Roman Sołtyk - Polski Serwis Naukowy

Roman Sołtyk herbu Sołtyk (ur. 29 lutego 1790 w Warszawie, zm. 22 października 1843 w Saint-Germain-en-Laye we Francji ), generał brygady powstania listopadowego.

Kariera

Ukończył politechnikę w Paryżu. W 1807 wstąpił do służby w artylerii konnej Armii Księstwa Warszawskiego. W 1809 jako dowódca kompanii, w stopniu kapitana artylerii konnej Księstwa Warszawskiego, wystawionej własnym kosztem, wziął udział w wojnie z Austrią. Wyróżnił się w walkach o Zamość. Szef szwadronu od 1810. Od 1811 służył w 6 pułku ułanów. Od 1810 podpułkownik, w 1812 adiutant gen. Michała Sokolnickiego, wstąpił do francuskiego sztabu generalnego. W 1812 roku przystąpił do Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego.

Sejm Królestwa Polskiego – najwyższy organ władzy ustawodawczej w Królestwie Polskim w latach 1815-1831. Składał się z króla, Senatu i Izby Poselskiej.

Mikołaj I Pawłowicz (ros. Николай I Павлович) (ur. 6 lipca 1796 w Carskim Siole, zm. 2 marca 1855 w Sankt Petersburgu) – cesarz Rosji od 26 grudnia 1825 (koronowany na cesarza 22 sierpnia 1826 roku), król Polski od 1825 (koronowany na króla Polski 24 maja 1829 roku, zdetronizowany przez polski Sejm w 1831), brat Aleksandra I (1777-1825), trzeci syn Pawła I (1754-1801), z dynastii Romanowów. Nazywany Mikołajem I Pałkinem.

Walczył w kampanii moskiewskiej 1812 i saskiej 1813. Pod Lipskiem dostał się do niewoli rosyjskiej . Po uwolnieniu i powrocie do kraju wszedł do Armii Królestwa Polskiego. W 1816 wziął dymisję.

Brał żywy udział w życiu politycznym w organizacjach niepodległościowych w Warszawie. W 1826 został uwięziony, ale z braków dowodów winy uwolniony. Jako poseł sejmowy wniósł 1829 projekt uwłaszczenia chłopów. Związany ze sprzysiężeniem Piotra Wysockiego. W 1830 wiceprezes Towarzystwa Patriotycznego.

Podpułkownik (ppłk) – stopień oficerski. W Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora. Jest zaliczany w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych.

Powstanie listopadowe – polskie powstanie narodowe przeciw Rosji, które wybuchło w nocy z 29 listopada na 30 listopada 1830, a zakończyło się 21 października 1831 [5]. Zasięgiem swoim objęło Królestwo Polskie i część prowincji zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń).

Po wybuchu powstania listopadowego zgłosił się do służby, początkowo regimentarz zawiślański. Organizował regularną armię oraz ruchomą gwardię narodową. W oblężonej Warszawie dowódca artylerii wałowej. Generał z września 1831. Był zwolennikiem bezwzględnej obrony miasta, występował stanowczo przeciw kapitulacji.

Adiutant (łac. adiutare - "pomagać"), adiutant ordynansowy - żołnierz pomocniczy asystujący najwyższym oficerom (zazwyczaj generałom oraz dowódcom jednostek wojskowych). Jest w osobistej dyspozycji swego przełożonego. Wykonuje ogólne prace kancelaryjno-biurowe i organizacyjne zapewniające rytmiczność działalności służbowej dowódcy, a także zlecenia osobistego przełożonego, oraz kieruje pracą innych pracowników adiutantury (kancelarii dowódcy).

Konfederacja Generalna Królestwa Polskiego – konfederacja przywracająca Królestwo Polskie, której powstanie ogłoszono na sesji Sejmu nadzwyczajnego Księstwa Warszawskiego 28 czerwca 1812. Na początku sesji sejmowej minister skarbu księstwa Tadeusz Matuszewicz miał powiedzieć: Powstanie więc Polska, co mówię? Jest Polska, a raczej nigdy ona być nie przestała.

