Royal Navy - Polski Serwis Naukowy

Royal Navy, Królewska Marynarka Wojenna – marynarka wojenna Wielkiej Brytanii, najstarsza zorganizowana siła zbrojna Zjednoczonego Królestwa.

Od roku 1692 aż do początków II wojny światowej była największą i najpotężniejszą flotą wojenną świata. To właśnie Royal Navy Wielka Brytania zawdzięcza mocarstwową pozycję, jaką miała w XIX wieku. Obecnie Royal Navy jest najsilniejszą marynarką wojenną spośród państw Europy i jedną z najnowocześniejszych na świecie.

Falklandy (ang. Falkland Islands, hiszp. Islas Malvinas) – terytorium zależne na południowym Atlantyku, około 480 km od wybrzeży Argentyny obejmujące wyspy o tej samej nazwie. Wyspy znajdują się pod administracją brytyjską, ale prawa do nich rości sobie także Argentyna, z tego powodu czasem również zwane, od nazwy hiszpańskiej, Malwinami.
Stępka – główny wzdłużny element konstrukcyjny szkieletu statku wodnego. Stępka występuje w postaci belkowej i płaskiej. Na stępce opierają się wręgi, a na żaglowcach w nadstępkach także pionowe maszty.

Historia

Od początków państwowości na Wyspach Brytyjskich marynarka odgrywała rolę głównej siły obronnej i zaczepnej Anglii, Wielkiej Brytanii i w końcu Imperium Brytyjskiego. Wyspy Brytyjskie oddzielone są od lądu stałego kanałem La Manche, którego szerokość w najwęższym miejscu wynosi około 32 kilometrów i każdy, kto chciałby dokonać agresji Wysp musiał brać ten fakt pod uwagę. Zdobycie przewagi na morzu przez potencjalnych przeciwników oznaczałoby dla mieszkańców Wysp zagrożenie ich szlaków komunikacyjnych ze światem.

Robert Blake (ur. sierpień 1599 w Bridgwater, zm. 17 sierpnia 1657 na morzu niedaleko Portsmouth) – jeden z bardziej znaczących admirałów angielskich XVII wieku.
Operacja Torch (z ang. Pochodnia) – amerykańsko-brytyjska operacja desantowa we francuskiej części Afryki Północnej, rozpoczęta nocą 7/8 listopada 1942.

Anglia (lata 800 do 1692)

Pierwsza flota wojenna powstała w królestwie angielskim już w IX wieku za panowania Alfreda Wielkiego, lecz po krótkim czasie poszła w rozsypkę. Po podboju Anglii przez Normanów królowie normańscy rozpoczęli budowę floty od założenia portów w Hastings, New Romney, Hythe, Dover i Sandwich oraz ustanowienia stanowiska ich nadzorcy. System ten zdawał egzamin za czasów Plantagenetów, jednak w okresie późniejszym okazał się mało skuteczny.

HMS Victory – żaglowy okręt liniowy brytyjskiej marynarki wojennej zbudowany w latach 1759-65 w stoczni Chatham Dockyard. Jego portem macierzystym jest Portsmouth w Anglii.
Sonar (ang. Sound Navigation and Ranging – nawigacja i wyznaczanie odległości za pomocą dźwięku) – rodzaj echosondy jedno lub wielowiązkowej, dzięki której uzyskujemy obraz całego dna, oraz obiektów w niej zanurzonych (odgłos pracy sonaru ?/i).

Zwycięstwo nad Wielką Armadą

Pierwszą reformę systemu normańskiego i rozbudowę Navy Royal (ówczesna nazwa Royal Navy) przeprowadzono w wieku XVI za czasów Henryka VIII. Pierwszy sprawdzian bojowy flota Henryka VIII przeszła w nierozstrzygniętej bitwie w cieśninie Solent oddzielającej wyspę Wight od Anglii w 1545. Dwa lata później, po śmierci króla Navy Royal liczyła 58 okrętów różnych typów.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.
Normanowie (st. nord. Norrmaen, ludzie północy) – określenie stosowane w zachodniej Europie dla określenia mieszkańców Skandynawii w okresie ich ekspansji handlowej i terytorialnej w VIII-XII wieku. Od IX wieku Normanowie na podbijanych terenach tworzyli nowe organizacje państwowe, np. Normandię czy Islandię.

