Rower składany - Polski Serwis Naukowy

Legendarny Brompton

Rower składany – (składak) rower, o zmniejszonych rozmiarach, który można łatwo jeszcze zmniejszyć na czas transportowania lub przechowywania. Zmniejszenie rozmiarów uzyskuje się poprzez stosowanie kół o mniejszej średnicy i mniejszej ramie. Składanie obejmuje zwykle obniżanie kierownicy i siodełka oraz czasami składanie ramy .

Metro to potoczne określenie (wywodzące się od ang. Metropolitan Railway) szybkiej kolei miejskiej, z niezależnym całkowicie lub częściowo, podziemnym korytarzem. Charakteryzuje się wysokimi peronami, wagonami jeżdżącymi pojedynczo lub w układach wielowagonowych, rozwijającymi wysoką prędkość i osiągającymi duże przyspieszenia, na torach oddzielonych od innego typu ruchu specjalną sygnalizacją. W 15 starych krajach UE istnieje obecnie przeszło 30 systemów metra, ostatnie inwestycje to systemy w: Tuluzie (1993), Neapolu (1995), Warszawie (1995), Bilbao (1997), Atenach (1998), Katanii (1999), Kopenhadze (październik 2002), Porto (grudzień 2002) i Turynie (2005).

Tramwaj (z ang. tram way - linia tramwajowa, tram - tramwaj) – pojazd szynowy służący do transportu miejskiego, poruszający się w ruchu mieszanym po jezdni lub na wydzielonym albo niezależnym torowisku. Istnieją sieci przebiegające częściowo w tunelach.

Większość rowerów składanych posiada współcześnie, niewielkie, 14–24-calowe koła, można je błyskawicznie złożyć do rozmiarów walizki, co umożliwia ich łatwe transportowanie nawet w bardzo zatłoczonych środkach transportu publicznego. Są szczególnie popularne w wielkich aglomeracjach miejskich (zwłaszcza w Londynie, Nowym Jorku i Tokio) jako pojazd, służący do krótkich przejazdów od stacji metra do domu i miejsca pracy. Większość tych rowerów bazuje na konstrukcji legendarnego "Bromptona", roweru zaprojektowanego w 1975 r. przez Anglika, Andrew Ritchie.

Nakrętka – łącznik w połączeniu śrubowym. Jest pierścieniem z naciętym na całej długości otworu gwintem. Nakręcana jest na wolny koniec trzonu śruby zgodnie z wymaganiami montażowymi.

Samolot – statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna), utrzymujący się w powietrzu dzięki wytwarzanej sile nośnej za pomocą nieruchomych, w danych warunkach względem statku, skrzydeł. Ciąg potrzebny do utrzymania prędkości wytwarzany jest przez jeden lub więcej silników.

Oprócz składanych rowerów miejskich, wielu producentów sprzedaje też składane rowery najrozmaitszych typów – poczynając od składanych rowerów górskich, przez rowery do zastosowań dla wojska i służb specjalnych (ze słynnym "Paratrooperem" na czele), a kończąc na składanych "Holendrach" a nawet kolarskich rowerach szosowych.

Cal (ang. inch) – pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka. Jedna z tzw. jednostek imperialnych. W USA ta jednostka miary jest podstawową jednostką miary używaną m.in. w budownictwie, medycynie, policji (np. do pomiaru wzrostu człowieka), mechanice i wielu innych dziedzinach.

Zawias – okucie umożliwiające ruch, składające się zazwyczaj z dwóch członów połączonych przegubowo, z których jeden jest przytwierdzony do skrzydła (okna, drzwi), drugi do ościeżnicy lub bezpośrednio do wewnętrznej powierzchni otworu drzwiowego.

Oprócz podstawowej zalety roweru składanego – czyli możliwości jego szybkiego złożenia i rozłożenia, rower ten zwykle posiada kilka wad, które powodują, że nie jest on zbyt popularny:

jest cięższy od analogicznych rowerów nieskładanych

jest mniej trwały

dobrej jakości rowery składane są dość drogie

złej jakości rowery składane są niebezpieczne w użyciu a ich składanie jest bardzo kłopotliwe.

