Rosyjski rajd na Gotlandię - Polski Serwis Naukowy

Rosyjski rajd na Gotlandię (znany także jako Bitwa koło Östergarnu) – bitwa morska stoczona 2 lipca 1915 pomiędzy marynarką niemiecką i rosyjską w trakcie I wojny światowej na Bałtyku u wybrzeży Gotlandii.

Tło bitwy

W trakcie ofensywy armii niemieckiej w 1915 w kierunku Windawy w Kurlandii flota niemiecka aktywnie wspierała jej działania na lądzie, bombardując pozycje rosyjskie.

Rosjanie, aby wpłynąć na niemiecką opinię publiczną i zaprzeczyć twierdzeniom niemieckiej propagandy na temat uzyskania panowania nad Bałtykiem, postanowili przeprowadzić śmiałą operację, która byłaby również demonstracją siły floty rosyjskiej. Zaplanowano zbombardować z morza jeden z portów niemieckich na południowym Bałtyku. Pomimo różnic zdań w dowództwie rosyjskim co do celu ataku ostatecznie zdecydowano o zbombardowaniu Kłajpedy. Akcję zaplanowano dokładnie w czasie, gdy Wilhelm II Hohenzollern wizytował flotę w Kilonii. Dowództwo rosyjskie nie miało pojęcia, że w tym samym czasie Niemcy postanowili postawić zaporę minową w Zatoce Fińskiej w pobliżu Wysp Alandzkich na północny wschód i północny zachód od klifów Bogskär.

Wyspy Alandzkie (szw. Åland, fiń. Ahvenanmaa) – szwedzkojęzyczny archipelag wysp politycznie należący do Finlandii, stanowiący jednak osobny podmiot z szeroką autonomią, położony na Morzu Bałtyckim u wejścia do Zatoki Botnickiej. Status wysp jest gwarantowany międzynarodowo, ostatnio przez traktat akcesyjny do Unii Europejskiej.
Wilhelm II (ur. 27 stycznia 1859 w Berlinie, zm. 4 czerwca 1941 w Doorn w Holandii) – ostatni niemiecki cesarz i król Prus, przedstawiciel dynastii Hohenzollernów.

Plan rosyjski

Na dowódcę operacji został wyznaczony kontradmirał Michaił Bachiriew, szef sztabu 1 brygady krążowników. Do przeprowadzenia operacji Rosjanie wyznaczyli znaczne siły:

zespół ogniowy, którego zadaniem był ostrzał Kłajpedy: krążownik pancerny "Riurik", krążowniki lekkie "Oleg" i "Bogatyr" z 4 brygady rezerwowej, duży niszczyciel "Nowik" oraz 6 dywizjon kontrtorpedowców: "Turkmieniec Stawropolskij", "Kazaniec", "Stierieguszczij", "Wojskowoj", "Strasznyj", "Ukraina" i "Zabajkalec";

zespół osłony złożony z dwóch przestarzałych okrętów liniowych z 1 brygady: "Cesariewicz" i "Sława", krążowników pancernych "Admirał Makarow" i "Bajan" z 3 brygady oraz 7 dywizjonu kontrtorpedowców: "Bditielnyj", "Bojewoj", "Burnyj", "Inżenier-miechanik Dimitriew", "Inżenier-miechanik Zwieriew", "Wnimatielnyj", "Wnuszytielnyj" i "Wynosliwyj";

zespół dalekiej osłony złożony z okrętów podwodnych: "Markiel", "Okuń" i brytyjskiego "E 9";

Plan rosyjski przewidywał, że zespół ogniowy wyjdzie w morze w nocy z 1 na 2 lipca, aby dotrzeć rankiem 2 lipca do Kłajpedy i ostrzelać bazę. Okręty liniowe miały w tym czasie przebywać w pobliżu wyspy Örö na północny zachód od Bengtskär (pod wybrzeżem Finlandii). Okręty podwodne miały wcześniej zająć pozycje u wybrzeży Kurlandii i Zatoki Gdańskiej na przypuszczalnych trasach okrętów niemieckich, które mogły wyjść w morze w wyniku rosyjskiej operacji. Dowództwo rosyjskie spodziewało się na podstawie danych rozpoznawczych, że krążowniki niemieckie, które pełniły funkcje dozorowe na podejściach do południowego Bałtyku zostaną zmienione przez pomocnicze trałowce (uzbrojone kutry rybackie). W ostatniej chwili zmieniono plan i wzmocniono zespół ogniowy krążownikami "Bajan" i "Admirał Makarow". Na tym ostatnim podniósł swoją flagę kadm. Bachiriew.

Kontradmirał (kadm., kontradm.) - wojskowy stopień oficerski w polskiej Marynarce Wojennej, odpowiadający generałowi brygady w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.
2 lipca jest 183. (w latach przestępnych 184.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 182 dni. Jest to środkowy dzień roku zwyczajnego. O godzinie 12.00 tego dnia mija połowa roku. Słońce w tym dniu znajduje się w zodiakalnym gwiazdozbiorze Raka.

Plan niemiecki

W tym samym czasie Niemcy postanowili postawić w Zatoce Fińskiej w pobliżu Wysp Alandzkich na północny wschód i północny zachód od klifów Bogskär zaporę minową złożoną ze 160 min.

Zadanie miał wykonać zespół złożony z krążownika minowego "Albatross", krążownika pancernego "Roon", krążowników lekkich "Augsburg" i "Lübeck" oraz torpedowców "G 135", "S 141", "S 142", "S 126", "S 147", "S 149" i "S 131". Całością sił dowodził komandor von Karpf, który podniósł swoją flagę na krążowniku "Augsburg".

Przeddrednot, predrednot (z ang. pre-dreadnought) - umowne określenie generacji okrętów liniowych (pancerników) budowanych od lat 80. XIX wieku do I dekady XX wieku. Nazwa, nadana później, oznacza pancerniki poprzedzające generację drednotów.
Krążownik minowy - historyczna klasa okrętów walki minowej. Łączyła cechy stawiaczy min (przystosowanie do zabierania i stawiania dużej liczby min) i krążowników (duże rozmiary, spora prędkość, dość silne uzbrojenie, czasami opancerzenie).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)