W 1588 doszło do nieudanej próby inwazji Anglii przez Hiszpanów. Licząca 130 okrętów Wielka Armada króla Filipa II wypłynęła w kierunku Anglii niosąc na pokładzie armię liczącą ok. 30 tys. żołnierzy. Na Kanale La Manche miała spotkać się z kolejną grupą okrętów płynących z hiszpańskich Niderlandów. Splot szczęśliwych wypadków (sztorm na Kanale La Manche, rozruchy w Niderlandach) i determinacja marynarzy Royal Navy ocaliły Anglię, a w dalszym okresie pozwoliły na przeniesienie wojny na wody Atlantyku i atakowanie hiszpańskich statków handlowych kursujących między koloniami a Hiszpanią.

Malezja (malajski Malaysia) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Malajskim i wyspie Borneo; obszar 329 847 km², ludność 27 730 000 (5 września 2008), stolica Kuala Lumpur (ok. 1 500 000 mieszkańców), siedziba rządu w Putrajaya.
Sycylia (wł. Sicilia) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (25 710 km²), leżąca na południowy zachód od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska. Wyspę zamieszkuje około 5 milionów mieszkańców.

Od czasów Elżbiety I datuje się stopniowy wzrost potęgi Royal Navy.

1692-1914

Trudno jednak mówić o istnieniu stałej floty wojennej Anglii aż do połowy XVII wieku, gdy kontrolę nad Fleet Royal przejął brytyjski parlament. Była to druga ważna reforma Royal Navy przeprowadzona przez admirała Roberta Blake'a za rządów Olivera Cromwella. W przeciwieństwie do oddziałów armii lądowej składających się z oddziałów pro- i antyrojalistycznych, marynarka otrzymała jednolite dowództwo.

Nowa Zelandia (ang. New Zealand, język maoryski Aotearoa – Kraj Długiej Białej Chmury) – państwo wyspiarskie, położone na południowo-zachodnim Pacyfiku i składające się z dwóch głównych wysp (Północnej i Południowej) oraz szeregu mniejszych wysp, w tym Wyspy Stewart i Wysp Chatham. Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii, na południowy wschód od Australii. Tradycyjna maoryska nazwa państwa, Aotearoa, jest najczęściej tłumaczona jako Kraj długiej białej chmury. W skład Nowej Zelandii (a dokładnie w skład Commonwealth realm Nowej Zelandii, czyli są to terytoria stowarzyszone lub zależne Nowej Zelandii, ale wchodzące wraz z nią w skład wspólnej domeny królewskiej tudzież królestwa stowarzyszeniowego, połączonego unią personalną ze Zjednoczonych Królestwem i innymi Commonwealth realms) wchodzą również Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne, oraz Tokelau i Dependencja Rossa.
Kanał La Manche (od fr. La Manche – rękaw; po angielsku jego nazwa brzmi English Channel czyli Kanał Angielski) – kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od kontynentalnej części Europy. Po stronie kontynentalnej położona jest Francja. Poprzez Cieśninę Kaletańską łączy Morze Północne z otwartymi wodami Oceanu Atlantyckiego.

Między rokiem 1692 a 1914 Royal Navy była najsilniejszą flotą wojenną na świecie. Jedyną poważną porażką, jaką na przestrzeni tego okresu poniosła Royal Navy, była bitwa pod Chesapeake z flotą francuską w roku 1781. Rewanż ze strony Royal Navy nastąpił ćwierć wieku później pod Trafalgarem, gdzie mniejsza flota brytyjska pokonała połączone siły francusko-hiszpańskie.

Isle of Wight – wyspa należąca do archipelagu Wysp Brytyjskich, oddzielona od brytyjskiego wybrzeża cieśniną Solent. Kształtem przypomina romb o wymiarach 26 na 39 kilometrów i powierzchni 381 km². Również hrabstwo Anglii ze stolicą w Newport.
Niszczyciele rakietowe typu 42 – brytyjskie niszczyciele rakietowe, które zaczęto wprowadzać na uzbrojenie Royal Navy w 1975 roku. Dwie jednostki tego typu zakupiła Argentyna. Podczas wojny o Falklandy argentyńskie lotnictwo zatopiło dwa brytyjskie niszczyciele tego typu. Okręty od pierwszej jednostki serii nazywane są także typem Sheffield.

HMS Victory

Na przestrzeni całego XIX wieku Royal Navy była główną siłą pozwalającą na utrzymanie Imperium Brytyjskiego w całości. Do jej zadań w czasie pokoju należało zwalczanie piractwa, a po wprowadzeniu prawodawstwa zakazującego handlu niewolnikami również nadzorowanie przestrzegania zakazu.

