Rothenburg ob der Tauber - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 49°22′37.88″N 10°10′44.18″E / 49.3771889, 10.1789389

Rothenburg ob der Tauber – miasto w Niemczech, w Bawarii, w rejencji Środkowa Frankonia, w powiecie Ansbach, we Frankenhöhe, około 30 km na północny zachód od Ansbach, nad rzeką Tauber, przy autostradzie A7 i linii kolejowej. Zamieszkuje je około 11 tys. mieszkańców.

Georg Conrad Jung (ur. 1612 w Rothenburg ob der Tauber zm. 1691 w Hoheim koło Kitzingen) dzięki dokładnym opisom topograficznym zwany Markgrafem von Bayreuth – niemiecki drukarz, malarz, rytownik, geograf i kartograf, wraz z ojcem Johannem Jungiem (1583-1641) twórca pierwszej mapy drogowej Europy Środkowej.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Najbliżej położone duże miasta: Norymberga 60 km na wschód, Monachium - 170 km na południowy wschód i Stuttgart - 100 km na południowy zachód.

Związani z Rothenburgiem

Jan Haller (1467-1525) - księgarz, wydawca, właściciel drukarni w Krakowie

Georg Conrad Jung (1612-1691) - drukarz, malarz, rytownik, geograf i kartograf

Andreas Libavius (1540-1616) - filozof, lekarz i alchemik

Georg Karl Christian von Staudt - (1798-1867) matematyk, jeden z twórców geometrii rzutowej

Rynek z ratuszem

Kultura

Grupy muzyczne, orkiestry, chóry i zespoły

Niemiecka autostrada A7 (niem. Bundesautobahn 7, BAB 7, Autobahn 7) jest najdłuższą autostradą w Niemczech (długość 945 km, w budowie 18 km). Przebiega przez cały kraj na osi północ-południe, od granicy z Danią do granicy z Austrią.

Jan Haller (ur. 1467 w Rothenburg ob der Tauber – zm. 1525), księgarz, wydawca, właściciel drukarni w Krakowie, kupiec krakowski. Protoplasta rodu Hallerów.

Jugendblasorchester der Stadt Rothenburg ob der Tauber

Kirchenchor St. Johannis

ProChor

2 for a Kind

Spielmannszug

Stadtpfeiferei

Frankenjaeger-Express

Campaloona

Cornucopia

DJ Gan-G

Festspielgruppe JUNGE SCHAR

Muzea

Reichsstadtmuseum

Mittelalterliches Kriminalmuseum

Puppen- und Spielzeugmuseum

Schäfertanzmuseum

Weihnachtsmuseum

Handwerkerhaus

Historiengewölbe mit Staatsverlies

Nazwa miasta

Nazwa "Rothenburg ob der Tauber" stanowi skróconą wersję "Rothenburg oberhalb der Tauber", która w języku niemieckim oznacza "Rothenburg nad Tauber" (miasto położone jest na płaskowyżu nad rzeką Tauber). W odniesieniu do samej nazwy "Rothenburg", niektórzy wywodzą to słowo z niemieckiego Rot (czerwony) i Burgu (Burg, średniowieczne warowne miasto). Nazwa może również odnosić się do słowa „rotten” ("zgnić"), procesu obróbki lnu podczas produkcji odzieży, z której w dawnych czasach słynął Rothenburg. Jednakże najwłaściwiej uznać, że miasto zawdzięcza swoje istnienie znanej w Niemczech rodzinie von Rothenburg, których rodzinne powiązania sięgały dworu cesarskiego. Założyli oni, nie licząc Rothenburga ob der Tauber, jeszcze sześć miast, które po dziś dzień noszą nazwę Rot(h)enburg. Cztery z nich znajdują się na terenie Niemiec, jedno w Szwajcarii a jedno w Polsce (Czerwieńsk - dawniej Rothenburg an der Oder)

Środkowa Frankonia jest jedną z krain geograficzno-historycznych na terenie Niemiec. Jednocześnie jest regionem administracyjnym (rejencją) Bawarii. Stolicą Środkowej Frankonii jest Ansbach, a inne większe miasta to Norymberga, Erlangen i Fürth.