Historia

Bersalierzy z rowerami skłdanymi w charakterystycznym nakryciu głowy

Nie wiadomo dokładnie, kiedy powstał pierwszy rower składany. Według holenderskiej encyklopedii rowerów z 1967 r. (Geschiedenis van de fiets, Alkmaar, 1967) pierwsza dobrze udokumentowana konstrukcja roweru "świadomie składanego", powstała w 1900 r. dla potrzeb armii holenderskiej. Był to rower na bazie tradycyjnego roweru miejskiego (tzw. "holendra"), który posiadał łatwe do rozmontowania koła, kierownicę i siodełko oraz zawias na głównej ramie, umożliwiający zmniejszenie jej rozmiarów mniej więcej o połowę. Na podobnych rowerach jeździły też (i nadal jeżdżą) oddziały rowerowe armii szwajcarskiej, oraz posługiwali się nimi żołnierze niemieccy, francuscy i brytyjscy w czasie I wojny światowej.

Pociąg – w transporcie kolejowym zespół sprzęgniętych ze sobą pojazdów kolejowych (w odpowiedniej konfiguracji mogą to być wagon, człony zestawu trakcyjnego, zespół trakcyjny, wagon silnikowy albo sama lokomotywa) połączonych z co najmniej jedną czynną lokomotywą albo mających samodzielny napęd, osygnalizowany zgodnie z przepisami, odpowiednio wyposażony (obsługa, materiały eksploatacyjne), przygotowany do drogi albo będący w drodze.

Jacht – jednostka pływająca o napędzie żaglowym lub motorowym, w zależności od konstrukcji i wyposażenia służąca najczęściej do celów turystycznych. Jachty budowane i wykorzystywane są także do rekreacji, uprawiania sportu, do celów szkoleniowych lub reprezentacyjnych.

Rowery składane, ze względu na wysoką cenę, nie przyjęły się w zastosowaniach cywilnych, aż do lat 50. XX w. Dopiero w połowie lat 50. firma Bickerton wypuściła na rynek rower składany na kołach 18-calowych, który stał się dość popularny w Wielkiej Brytanii. Po sukcesie tego modelu, w latach 60. XX w. znalazł on wielu naśladowców na całym świecie, w tym w Polsce (seria rowerów Wigry). Rowery te posiadały jednak dość prymitywną konstrukcję, były ciężkie, a ich składanie było bardzo kłopotliwe, gdyż wiązało się odkręcaniem przy pomocy kluczy kilku śrub blokujących zawias na ramie.

Romet – nazwa zakładów i marka produkowanych przez nie w latach 1948–1998 rowerów i motorowerów. Od 2006 roku jest to również marka rowerów, produkowanych przez przedsiębiorstwo Arkus & Romet Group, a także motorowerów i skuterów składanych z chińskich podzespołów i sprzedawanych przez dział "Romet Motors" należący do tej firmy.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Sytuacja zmieniła się dopiero w 1975, kiedy to Adrew Riche wyeliminował większość wad Bickertona. Zmniejszył on rozmiar kół do "dziecinnego rozmiaru" 16 cali, skonstruował zawias uchylny, który można złożyć "jednym ruchem" bez konieczności stosowania narzędzi i tak skonstruował ramę, siodełko i kierownicę, że po złożeniu cały rower przyjmuje kształt niewielkiej walizki. Powstał w ten sposób rower o nazwie "Brompton", który jest produkowany do dzisiaj i na którym wzoruje się większość współczesnych producentów miejskich rowerów składanych.

Renault S.A. to istniejący od 1898 r. we Francji producent samochodów, będący zarazem jedną z najstarszych firm samochodowych. Koncern zatrudnia 130 tys. pracowników na całym świecie, z czego 63 tys. we Francji.