Warunki służby w Royal Navy były ciężkie, nawet w porównaniu do ówczesnych standardów życiowych. Surowa dyscyplina, obejmująca kary chłosty i przeciągania pod stępką okrętu, nie zachęcała do zaciągania się w jej szeregi. W tej sytuacji wprowadzono prawo pozwalające na organizowanie przymusowych zaciągów, co prowadziło częstokroć do porywania mężczyzn i wcielania ich siłą w szeregi załóg. W XVIII wieku służby werbunkowe Royal Navy współpracowały z gangami, które spijały, przekupywały i dostarczały przyszłych marynarzy na pokłady okrętów. Zdarzały się nawet przypadki porywania dzieci. Szczyt tej działalności miał miejsce pod koniec wieku XVIII i na początku XIX; dochodziło do incydentów zatrzymywania przez okręty Royal Navy statków innych bander oraz przeszukiwania portów amerykańskich w poszukiwaniu zbiegów. W przypadku odnalezienia byli oni zabierani na pokład jednostek brytyjskich. We wczesnych latach 1800. uprowadzono w ten sposób siłą około 6000 obywateli amerykańskich, co było jedną z przyczyn wybuchu wojny ze Stanami Zjednoczonymi w 1812 roku.

Morze terytorialne – pas wód przybrzeżnych, na którym obowiązuje prawodawstwo i władza państwa, do którego należy dany odcinek wybrzeża. Pod względem prawnym status morza terytorialnego nie różni się od statusu terytorium lądowego państwa nadbrzeżnego, z wyjątkiem obowiązywania na tym morzu prawa nieszkodliwego przepływu. W skład terytorium państwa (wód terytorialnych), poza morzem terytorialnym, mogą wchodzić wody wewnętrzne (morskie wody wewnętrzne) i wody archipelagowe (w przypadku państw archipelagowych). Szerokość pasa morza terytorialnego nie może przekroczyć 12 mil morskich – art. 3 konwencji o prawie morza) od linii podstawowej. W pasie wód morza terytorialnego wszystkie statki (statki handlowe, rybackie, sportowe i inne, w tym pozostające w niehandlowej służbie państwowej, jak okręty, statki straży granicznej) mogą korzystać z prawa nieszkodliwego przepływu (bez potrzeby uzyskania zezwolenia czy notyfikacji - patrz: konwencja genewska o morzu terytorialnym i wyrok Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie cieśniny Korfu z 1949 r.)
Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Po zakończeniu wojen napoleońskich, w związku z redukcją sił Royal Navy, zmalało zapotrzebowanie na rekrutów i opisane tu praktyki zostały zarzucone.

1914-1945

Podczas I wojny światowej Royal Navy odgrywała kluczową rolę w zaopatrywaniu Wielkiej Brytanii w żywność, broń i surowce potrzebne dla prowadzenia działań wojennych. Jednocześnie zwalczała niemieckie okręty nawodne i podwodne na Morzu Północnym i Atlantyku. Do innych zadań Royal Navy w tym okresie należało zapewnienie bezpieczeństwa kolonii brytyjskich w Afryce i na dalekim Wschodzie. Jedyną wielką bitwą nawodną stoczoną przez okręty Royal Navy w tym okresie była bitwa jutlandzka rozegrana w dniach 31 maja–1 czerwca 1916 roku na Morzu Północnym.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Okręty podwodne typu Vanguard – typ brytyjskich okrętów podwodnych o napędzie atomowym, przenoszących amerykańskie pociski balistyczne klasy SLBM typu Trident II D-5 z głowicami jądrowymi.

HMS "Ark Royal"

Stan głównych klas okrętów Royal Navy na początku I wojny światowej, uzupełnienia i straty wojenne:

