Roger Joseph Boscovich - Polski Serwis Naukowy

Roger Joseph Bošković, SI, serb. Руђер Јосип Бошковић / Ruđer Josip Bošković; wł. Ruggiero Giuseppe Boscovich, (ur. 18 maja 1711 Dubrownik- zm. 13 lutego 1787) – fizyk, astronom, matematyk, filozof, poeta i jezuita pochodzący z Raguzy (wówczas niezależne państwo, obecnie Dubrownik w Chorwacji).

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

Język serbski (cрпски, srpski) – jedna z uregulowanych wersji dialektu sztokawskiego, używana głównie przez Serbów i Czarnogórców w Serbii, Czarnogórze, Bośni i Hercegowinie oraz w innych krajach.

Żył i pracował w Anglii, Francji i we Włoszech. Pionier współczesnej fizyki atomistycznej (twierdził, że świat zbudowany jest z mikroskopijnych elementów). Zajmował się optyką, magnetyzmem, elektrycznością, chemią, architekturą, biologią, archeologią i wieloma innymi dziedzinami nauki.

Księżyc (, nieco więcej niż 1/4 średnicy Ziemi. Oznacza to, że objętość Księżyca wynosi około 1/50 objętości kuli ziemskiej. Przyspieszenie grawitacyjne na jego powierzchni jest blisko 6 razy słabsze, niż na Ziemi. Księżyc wykonuje pełny obieg wokół Ziemi w ciągu 27,3 dnia (tzw. miesiąc syderyczny), a okresowe zmiany w geometrii układu Ziemia-Księżyc-Słońce powodują występowanie powtarzających się w cyklu 29,5-dniowym (tzw. miesiąc synodyczny) faz Księżyca.

Chorwacja (Republika Chorwacji) – państwo w Europie Południowej, nad Morzem Adriatyckim, graniczy od południa z Bośnią i Hercegowiną i Czarnogórą, od wschodu z Serbią oraz Węgrami i Słowenią od północy. Od południowego zachodu posiada dostęp do Morza Adriatyckiego. Niepodległość uzyskała w 1991 roku, odłączając się od Jugosławii.

Na jego cześć nazwano krater uderzeniowy Boscovich na Księżycu.

Młodość

Boscovich urodził się w Dubrowniku jako siódme dziecko Paoli Bettera, z bogatej rodziny handlowców Bettera, i ojca Mikołaja Boszkowicia, handlowca rodem z Orahowego Dołu. Szkołę podstawową ukończył w Dubrowniku, a w wieku lat 15 wyjechał do Rzymu, gdzie wstąpił do jezuickiego Collegium Romanum. Studiował tam astronomię, matematykę i teologię. W 1728 wstąpił do zakonu jezuitów. W 1736 opublikował rozprawę o plamach na Słońcu, które opisał jako zakłócenia fotosfery, występujące w cyklu 11-letnim.

Mediolan (wł. Milano, łac. Mediolanum, lomb. Milan) – miasto i gmina w północnych Włoszech, stolica prowincji Mediolan i regionu Lombardia. Położone na północno-zachodnim skraju Niziny Padańskiej pomiędzy rzekami Ticino, Adda, Po i Alpami. Mediolan położony jest na wysokości 122 m n.p.m. Drugie co do wielkości po Rzymie miasto Włoch. Według danych na koniec 2005 roku gminę zamieszkuje 1 308 735 osób, 7191 os./km². Zajmuje powierzchnię 182 km².

Republika Raguzy (czasami Republika Dubrownicka) - wolna republika kupiecka w latach 1204-1806, o ustroju arystokratycznym, pod zwierzchnością kolejno: Wenecji (do 1358), Węgier i Turcji. Rozciągała się od Kleku na północnym zachodzie do Zatoki Kotorskiej na południu, z stolicą w Raguzie (w 1909 r. nazwa miasta została zmieniona na Dubrownik).

Życie i praca we Włoszech

W 1732 roku ukończył filozofię, a niedługo potem również teologię. Po zakończonych studiach teologicznych przyjął święcenia kapłańskie i wstąpił do zakonu Jezuitów. W 1740 zostaje profesorem matematyki w Collegium Romanum. Został naukowym doradcą Watykanu. Tworzy obserwatorium astronomiczne, zakłada istnienie innych układów planetarnych.

Voltaire (Wolter), właśc. François-Marie Arouet (Voltaire jest pseudonimem artystycznym); ur. 21 listopada 1694 w Paryżu, zm. 30 maja 1778 w Paryżu) – francuski pisarz epoki oświecenia, filozof, dramaturg i historyk. Tworzył satyry, powieści, dramaty oraz "Listy".

Krater uderzeniowy – owalne zagłębienie (lub zniekształcenie) na powierzchni Ziemi lub innego ciała niebieskiego spowodowane upadkiem meteorytu. Na Ziemi do tej pory odkryto około 160 dużych kraterów. Najstarszy z nich to Vredefort w Afryce południowej o średnicy 180 km, a liczący sobie około 2,5 miliarda lat. Największy (prawdopodobny) znaleziony na Ziemi krater leży pod lądolodem Antarktydy, na Ziemi Wilkesa, mierzy ponad 500 km średnicy i ma 250 milionów lat. Planetoida, która wybiła ten krater miała przypuszczalnie 40 km średnicy i spowodowała zarówno "wielkie wymieranie" z przełomu permu i triasu, jak i przyczyniła się do rozpadu superkontynentu Gondwany. Innym przypuszczalnym kraterem o podobnej średnicy jest krater Śiwa u zachodnich wybrzeży Indii, związany z wymieraniem kredowym.

Podróże, Wielka Brytania i Francja

Podróżuje po Europie i Azji Mniejszej. Prowadzi wykopaliska w Hissarlik. Dociera do Wielkiej Brytanii, w 1760 zostaje członkiem Towarzystwa Królewskiego. W tym czasie był już znany i uznawany w całej Europie. Prowadził korespondencję z Samuelem Johnsonem i Wolterem. Od 1773 do 1783 mieszka w Paryżu, gdzie kieruje instytutem instrumentów optycznych.

W 1785 wraca do Włoch, gdzie w prowincji Vicenza zajmuje się edycję swoich prac. Umiera w wieku 76 lat w Mediolanie.

Ciekawostka

Jego wizerunek znajdował się na całej serii banknotów chorwackich dinarów.

Linki zewnętrzne

Roger Boscovich on Britannica 1911 (ang.)

Roger Joseph Boscovich, by Joseph MacDonnell (ang.)