Konrad III (ur. 1093, zm. 15 lutego 1152 w Bambergu) – pierwszy król Niemiec z dynastii Hohenstaufów. Syn Fryderyka I, księcia Szwabii i Agnieszki, córki cesarza Henryka IV.

Legenda miasta

Ulica Herrngasse - widok w kierunku ratusza

Starówka

Na głównym placu miasta znajduje się budynek z zegarem, z którym związana jest legenda. Upamiętnia on wydarzenia w 1631, gdy pod murami oblegali miasto żołnierze hrabiego Tilly. Legenda głosi, że na dźwięk mechanicznego skowronka hrabia Tilly miał powiedzieć, iż jeśli ktokolwiek w ciągu trwania tego dźwięku wypije jeden galon wina w jednym ciągu, miasto zostanie ocalone. Burmistrz Nusch przyjął wyzwanie, dzięki czemu miasto nie zostało zrównane z ziemią. Rothenburgianie obchodzą „Święto Ratowania Miasta” każdego roku na Zielone Świątki, podczas których odbywają się liczne festiwale, koncerty, wydarzenia kulturalne.

Czerwieńsk (niem. Rothenburg an der Oder) – miasto położone na Wysoczyźnie Czerwieńskiej, w powiecie zielonogórskim, w województwie lubuskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. zielonogórskiego. Według danych z 31 grudnia 2007 miasto miało 4141 mieszkańców.

Wojna trzydziestoletnia – konflikt trwający od 23 maja 1618 do 24 października 1648 pomiędzy protestanckimi państwami Rzeszy niemieckiej wspieranymi przez inne państwa europejskie (takie jak Szwecja, Dania, Republika Zjednoczonych Prowincji, Francja) a katolicką dynastią Habsburgów. Mimo że wojna spowodowana była przyczynami natury religijnej, jednym z powodów jej długotrwałości stało się również dążenie mocarstw europejskich do osłabienia potęgi Habsburgów.

Historia

Miasto w 1648 roku

Miasto w 1900 roku

Jedna z wież

Mury obronne

Przed 950 rozpoczęto budowę systemu obronnego zamku dzięki hrabiemu Comburg-Rothenburg.

Około 1070 rozbudowano część zamku nad Taubrem wchłonięto wioskę Gebsattel.

W 1116 umarł ostatni przedstawiciel z rodu Comburg-Rothenburg, w testamencie wszystkie włości przekazał klasztorowi, jednak cesarz Henryk V wyznaczył swojego siostrzeńca księcia Frankonii Konrada Hohenstaufa jako prawowitego dziedzica zamku i okolic.

Jungowie - osiedlili się w Augsburgu pod koniec XV wieku za sprawą burmistrza tego miasta Gossembrota, który namówił Johanna Junga (1425-1505) do przyjęcia posady lekarza miejskiego. Jego synowie, Ulrich i Ambrosius otrzymali w 1520 od cesarza Karola V Adelsbrief z nowym herbem szlacheckim, natomiast od 1538 wchodzą w skład prestiżowej Augsburger Patriziat, czyli augsburgskiego patrycjatu. Przez dziesięciolecia augsburgscy Jungowie pełnili wysokie urzędy, byli m. in.: osobistymi, nadwornymi lekarzami niemieckich cesarzy, kapituły katedralnej czy biskupów Augsburga, pełnili funkcję Reichshofratów (cesarski nadworny doradca) na dworze cesarza Maximiliana II, zajmowali również eksponowane stanowiska kościelne pełniąc posługę jako kanonicy czy kapitularze.

