Roman Longchamps de Berier

Roman Longchamps de Bérier (ur. 9 sierpnia 1883 we Lwowie, zm. 3/4 lipca 1941 we Lwowie) — polski prawnik cywilista, członek Komisji Kodyfikacyjnej RP, ostatni rektor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie.

Życiorys

Pochodzenie i rodzina

Wywodził się ze znanej rodziny lwowskiej pochodzenia francuskiego. Był synem Bronisława - doktora medycyny i wojskowego oraz Heleny Rieger. Żonaty z Anielą Strzelecką, z którą miał 4 synów: Bronisława (1916-1941), Zygmunta (1918-1941), Kazimierza (1920-1941) i Jana (ur. 1928).

Wykształcenie

W 1901 r. ukończył gimnazjum we Lwowie. W latach 1901-1905 studiował na Wydziale Prawa i Umiejętności Politycznych Uniwersytetu Lwowskiego. W czasie studiów pracował na seminariach: prof. Ignacego Koschembahr-Łyskowskiego, Władysława Ochenkowskiego, Aleksandra Dolińskiego, Ernesta Tilla, Marcelego Chlamtacza i Władysława Abrahama. W 1906 r. uzyskał tam tytuł doktora praw. W tym samym roku rozpoczął pracę w Prokuratorii Skarbu we Lwowie, którą wykonywał do 1920 r.

Po zakończeniu studiów kontynuował zainteresowania naukowe pod kierunkiem prof. E. Tilla. W roku akademickim 1907/1908 przebywał na studiach w Berlinie pracując na seminariach profesorów Theodora Kippa oraz Josepha Kohlera. Po powrocie ze studiów opracował bardzo cenną do dziś monografię pt. „Studia nad istotą osoby prawniczej” (Lwów 1911). W 1916 r. habilitował się z prawa prywatnego austriackiego na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego. Referentami przedstawionych rozpraw, spośród których głównymi były: wymieniona monografia o istocie osoby prawnej oraz rozprawa pt. "Rękojma z powodu wad i braków a obowiązek świadczenia (Lwów 1916), byli prof. E. Till oraz prof. A. Doliński.

Udział w walkach o Lwów

W czasie walk o Lwów, w listopadzie 1918 był członkiem Milicji Obywatelskiej oraz Ochotniczej Ligi Obywatelskiej, za co został potem odznaczony Krzyżem Obrony Lwowa bez mieczy oraz Krzyżem Małopolskich Oddziałów Armii Ochotniczej.

Kariera akademicka

Dnia 1 maja 1920 r. mianowany został profesorem nadzwyczajnym prawa cywilnego na Wydziale Prawa i Umiejętności Politycznych Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Dwa lata później, 1 sierpnia 1922 r., mianowany profesorem zwyczajnym na tymże wydziale. W latach 1920-1939 wykładał również prawo cywilne w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Od 1933 był członkiem przybranym Towarzystwa Naukowego we Lwowie, a od 1931 r. członkiem korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności. W 1936 r. został powołany w skład Trybunału Kompetencyjnego.

Na Uniwersytecie Jana Kazimierza pełnił szereg funkcji i godności. W latach 1923/24 i 1929/30-1931/32 był dziekanem Wydziału Prawa UJK; w latach 1924/25 i 1932/33-1933/34 prodziekanem, a w latach 1934/35 - 1937/38 prorektorem UJK. W czerwcu 1939 został wybrany rektorem na lata 1939-1941. Godność tę objął ex lege 1 września 1939 r. i sprawował do 18 października 1939 r., kiedy to został odwołany przez władze radzieckie, a jego miejsce zajął Ukrainiec Mychajło Marczenko. We wrześniu 1939 r. jako rektor UJK stanął na czele Komitetu Obywatelskiego Obrony Lwowa. W styczniu 1940 r. został zwolniony z pracy w uniwersytecie (wraz z większością polskich profesorów i młodszych pracowników naukowych Wydziału Prawa). Przywrócony ponownie jesienią 1940 r. W latach 1940-1941 wykładał prawo cywilne skupiając się na wybranych zagadnieniach z radzieckiego prawa zobowiązań.

Mord profesorów lwowskich

Kilka dni po wkroczeniu do Lwowa wojsk niemieckich, w nocy z 3 na 4 lipca 1941 został aresztowany, a następnie zamordowany przez Niemców na Wzgórzach Wuleckich we Lwowie wraz z trzema synami: Bronisławem, absolwentem Politechniki Lwowskiej, Zygmuntem, absolwentem Politechniki Lwowskiej i Kazimierzem, absolwentem liceum. Z masakry ocalała żona oraz najmłodszy syn Jan. Aniela w czasie okupacji niemieckiej pracowała w Instytucie Badań nad Tyfusem Plamistym prof. Rudolfa Weigla), skąd miała środki na utrzymanie. W wyniku wysiedleń Polaków z Kresów Wschodnich, ze Lwowa wyjechała wraz synem w 1946 r.