dozorca policyjny, w drugim mieścił się urząd poborcy. Do 1889 roku rogatki wyznaczały granice Warszawy. Oba pawilony zachowane są w dobrym stanie do dnia dzisiejszego.

Charakterystyczną cechą budynków są wgłębne portyki zwieńczone gładkim tympanonem, oparte na kolumnach w stylu jońskim. Zarówno wnętrza portyków, jak i boczne ściany rogatek, zdobione są licznymi płaskorzeźbami.

Kolumna – element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną. Jej dolną część tworzy baza, środkową trzon, a wieńczy głowica. Wspiera się na niej belkowanie, a od czasów rzymskich także łuk.

Utworzona około roku 1820 jako droga biegnąca wzdłuż niewielkiego, praskiego fragmentu Okopów Lubomirskiego.Biegnie od Jeziorka Kamionkowskiego do Dworca Wschodniego, pierwotnie Dworca Terespolskiego.

Historia

Posterunek w tym miejscu został wyznaczony w 1770 roku, wraz z wzniesieniem Okopów Lubomirskiego. W 1815 roku postanowiono zbudować dwa murowane budynki rogatek. Zaprojektowane przez Jakuba Kubickiego pawilony zostały wzniesione w 1823 roku, równocześnie z ukończeniem Traktu Brzeskiego (obecna ul. Grochowska) - pierwszej drogi bitej w Królestwie Polskim.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Kolej wąskotorowa - kolej o prześwicie mniejszym niż określany w danym kraju jako normalny, czyli w większości krajów europejskich 1435 mm. Kolej wąskotorowa cechuje się mniejszą zdolnością przewozową od kolei normalnotorowej, jednak można na niej stosować większe pochylenia i łuki o mniejszym promieniu, dzięki czemu jest nawet kilkakrotnie tańsza w budowie. Koleje wąskotorowe, początkowo niemal wyłącznie konne, rozpowszechniły się w przemyśle wydobywczym, hutnictwie, leśnictwie. Od połowy XIX wieku zaznacza się zróżnicowanie funkcji kolei wąskotorowych w zależności od prześwitu, następuje także częściowa unifikacja standardów k.w. Od połowy XIX wieku na k.w. stosuje się powszechnie trakcję parową, od końca XIX wieku wprowadza się na niektóre k. w. trakcję elektryczną, od połowy XX wieku także spalinową. Najstarsza nieprzerwanie funkcjonująca kolej wąskotorowa na świecie istnieje w Polsce - są to Górnośląskie Koleje Wąskotorowe.

Pod nazwą Rogatki Moskiewskie funkcjonował znajdujący się nieopodal przystanek wąskotorowej Kolei Jabłonowskiej. Został on wysadzony w powietrze w 1915 roku i odbudowany rok później, ale działający już pod nazwą Kamionek.

W trakcie II wojny światowej budynki zostały uszkodzone w niewielkim stopniu.

W 1961 roku północny budynek przesunięto o około 10,5 metra, celem z poszerzenia ulicy Grochowskiej. Było to pierwsze przesunięcie nieruchomego zabytku w Warszawie. Południową rogatkę przesunięto o 8,7 metrów 18 czerwca 2001 roku, po 4 latach przygotowań i rozbiórce dwóch kamienic. Oryginalna lokalizacja rogatki południowej zaznaczona jest klinkierem na jezdni oraz chodniku. Gruntowny remont budynki przeszły w 1998 (północny) oraz 2002 roku (południowy). W trakcie remontów dokonano napraw dachów, instalacji wewnętrznych, stolarki okiennej i drzwiowej, uzupełniono brakujące zdobienia oraz przywrócono oryginalny rozkład pomieszczeń.

Jakub Kubicki (ur. 1758 w Warszawie, zm. 13 czerwca 1833 w Wilkowie) - polski architekt okresu klasycyzmu i neoklasycyzmu, uczeń Domenico Merliniego, stypendysta fundacji króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, brat Macieja.

Grochów – rejon o charakterze mieszkaniowo-przemysłowym na obszarze dzielnicy administracyjnej Praga Południe w środkowo-wschodniej części Warszawy. Obszar Grochowa jest nieco większy niż rejon MSI o tej samej nazwie, bowiem wschodnia część została błędnie oznaczona jako Gocławek.

Ciekawostki

Pod nazwą Rogatka Grochowska ukazuje się nieregularnie od 1988 roku czasopismo organizacyjno-krajoznawcze oddziału PTTK Praga Południe.

Przypisy

Michał Grzybek: Rogatki Grochowskie (pol.). http://www.warszawa1939.pl. [dostęp 2011-12-26].
↑ Rogatki Grochowskie (pol.). http://www.twoja-praga.pl. [dostęp 2011-12-26].
Periodyki (pol.). http://www.centralnabibliotekapttk.pl. [dostęp 2011-12-26].

Bibliografia

Rogatki Grochowskie (pol.). http://www.pragapld.waw.pl. [dostęp 2011-12-26].

Kamienica – miejski budynek mieszkalny, murowany z cegły lub kamienia, przynajmniej jednopiętrowy. Kamienicą określa się zazwyczaj budynek stojący w zwartym szeregu innych domów, jeśli tak nie jest, to kamienica odróżnia się brakiem dużych okien na jednej z jej ścian (jest to związane z tym, że podczas budowy przewidywano w tym miejscu inny budynek lub taki budynek istniał, ale został wyburzony).

Metr to jednostka podstawowa długości w układach: SI, MKS, MKSA, MTS, oznaczenie m. Metr został określony 26 marca 1791 roku we Francji, ze względu na potrzebę korzystania z dziesiętnego systemu miar[potrzebne źródło]. W myśl definicji zatwierdzonej przez XVII Generalną Konferencję Miar i Wag w 1983 jest to odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 s.

Linki zewnętrzne

Artykuł w serwisie muratorplus.pl opisujący szczegóły techniczne przesunięcia rogatki południowej