Wormacja (niem. Worms) – miasto w zachodnich Niemczech, w południowo-wschodniej części landu Nadrenia-Palatynat. Port nad Renem. Jedno z najstarszych niemieckich miast. W 2003 r. miało 81.100 mieszkańców na powierzchni 108,73 km².[potrzebne źródło]

W 1142 Konrad, już jako król niemiecki Konrad III, rozbudował Staufer, zamek z nowymi twierdzami, zmodernizował administrację, zreorganizował kupiectwo, przez co rozwinął się handel.

Przed 1170, dzięki budowie części Staufer, Rothenburg zaczął funkcjonować jako ośrodek miejski.

1194–1254 nowi dziedzice rządzą miastem i okolicami Rothenburga, rozbudowano klasztor.

Johann Georg Jung (ur. 20 maja 1583 w Feuchtwangen, zm. 1641) – niemiecki drukarz, kartograf, malarz, założyciel wielopokoleniowej pracowni drukarskiej, malarskiej i kartograficznej w Rothenburg ob der Tauber, współautor pierwszej mapy drogowej Europy Środkowej.

Georg Karl Christian von Staudt (ur. 24 stycznia 1798 w Rothenburg ob der Tauber, zm. 1 czerwca 1867 w Erlangen) – niemiecki matematyk, jeden z twórców geometrii rzutowej.

W 1241/42 wprowadzono podatek dla Żydów rohtenburgskich. Szczególnym szacunkiem cieszył się wśród mieszczan rabin Meira Ben Baruch (zm. 1293, pochowany w 1307 w Wormacji), znany prawnik.

W 1274 Rothenburg otrzymał uprawnienia miasta cesarskiego nadane przez króla Rudolfa Habsburga.

W następnych stuleciach nastąpił szybki wzrost gospodarczy miasta, rozwijał się handel i kultura. Mieszczanie wraz z rycerstwem rozbudowali klasztor oraz szpital (1376/78 włączony do murów miejskich).

Henryk V (niem. Heinrich V., ur. prawdopodobnie 11 sierpnia 1081 – zm. 23 maja 1125) - król niemiecki od 1105, cesarz rzymsko-niemiecki od 1111, syn i następca cesarza Henryka IV.

Andreas Libavius (ur. ok. 1540 w Halle – zm. 25 lipca 1616 w Coburgu), niemiecki filozof, lekarz i alchemik, najważniejszy obok Paracelsusa przedstawiciel kierunku w chemii o nazwie jatrochemia. Autor dzieła Alchymia (1597), uważanego za pierwszą encyklopedię chemii. Opisał w nim m.in. sposoby otrzymywania kwasu solnego oraz wody królewskiej.

W 1336 rozpoczęto budowę kościoła św. Jakuba, który przyciągał wielu pielgrzymów. W tym czasie miasto było jednym z 20 największych miast Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Liczba ludności wynosiła około 5500 osób w obrębie murów miejskich oraz 14 000 w promieniu 150 mil.

Od XV-XVI wieku miasto przeżywało rozkwit, zakładano pracownie drukarskie, rozwijał się handel i rzemiosło, wysokim prestiżem cieszył się rothenburgski patrycjat.

Patrycjat - najbogatsza warstwa mieszczan sprawująca w miastach władzę ekonomiczną i polityczną, członkowie rady miejskiej, najbogatsi kupcy, bogaci rzemieślnicy. Członkowie patrycjatu chcieli dorównać szlachcie i dołączyć do jej grona. Prowadzili wystawny tryb życia i często starali się uzyskać nobilitację. Jeśli było to niemożliwe drogą oficjalną, bogaci mieszczanie chwytali się różnych nielegalnych sposobów. Na przykład, przekupstwem pozyskiwali fałszywych świadków, chcąc dowieść przynależności swoich przodków do rodów szlacheckich. Patrycjat jako grupę społeczną wyodrębnia się poczynając od XII w., aż do XVIII w. Sama nazwa została wprowadzona w historiografii w XVIII w.

