Roman Reinfuss - Polski Serwis Naukowy

Roman Reinfuss (ur. 27 maja 1910 w Przeworsku, zm. 26 września 1998 w Krzywaczce) – etnograf, znawca polskiej sztuki ludowej i etnografii Karpat. W latach 1944-1946 profesor UMCS w Lublinie, od 1946–1949 profesor na Uniwersytecie we Wrocławiu, a od roku 1946–1980 kierownik Pracowni Sztuki Ludowej w Instytucie Sztuki PAN.

Ilustrowany Kurier Codzienny, I.K.C. – wysokonakładowy dziennik polityczno-informacyjny wydawany w latach 1910–1939 w Krakowie; pierwszy dziennik ogólnopolski, zapoczątkował działalność koncernu wydawniczego Ilustrowany Kurier Codzienny. Posiadał dodatki: m.in. Kurier Literacko-Naukowy wydawany w latach 1924 - 1939.

Kazimierz Wojciech Dobrowolski (ur. 20 grudnia 1894 w Nowym Sączu, zm. 26 marca 1987 w Krakowie), etnolog i socjolog polski, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek Polskiej Akademii Nauk; twórca podstaw metody integralnej w badaniach socjologicznych. Jego żona Maria Dobrowolska była znanym polskim geografem.

Biografia

Był synem Franciszka i Zofii z Mnerków. Dzieciństwo i młodość spędził m.in w Gorlicach i Tarnowie, gdzie uczęszczał do gimnazjum i zaczął działać w nielegalnym Związku Młodzieży Socjalistycznej. Będąc w klasie maturalnej został aresztowany, skazany na 3 miesiące więzienia i relegowany ze szkoły (bez prawa przeniesienia do innej). W 1931 roku zezwolono mu przystąpić do matury – zdał ją w Krakowie i rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Magisterium uzyskał w 1935 roku, jednak nie miał zamiaru uprawiać zawodu prawnika. Podejmował wędrówki po Beskidzie Niskim fascynując się kulturą Łemków; tekst o łemkowskim pasterstwie był jego pierwszym opublikowanym artykułem (ukazał się w niedzielnym dodatku do Ilustrowanego Kuriera Codziennego).

Order Odrodzenia Polski, Polonia Restituta - drugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne, nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione ustawą z 4 lutego 1921.

Zasłużony Działacz Kultury - polska odznaka honorowa, nadawana osobom zasłużonym w tworzeniu, upowszechnianiu i ochronie kultury przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

W październiku 1936 roku objął asystenturę w Muzeum Etnograficznym w Krakowie, którą zaproponował mu dyrektor Seweryn Udziela, z którym Reinfuss nawiązał kontakt jeszcze podczas studiów prawniczych. Wkrótce potem rozpoczął regularne studia etnograficzne pod kierunkiem Kazimierza Dobrowolskiego.

Tarnów – miasto w południowej Polsce w województwie małopolskim, leżące nad rzeką Białą, o wielowiekowej historii sięgającej początkami czasów piastowskich. Wraz z uzyskaniem praw miejskich w 1330 roku stał się ważnym ośrodkiem w regionie.

Gorlice – miasto w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim (siedziba powiatu od 1865), a także siedziba gminy wiejskiej Gorlice (gmina Gorlice) otaczającej miasto Gorlice z trzech stron. Przed 1945 Gorlice należały do województwa krakowskiego, po zakończeniu II wojny światowej weszły w skład nowo utworzonego województwa rzeszowskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa nowosądeckiego. Gorlice leżą na północnej granicy Beskidu Niskiego. Przyległą część Beskidu Niskiego powszechnie nazywa się Beskidem Gorlickim.

Podczas okupacji hitlerowskiej opiekował się zbiorami muzealnymi, będąc zatrudnionym w charakterze dozorcy. Studiował archiwalia i literaturę, organizował nielegalne seminaria etnograficzne dla kolegów. Po wojnie wrócił na stanowisko kustosza, a następnie zastępcy dyrektora. W 1945 roku skończył studia, rok później obronił doktorat na podstawie pracy Łemkowie jako grupa etnograficzna. Kolejnym etapem jego kariery było zorganizowanie studiów etnograficznych na reaktywowanym Uniwersytecie Wrocławskim (pracował tam do 1949).

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie – publiczna uczelnia wyższa powołana do życia w 1944 roku. Bezpośrednią przyczyną powstania Uniwersytetu była chęć stworzenia świeckiej uczelni wyższej, jako przeciwwagi dla Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Łemkowie (l.poj. Łemko, kobieta to Łemkynia) – wschodniosłowiańska, rusińska grupa etniczna (grupa etnograficzna) zamieszkująca historyczny region Galicji, Zakarpacia oraz północną część Słowacji.