Nowy Jork (ang. City of New York, również New York, New York City) – najludniejsze miasto w Stanach Zjednoczonych, a zarazem centrum jednej z najludniejszych aglomeracji na świecie. Nowy Jork wywiera znaczący wpływ na światowy biznes, finanse, media, sztukę, modę, badania naukowe, technologię, edukację oraz rozrywkę. Będąc między innymi siedzibą Organizacji Narodów Zjednoczonych, Nowy Jork stanowi ważne centrum spraw międzynarodowych i powszechnie uważany jest za kulturalną stolicę świata.

Brompton stał się w latach 70. i 80. XX w. bardzo popularny w Londynie, Tokio, Nowym Jorku i innych wielkich metropoliach, zwłaszcza na Dalekim Wschodzie. Jego popularność zmniejszyło dopiero rozpowszechnienie się mody na deskorolki i rolki, z pomocą których w jeszcze prostszy sposób można realizować krótkie podróże od przystanków i stacji transportu publicznego, do miejsc docelowych w miastach.

Przyczepa kempingowa – pojazd kołowy, bez własnego silnika, ciągnięty przez inny pojazd, przeważnie samochód, ciągnik drogowy z przeznaczeniem do mieszkania i rekreacji.

Bersalierzy (wł. Bersaglieri) – formacja włoskiej lekkiej piechoty zmechanizowanej, której początki sięgają 1836 roku. Pomysłodawcą i twórcą bersalierów był generał Alessandro La Marmora.

Rowery składane znalazły jednak w latach 80. i 90. XX w. kolejną niszę rynkową – właścicieli jachtów i przyczep kempingowych, którzy używają ich w wakacje do odbywania krótkich podróży wokół kempingów i przystani jachtowych. Kilku producentów samochodów, (m.in Mercedes, Porsche, BMW, Renault) oferuje też nabywcom nowych samochodów, konstruowane przez siebie wysokiej jakości rowery składane, "idealnie dopasowane" do rozmiarów i kształtu bagażników samochodowych, najczęściej bezpłatnie w ramach akcji promocyjnych.

Bagażnik – część ładunkowa auta umieszczona najczęściej z tyłu samochodu. Może mieć małą objętość (auta klas A i B) lub większą (kombi, sedan). Największą przestrzeń ładunkową mają z reguły samochody dostawcze. Bagażnik może być otwierany kluczem (np. Fiat Uno, Chevrolet Aveo) lub za pomocą przycisku (np. Toyota Avensis, Volkswagen Golf V). Bagażnik może posiadać różną pojemność załadunku. Niekiedy razem z bagażnikiem unosi się także część reflektorów (np. Daewoo Lanos) albo całe reflektory (np. Opel Insignia). W samochodach dostawczych i furgonach zazwyczaj otwierany jest skrzydłowo (np. Fiat Ducato). Dostępne są również wersje jednoczęściowe (np. Renault Kangoo).

Porsche to marka sportowych samochodów osobowych produkowanych przez niemiecką firmę Dr. Ing. h. c. F. Porsche AG. Porsche jest najmniejszą niezależną niemiecką firmą produkującą samochody seryjnie. Siedziba firmy znajduje się w Zuffenhausen. Spółka notowana na giełdzie frankfurckiej.

Największym producentem rowerów składanych są jednak obecnie firmy z Tajwanu – zwłaszcza Giant, Dahon i Montague, która swoje korzenie ma USA w mieście Cambridge, MA. Dahon posiada całą paletę modeli rowerów składanych – od miejskich i dziecięcych po rowery szosowe. Z kolei Montague jest producentem pełnowymiarowych składanych rowerów górskich i miejskich.

BMW (?/i, pol. "Bawarskie Zakłady Silnikowe") – niemieckie przedsiębiorstwo produkujące samochody osobowe i motocykle oraz skutery pod marką BMW. Siedziba przedsiębiorstwa znajduje się w Monachium, w kraju związkowym Bawaria.

Szwajcaria, Konfederacja Szwajcarska (Confoederatio Helvetica, Schweiz, Schweizerische Eidgenossenschaft) – państwo federacyjne w Europie Zachodniej. Jest jednym z niewielu państw, w których obowiązuje demokracja bezpośrednia. Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym. Do Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiła dopiero 10 września 2002 po przegłosowaniu tej decyzji w referendum minimalną większością 52% głosów.

