Romuald Spasowski - Polski Serwis Naukowy

Romuald Spasowski (ur. 20 sierpnia 1921 – zm. 9 sierpnia 1995 w Oakton w stanie Wirginia, USA) – polski dyplomata, wielokrotny ambasador PRL. Syn znanego filozofa marksistowskiego, Władysława Spasowskiego.

Ojciec wpoił Spasowskiemu poglądy komunistyczne, dlatego ten wstąpił podczas II wojny światowej do Polskiej Partii Robotniczej. Po zakończeniu wojny odbył kursy polityczno-wychowawcze i został szefem Polskiej Misji Wojskowej ds. Zbadania Niemieckich Zbrodni Wojennych. Co najmniej od 1951 roku współpracował z wojskowym kontrwywiadem Polski Ludowej.

Zdzisław Rurarz (ur. 24 lutego 1930 w Pionkach – zm. 21 stycznia 2007 w Falls Church w Wirginii, USA) – polski dyplomata, wykładowca w SGPiS, autor wielu książek i publikacji, ambasador PRL w Japonii. W 1945 r. wstąpił do ZWM, w 1946 r. do PPR. W latach 70. pracował m.in. w zespole doradców ekonomicznych Edwarda Gierka.

Władysław Spasowski (ur. 28 grudnia 1877 w majątku Jakubowszczyzna w powiecie lepelskim, zm. 1941) – czołowy polski filozof marksistowski okresu dwudziestolecia międzywojennego, pedagog, działacz komunistyczny i oświatowy, ojciec Romualda Spasowskiego.

W 1947 roku Spasowski przystał na służbę dyplomatyczną. Był konsulem w Düsseldorfie, I sekretarzem ambasady w Londynie oraz posłem w Buenos Aires. W latach 1955-1961 był ambasadorem w Waszyngtonie, potem w Indiach, Nepalu, Singapurze i Cejlonie. W Ministerstwie Spraw Zagranicznych był dyrektorem departamentów: II i V, od 1962 roku był ambasadorem tytularnym, a od 1972 roku – wiceministrem spraw zagranicznych.

Wirginia (ang. Virginia), albo Wspólnota Wirginii (ang. Commonwealth of Virginia) – stan w USA na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego. Wirginia na północy graniczy ze stanami Wirginia Zachodnia i Maryland, oraz z Dystryktem Kolumbii, na zachodzie ze stanem Kentucky, a na południu z Tennessee oraz z Karoliną Północną. Od wschodu znajduje się wybrzeże Oceanu Atlantyckiego oraz zatoka Chesapeake.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

1 grudnia 1977 roku został po raz drugi ambasadorem w Waszyngtonie, gdzie otwarcie prowadził proamerykański kurs. 19 grudnia 1981 roku, kilka dni po ogłoszeniu stanu wojennego w Polsce, poprosił o azyl polityczny. Przekazał Amerykanom różne informacje dotyczące zabezpieczeń i szyfrowania w polskiej ambasadzie; był również sporadycznie wykorzystywany w charakterze eksperta w sprawach polskich. Utrzymywał się z wykładów; otrzymał dwa doktoraty honoris causa.

Waszyngton, D.C., formalnie Dystrykt Kolumbii (ang. Washington, D.C. /ˈwɒʃɪŋtən ˌdiːˈsiː/, District of Columbia), potocznie nazywany Waszyngtonem, Dystryktem lub po prostu D.C. – założona 16 lipca 1790 stolica Stanów Zjednoczonych.

Doctor honoris causa (z łac. [doktor] dla zaszczytu) – honorowy tytuł naukowy nadawany przez uczelnie osobom szczególnie zasłużonym dla nauki i kultury. Nie wymaga posiadania formalnego wykształcenia, ale nadawany jest zazwyczaj[potrzebne źródło] osobom o wysokim statusie społecznym lub naukowym.

Porzucenie przez Spasowskiego placówki zostało zakwalifikowane przez Izbę Wojskową Sądu Najwyższego za zdradę. 4 października 1982 roku został on zaocznie skazany na karę śmierci, pozbawienie praw publicznych na zawsze oraz przepadek mienia. 30 października 1985 roku Rada Państwa odebrała mu także polskie obywatelstwo. Uniewinniony został 25 listopada 1990 roku, a w 1993 roku przywrócono mu polskie obywatelstwo. Nigdy jednak nie powrócił do kraju. Zmarł na raka.

Dyplomata lub przedstawiciel dyplomatyczny (ang. diplomatic representative, fr. représentant diplomatique, niem. diplomatischer Vertreter) – oficjalny przedstawiciel państwa za granicą, czyli zatrudniony w dyplomacji.

Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół rzymskokatolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

Był jednym z dwóch polskich ambasadorów, obok Zdzisława Rurarza z Tokio, którzy potępili stan wojenny i poprosili o azyl.

Spasowski, będąc jeszcze ambasadorem PRL, w grudniu 1980 roku odbył z żoną tajną podróż do Watykanu, gdzie spotkał się z papieżem. W 1985 roku przyjął chrzest katolicki.

Bibliografia

Adam Chmielecki, Uciekinier z obozu, Wprost z dnia 9 listopada 2008 roku, Nr 45, ss. 98-99.