W październiku 1631 podczas wojny trzydziestoletniej miasto zostało zdobyte.

W 1634 okupujące wojska opuściły Rothenburg zostawiając je złupione i mocno zniszczone.

Przez niemal cały XVII wiek mieszczanie odbudowywali miasto, odradzały się dawne pracownie, rozwijał się handel.

Od 1803 miasto stało się częścią Bawarii.

Dzięki artystom w latach osiemdziesiątych XIX wieku Rothenburg został na nowo odkryty. Rajcy stworzyli ustawy zapobiegające poważnym zmianom urbanistycznym w mieście.

Podczas II wojny światowej miasto zbombardowano, zginęło 39 osób a 40% miasta uległo destrukcji. Zniszczeniu uległo 306 domów, sześć budynków publicznych oraz 610 metrów średniowiecznego muru. Po 1945 roku podjęto rekonstrukcję i odbudowę miasta w duchu "średniowicznym".[1]

Obecnie Rothenburg jest jedną z największych atrakcji turystycznych Bawarii.

Rothenburska pracownia kartograficzna

Jedna z kart tytułowych przygotowana w pracowni kartograficznej Jungów.

W mieście działała wielopokoleniowa pracownia drukarska, kartograficzna i malarska Jungów. Jej założycielem w 1607 był patrycjusz Johann Georg Jung senior (1583-1641), który w 1625 dostarczył miastu ze swojej pracowni trzy zegary słoneczne oraz rzeźbę orła. Jung zanim został kartografem u swojego ojca Davida Junga (1538-1603) w feuchtwangeńskiej pracowni uczył się malarstwa, inkrustowania oraz cięcia i ozdabiania szkła.

Jung senior posiadał dwóch synów: Johanna Georga Junga juniora, również cenionego kartografa i malarza (1607-1648) oraz bardziej znanego, kartografa, rytownika i malarza, Georga Conrada Junga (1612-1691), współtwórcy pierwszej, kompleksowej mapy dróg lądowych Europy Środkowej. Johann Georg Jung senior w 1633, dzięki książęcej protekcji przygotowywał plany i szkice na potrzeby dworu saksońskiego, jednak dopiero od 1638 senior wraz z Georgiem Conradem zaczął w swojej pracowni kartograficznej pełną produkcję map. W 1639 były to m.in.: plany miasta Würzburga (w skali 1:300 000), natomiast w 1641 pionierskie dzieło Totius Germaniae Novum Itinerarium (w skali 1:485 000), w którym naniesiono wszystkie znane ówcześnie szlaki, drogi i trakty komunikacyjne. Jungowie sporządzili również pierwszy w historii plan Rothenburga. Łącznie w pracowni Jungów sporządzono w tym czasie około trzydziestu różnych dzieł kartograficznych. W 1669 w rothenburskiej pracowni wykonano prace kartograficzne dla prowincji Würzburga.

Wielkim następcą Johanna juniora w pracowni był jego syn Otto Christoph Jung (ur. 28 kwietnia 1647, zm. 15 marca 1721). Ostatnim z XVIII-wiecznych artystów w rodzie był syn Otto Christopha, nadworny malarz Jörg Christoph Jung, który założył własną pracownię w Fuldzie.

Zobacz też

Rothenburg

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Rothenburg ob der Tauber

Przypisy

GedBas - Datenblatt von: Johann Georg d.Ä. JUNG
Hans Vollet Abriss der Kartographie des Fürstentums Kulmbach-Bayreuth, Wydawnictwo Freunde der Plassenburg, 1977, ss. 22-24
Wilhelm Bonacker Georg Conrad Jung and His Manuscript Map of Franconia w: Imago Mundi The International Journal for the History of Cartography, nr. 14 (1959) ss. 113-114
Josef Dünninger, Dieter Harmening Volkskultur und Geschichte: Festgabe für Josef Dünninger zum 65. Geburtstag (Wydawnictwo E. Schmidt, 1970, s.159-160)