Roman Halicki - Polski Serwis Naukowy

Roman Halicki przyjmuje nuncjusza papieskiego. Obraz pędzla Nikołaja Newrewa z 1875 r.

Roman Mścisławowicz, Roman II halicki (ukr. Роман Мстиславич) - (ur. między 1155 a 1162, zm. 19 czerwca 1205, okolice Zawichostu) – książę Nowogrodu Wielkiego w latach 1168-1170, książę włodzimiersko-wołyński w latach 1170-1199, od 1199 książę halicko-włodzimierski, od 1203 władca Kijowa, syn Mścisława II Iziasławicza z dynastii Rurykowiczów.

Bolesław III Krzywousty (ur. 20 sierpnia 1086, zm. 28 października 1138) – książę małopolski, śląski i sandomierski w latach 1102–1107, książę Polski w latach 1107–1138. Pochodził z dynastii Piastów, był synem Władysława I Hermana i Judyty czeskiej, córki króla Czech Wratysława II, oraz ojcem książąt: Władysława II Wygnańca, Bolesława IV Kędzierzawego, Mieszka III Starego, Henryka Sandomierskiego i Kazimierza II Sprawiedliwego.

Sandomierz to miasto i gmina miejska w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, położona nad rzeką Wisłą (268,5 km od jej źródła i 673,7 km od jej ujścia do Morza Bałtyckiego), na siedmiu wzgórzach (stąd miasto nazywane jest czasem "małym Rzymem"), na granicy Wyżyny Sandomierskiej. Przemysłowa część miasta, zwana Nadbrzeziem leży na prawym brzegu Wisły, w Kotlinie Sandomierskiej, graniczy z Tarnobrzegiem, z którym tworzy konurbację. Nazwa miasta pochodzi od imienia Sędomir, rozpowszechnionego w całej Słowiańszczyźnie (por. czes., rus. i serbsko-chor. Sudomir).

Życiorys

Był zapewne drugim w kolejności synem wielkiego księcia kijowskiego Mścisława II Iziasławicza i Agnieszki, córki księcia polskiego Bolesława III Krzywoustego. Imię dostał być może na cześć Romana Rościsławowica, księcia smoleńskiego, który mógł być także jego ojcem chrzestnym.

Kazimierz II Sprawiedliwy (ur. 1138, zapewne przed 28 października, zm. 5 maja 1194 w Krakowie) – książę wiślicki w latach 1166-1173, książę sandomierski od 1173, od 1177 książę krakowski (z włączonym do księstwa do 1182 Kaliszem i Gnieznem), od 1186 książę mazowiecki i kujawski (możliwe, że Kujawy otrzymał dopiero syn Kazimierza – Leszek Biały w 1199)[potrzebne źródło]. Syn Bolesława III Krzywoustego z rodu Piastów. Przydomek: "Sprawiedliwy" nie jest mu współczesny, pojawił się dopiero w XVI wieku.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Po śmierci swojego brata Światosława Mścisławowicza, dzięki interwencji Kazimierza II Sprawiedliwego, został w 1183 roku władcą Brześcia. Walcząc Bitwie Mozgawskiej w 1195 roku po stronie Leszka I Białego odniósł ciężkie rany. Przeprowadził serię zwycięskich kampanii przeciwko Połowcom w latach 1197-1198, 1201, 1204. W 1199 opanował Halicz, a brak kontrakcji ze strony węgierskiej spowodowany był być może sojuszem, przypieczętowanym małżeństwem Romana z bizantynką Marią(?). Prowadził aktywną politykę zagraniczną, obiecując królowi Niemiec Filipowi Szwabskiemu pomoc zbrojną przeciwko Welfom. Pokonany przez wojska księcia krakowskiego Leszka I Białego, poległ w bitwie pod Zawichostem 19 czerwca 1205. Pierwotnie pochowany, zapewne 22 czerwca, w Sandomierzu,. Jego zwłoki zostały wykupione przez Rusinów za wielką cenę srebra, następnie ekshumowane. Spoczęły prawie na pewno w którejś z cerkwi we Włodzimierzu Wołyńskim, jednak raczej nie w tamtejszej cerkwi katedralnej.

Język ukraiński (українська мова, ukrajinśka mowa) to język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego, używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.