Rowery składane w Polsce

W Polsce moda na rowery składane pojawiła się gdy firma ZZR "Romet" wypuściła pod koniec lat 60. XX w. serię rowerów na kołach 20-calowych o nazwie "Karat". Konstrukcja tych rowerów była skopiowana z brytyjskiego Bickertona i posiadała te same wady. "Składalność" Karata sprowadzała się w zasadzie do istnienia jednego, topornego zawiasu zamykanego na 2 śruby (W późniejszych wersjach na jedną), do których odkręcenia potrzebny był klucz (później zastosowano nakrętki motylkowe, a następnie, stosowany do dziś, zawias dźwigniowy). Zawias ten znajdował się w mniej więcej połowie długości dolnej rury ramy. W latach 70. XX w. pojawiła się cała seria składanych rowerów o różnych rozmiarach kół i ram, które wszystkie razem określane były mianem "składaków". Do najbardziej znanych zaliczają się:

Jubilat - model roweru składanego produkowanego w fabryce rowerów Romet, a po jej upadku przez przedsiębiorstwo "Arkus & Romet Group, które wykupiło prawa do marki.

Daleki Wschód (Azja Wschodnia) – nazwa stosowana dla określenia obszaru wschodniej Azji, ciągnącego się wzdłuż wybrzeży Pacyfiku. Najczęściej do tego regionu zalicza się Japonię, Koreę Południową, Koreę Północną, Republikę Chińską (Tajwan) oraz wschodnie tereny Chińskiej Republiki Ludowej. Niekiedy włącza się również Mongolię, kraje Azji Południowo-Wschodniej położone na Archipelagu Malajskim i Półwyspie Indochińskim oraz wschodnie obszary Rosji oraz rzadko Tybet.

Karat

Sokół

rowery z serii "Pegaz"

rowery z serii "Flaming" – na kołach 20-calowych – w pewnym stopniu wzorowane na słynnym "Bromptonie", choć dalekie w precyzji wykonania i możliwości złożenia od swojego pierwowzoru.

rowery z serii "Jubilat" – na kołach 24-calowych – z ramą skonstruowaną podobnie jak w "Wigrach".

rowery z serii "Wigry" – również w wersjach Wigry 2 i Wigry 3

Składane rowery wracają do łask dzięki przełomowym technologiom zastosowanym w rowerze górskim Paratrooper, opracowanym dla amerykańskich sił specjalnych i piechoty morskiej. Jego cywilne odmiany serii Montague i Swissbike na kołach 26" i 28" zrewolucjonizowały rynek rowerów składanych. Pełnowymiarowe rowery górskie, o unikatowej technologii składania (rama nie jest "łamana") umożliwiającej rozłożenie/złożenie roweru w czasie około 20 sekund bez użycia żadnych narzędzi (opatentowane technologie CLIX, FIX) są alternatywą wobec rowerów górskich przewożonych na samochodowych bagażnikach rowerowych. Rowery Paratrooper i ich cywilne odmiany można bez problemu schować w bagażniku auta, na tylnym siedzeniu, przewieźć w tramwaju, pociągu, metrze czy samolocie.

Deskorolka (z ang. skateboard) – deska wykonana ze sklejki (zwykle 7-warstwowej) pokryta papierem ściernym (grip), posiadająca 4 kółka mocowane do dwóch trucków (osiek) używana do rekreacji, oraz wykonywania ewolucji.Deskorolka pojawiła się w Kalifornii w latach 30. XX wieku, kiedy to entuzjaści surfingu doczepili do desek kółka, żeby móc szlifować technikę surfowania na suchym podłożu.Współcześnie deski robione są z włókna szklanego, metalu,plastiku albo drewna, a wytrawni deskorolkowcy potrafią wykonać skomplikowane i niebezpieczne ewolucje.

Rolki – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Biała Piska. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Składaki produkowane kiedyś w Polsce:

Karat

Sokół

Czajka

Flaming

Pelikan

Wigry

Wigry 2

Wigry 3

Jubilat

Jubilat 2

Jubilat 3