Po kapitulacji ruszył z resztkami armii polskiej w Płockie, skąd z misją dyplomatyczną wyjechał do Francji i Anglii. Działał w polskich organizacjach politycznych. Rresztę życia spędził na emigracji we Francji. Napisał: La Pologne, précis historique, politique et militaire de sa révolution... (1833, 2 t.), Napoléon en 1812 (1836), Relation des opérations de l'armée aux ordres du prince Joseph Poniatowski pendant la campagne de 1809... (1841) i in.

Detronizacja (gr. thrónos - tron) - pozbawienie panującego władcy jego tronu, urzędu - siłą lub pokojowym traktatem. Najczęściej jest to zamach stanu, przeprowadzony przez któregoś z naczelnych urzędników, magnatów w państwie.

Artyleria - to jeden z podstawowych rodzajów wojsk, na uzbrojenie którego wchodzą działa (armaty, haubice, moździerze) oraz wyrzutnie rakietowe, a w przeszłości także machiny miotające. Zadaniem artylerii jest zwalczanie celów naziemnych, powietrznych i nawodnych ogniem dział i pociskami rakietowymi. Wykonując swoje zadania, artyleria służy zwykle do wsparcia innych rodzajów wojsk lub działa samodzielnie. W skład artylerii wchodzi także sprzęt i służby umożliwiające skuteczne wykonywanie zadań ogniowych: systemy kierowania ogniem, systemy rozpoznania i wykrywania celów (w tym radary artyleryjskie), służby pomiarowe i inne.

Ciekawostki

W czasie powstania listopadowego, w dniu 25 stycznia 1831, na wniosek Romana Sołtyka Sejm jednogłośnie uchwalił detronizację cara Mikołaja I jako króla Polski.

Bibliografia

(fr) La Pologne, précis historique, politique et militaire de sa révolution, précédé d’une esquisse de l’ histoire de la Pologne, depuis son origine jusqu’en 1830 par le comte Roman Sołtyk. Paris 1833, (2 vol.).

(fr) Napoléon en 1812. Mémoires historiques et militaires sur la campagne de Russie, par le comte Roman Sołtyk, général de brigade d’artillerie polonais, officier supérieur à l’état-major de Napoléon. Paris 1836, (464 str.).

(fr) Napoléon en 1812. Mémoires du Polonais Roman Sołtyk. [Przedruk]. Paris, LCV Services, 2006, (328 str., index nazwisk).

(fr) Relation des opérations de l'armée aux ordres du Prince Joseph Poniatowski pendant la campagne de 1809 en Pologne contre les Autrichiens par le comte Roman Sołtyk, général de brigade d’artillerie polonais, officier supérieur à l’état-major de Napoléon. Paris 1841, (403 str.).

(de) General Graf Roman Soltyk) Napoleon im Jahre 1812, oder historisch-militärische Darstellung des Feldzugs in Rußand. Aus dem Französischen übersetzt und mit historischen und kritischen Anmerkungen versehen von Ludwig Bischof. Wesel 1837, 2. Aufl. Wesel 1838.

(engl.) General Roman Sołtyk, Operations of the Polish Army during the 1809 Campaign in Poland. Translated by George F. Nafziger. West Chester, The Nafziger Collection, 2002, (179 str.).

H. P. Kosk, Generalicja polska, t. 2, wyd. oficyna Wydawnicza "Ajaks", Pruszków 2001.

Przypisy

Akcesy do konfederacji warszawskiej rządu i obywatelki Wielkiego Księstwa Litewskiego, podał Euzebiusz Łopaciński, w: Ateneum Wileńskie, r. XI, Wilno 1936, s. 355.
Wacław Tokarz, Sprzysiężenie Wysockiego i Noc Listopadowa, Warszawa 1980, s. 89.