Ruś Halicko-Wołyńska lub Ruś Halicko-Włodzimierska (ukr. Галицько-Волинське князівство, łac. Regnum Galiciae et Lodomeriae) – jedna z dzielnic powstałych w wyniku rozpadu Rusi Kijowskiej, z ośrodkami w Haliczu i Włodzimierzu Wołyńskim. Miasta wchodzące w skład księstwa: Chełm, Przemyśl, Zwenigród, Bełz i Lwów.

Małżeństwa

Pierwszą jego żoną została, zapewne między rokiem 1177/1178 a 1185, Predsława Rurykówna, córka Ruryka II Rościsławowica, księcia kijowskiego i owruckiego. Małżeństwo to zostało zerwane przez Romana najprawdopodobniej jesienią 1196, choć być może stało się to dopiero zimą 1198/1199. Powód porzucenia żony przez Romana był jak najbardziej polityczny. Ruryk Rościsławowic odebrał Romanowi przyznane mu po 25 lipca 1194 grody: Torczesk, Trepol, Korsuń, Bogusław. Roman zarzucił Rurykowi spiskowanie przeciwko niemu z Wsiewołodem III Wielkie Gniazdo, po czym obawiając się interwencji teścia uszedł do Polski, gdzie uczestniczył w bitwie nad Mozgawą, w której został ranny. Być może pewien wpływ na odsunięcie Predsławy miał również fakt braku potomstwa męskiego. Po odprawieniu swojej pierwszej żony, najpóźniej w 1199 Roman ożenił się po raz wtóry z osobą nieznanego pochodzenia, zapewne bizantyńskiego, być może o imieniu Maria.

Mścisław (ros. Мстислав Изяславич) (ur. między 15 kwietnia 1132 a 1135, zm. 19 sierpnia 1170 r.), książę perejasławski, włodzimierski oraz wielki książę kijowski (1167-1169, 1170). Syn Iziasława II Pantelejmona, wielkiego księcia kijowskiego.

Zawichost – miasto w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, znane dziś głównie z podawanych przed godziną 12:00 w I Programie Polskiego Radia komunikatów o stanie wód na największych rzekach w kraju. Siedziba miejsko-wiejskiej gminy Zawichost. Prawa miejskie od co najmniej 1255 roku.

Potomstwo

Z pierwszej żony, Predsławy:

Fedora (Teodora)

Z drugiej żony, Marii(?):

Helena(?)

Daniel I

Wasylko

Genealogia

Przypisy

chociaż nie można wykluczyć, że urodził się już w 1152. Por. D. Dąbrowski, Rodowód Romanowiczów książąt halicko-wołyńskich, Poznań–Wrocław 2002, s. 25, przypis 47.
Tak uważa D. Dąbrowski, op.cit., s. 23n., przypis 43.
D. Dąbrowski, op.cit., s. 25n.
D. Dąbrowski, op.cit., s. 43.
D. Dąbrowski, op.cit., s. 27n., przypis 55.
D. Dąbrowski, op.cit., s. 28, przypis 59. Miejscem spoczynku raczej nie była cerkiew Bogurodzicy w Haliczu.
D. Dąbrowski, op.cit., s.30
↑ D. Dąbrowski, op.cit., s. 33.
D. Dąbrowski, op.cit., s. 34-40.
D. Dąbrowski, op.cit., s. 42.
Istnieje bardzo mało prawdopodobna możliwość, że była córką Romana z pierwszego małżeństwa. D. Dąbrowski, op.cit., s. 51-52.

Bibliografia

Dąbrowski D., Rodowód Romanowiczów książąt halicko-wołyńskich, Poznań–Wrocław 2002, ISBN 83-913563-8-8.

Daniel Romanowicz Halicki, ukr. Данило Галицький (ur. 1201, zm. 1264) – król halicko-wołyński (1253-1254), syn Romana Halickiego, z wołyńskiej gałęzi dynastii Rurykowiczów. Po babce prawnuk Bolesława Krzywoustego. Urodził się około 1201 r.

Trypol, Trypole (ukr. Трипілля - Trypillia, ros. Триполье - Tripolje) – wieś w rejonie obuchowskim obwodu kijowskiego na Ukrainie, około 40 km na południe od Kijowa, nad rzeką Dniepr. Liczba mieszkańców - 2800 (stan na 1 stycznia 2005).