W maju 1946 został kierownikiem sekcji zdobnictwa w Państwowym Instytucie Badania Sztuki Ludowej, kierował zespołem aż do 1980 roku, kiedy przeszedł na emeryturę.

W swojej działalności naukowo-badawczej koncentrował się na dwóch zagadnieniach: kulturze ludowej mieszkańców Karpat i sztuce ludowej w Polsce.

Odznaczony Krzyżem Oficerskim i Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, otrzymał również Odznakę Zasłużony Działacz Kultury oraz Złotą Odznakę "Za opiekę nad zabytkami"; w 70 rocznicę urodzin mianowany Honorowym Obywatelem Zakopanego.

Polska Akademia Nauk (PAN) – państwowa instytucja naukowa będąca z jednej strony placówką skupiającą najwybitniejszych polskich uczonych, na wzór Francuskiej Akademii Nauk, a z drugiej - siecią wspólnie zarządzanych państwowych instytutów naukowych, których celem jest prowadzenie badań naukowych o możliwie najwyższym poziomie naukowym.

Krzywaczka – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie myślenickim, w gminie Sułkowice, przy drodze krajowej 52. Położona jest w widłach potoków Głogoczówka i Harbutówka.

Wybrane publikacje

Książki

Polskie druki ludowe na płótnie (1953);

Ludowe skrzynie malowane (1954);

Garncarstwo ludowe (1955);

Szopki krakowskie (1958);

Sztuka ludowa w Polsce (1960, wspólnie z J. Świderskim);

Malarstwo ludowe (1962);

Nad rzeką Ropą (1965);

Ludowe kafle malowane (1966);

Monografia powiatu myślenickiego (1970);

Meblarstwo ludowe w Polsce (1977);

Ludowe kowalstwo artystyczne w Polsce (1983);

Śladami Łemków (1989);

Ludowa rzeźba kamienna w Polsce (1989);

Artykuły

Pogranicze krakowsko-góralskie w świetle dawnych i nowszych prac etnograficznych, "Lud", t. 36, 1946.

Architektura szopki krakowskiej, "Polska Sztuka Ludowa" 1948, R. 2, nr 11/12.

Wpływ farbiarzy drukujących płótna na ludowe hafciarstwo, PSL, 1948 R. 2, nr 11-12.

Wełniane torby góralskie, PSL, 1949 R. 3, nr 3-4, s. 112-119.

Przyczynek do ikonografii obrazów Janosikowych na szkle malowanych, PSL, R. 3, 1949, nr 5.

Szopka z Sieteszy w powiecie przeworskim, PSL, R. 3, 1949 nr 11/12.

Stan badań nad polską sztuką ludową, "Polska Sztuka Ludowa" 1950, nr 1/6 s. 3-13.

Orawski dom z wyżką, "Polska Sztuka Ludowa" 1950, nr 1/6 s. 36-55.

Z obozu naukowego w Weryni, "Polska Sztuka Ludowa" 1950, nr 7/12.

Wytwórcy ludowych ubiorów w Karpatach polskich, PSL, 1951, R. 5, nr 1-2, s. 19-36.

Badania terenowe w rejonie kielecko-sandomierskim, "Polska Sztuka Ludowa" 1952, nr 4/5.

Sztuka ludowa Podlasia Zachodniego, "Polska Sztuka Ludowa" 1952, nr 1.

Aktualne zagadnienia ludowej plastyki, "Polska Sztuka Ludowa" 1953, nr 2.

Polskie ludowe kowalstwo artystyczne, "Polska Sztuka Ludowa" 1953, nr 6.

Przyczynki do badań nad ludowym farbiarstwem i drukarstwem tkanin w woj. białostockim, PSL, R. 8, nr 5.

Z badań nad sztuką ludową w Radomskiem, "Polska Sztuka Ludowa" 1955, nr 1.

Sztuka ludowa na pograniczu Lubelszczyzny i Podlasia, "Studia i Materiały Lubelskie". Etnografia t.1, Lublin 1962.

Sztuka ludowa w woj. rzeszowskim i jej badania, "Polska Sztuka Ludowa" 1963, nr 3/4.

Rzeźba figuralna Łemków, "Polska Sztuka Ludowa" 1963, nr 3/4.

Badania nad kulturą ludową w dwudziestopięcioleciu Polski Ludowej, "Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku", nr 10, 1969.

Wpływ zawodów wędrownych na kształtowanie się kultury ludowej w Karpatach, [w:] Studia z zakresu socjologii, etnografii i historii ofiarowane Kazimierzowi Dobrowolskiemu, Kraków 1972.

Podhalański fenomen, PSL, 1988, t. 42, nr 1-2.

Źródło

Ewa Fryś-Pietraszkowa, Roman Reinfuss [w:] Etnografowie i ludoznawcy polscy. Sylwetki, szkice biograficzne t.1, Kraków 2002.