Druga wojna światowa postawiła przed Royal Navy jeszcze trudniejsze zadania niż poprzednia. Ze względu na całkowite uzależnienie przemysłu Wielkiej Brytanii od dostaw surowców z zewnątrz i jednoczesne wsparcie gospodarcze udzielane przez Wielką Brytanię Związkowi Radzieckiemu, okręty brytyjskie musiały chronić nie tylko konwoje płynące do Wielkiej Brytanii, ale również do portu w Murmańsku. Po ogłoszeniu przez hitlerowskie Niemcy nieograniczonej wojny podwodnej głównym przeciwnikiem Royal Navy nie była mało aktywna flota nawodna Niemiec, lecz znacznie trudniejsza do zwalczania flota U-bootów. Straty ponoszone przez flotę handlową w ciągu pierwszych lat wojny wzrastały zastraszająco: według oficjalnych danych, w ciągu czterech miesięcy roku 1939 marynarka handlowa Wielkiej Brytanii straciła 222 statki; w roku 1940 – 1056 (trzy statki dziennie), a w pierwszym półroczu 1941 – 760. Przełom nastąpił dopiero w roku 1943 po rozkręceniu machiny wojennej Stanów Zjednoczonych i opracowaniu nowych metod zwalczania okrętów podwodnych, a zwłaszcza udoskonalenia sonaru.

Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza "Morze Atlasa".
Henryk VIII (ur. 28 czerwca 1491 w Greenwich, zm. 28 stycznia 1547 w Londynie) – król Anglii od 22 kwietnia 1509 do końca życia, lord Irlandii w latach 1494-1542, następnie król Irlandii 1542-1547. Drugi monarcha z dynastii Tudorów (po swoim ojcu, Henryku VII). Słynny z powodu założenia Kościoła Anglikańskiego i swoich sześciu żon.

Datująca się od tego okresu dominacja floty brytyjskiej i amerykańskiej umożliwiła przeprowadzenie operacji desantowych w północnej Afryce, na Sycylii, we Włoszech i wreszcie utworzenie drugiego frontu w Normandii.

Okres zimnej wojny

Po zakończeniu II wojny światowej nastąpił wzrost potęgi Stanów Zjednoczonych i rozpad Imperium Brytyjskiego. Ograniczyło to dotychczasowe znaczenie Royal Navy. Z drugiej strony, wzrost zagrożenia ze strony Układu Warszawskiego wymuszał stałą modernizację sił brytyjskiej marynarki i utrzymywanie ich w gotowości bojowej. W roku 1962 do służby w Royal Navy wszedł pierwszy okręt podwodny o napędzie atomowym, a w roku 1968 w skład arsenału wprowadzono rakiety balistyczne Polaris z głowicami jądrowymi. W wyniku reorganizacji wydzielono siły do zwalczania okrętów podwodnych, grupę lotniskowców i flotyllę fregat i niszczycieli. Głównym zadaniem Royal Navy podczas ewentualnej wojny miało być zwalczanie radzieckich okrętów podwodnych na północnym Atlantyku.

Submersible Ship Nuclear (SSN) — w terminologii NATO oznacza okręt podwodny o napędzie atomowym przeznaczony do zwalczania jednostek pływających przeciwnika, w tym zwłaszcza jego okrętów podwodnych. Przykłady takich jednostek - amerykańskie okręty podwodne typu Los Angeles, rosyjskie typu Alfa, Sierra, Victor.
Oliver Cromwell (ur. 25 kwietnia 1599 w Huntingdon, Cambridgeshire, zm. 3 września 1658 w pałacu Whitehall w Londynie) – polityk angielski, główna postać angielskiej wojny domowej, lord protektor Anglii, Szkocji i Irlandii 1653–1658.

Ostatnie operacje Royal Navy

Najpoważniejszą operacją wojskową od czasu drugiej wojny światowej, przeprowadzoną samodzielnie przez Royal Navy była wojna o Falklandy. Podczas walk o odległe od Wielkiej Brytanii o prawie 13 000 kilometrów wyspy, mimo utraty czterech okrętów wojennych Royal Navy udowodniła, że jest w stanie prowadzić działania wojenne praktycznie w dowolnym miejscu na świecie. Jednocześnie wojna ta zwróciła uwagę na znaczenie okrętów podwodnych i lotniskowców w prowadzeniu współczesnych operacji morskich.

Mina morska to środek walki morskiej, przeznaczony do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu lub statku. Składa się z ładunku materiału wybuchowego umieszczonego w kulistym lub cylindrycznym kadłubie wodoszczelnym, wyposażonego w urządzenia zapalające i zabezpieczające.
Niderlandy Hiszpańskie – potoczna nazwa holenderskich i belgijskich posiadłości Hiszpanii w latach 1556-1581; od abdykacji cesarza Karola V Habsburga do momentu rewolty w Holandii, gdzie powstała wówczas niepodległa holenderska Republika Zjednoczonych Prowincji. Pozostałe przy Hiszpanii i zamieszkane przez katolików tereny belgijskie zwano odtąd Niderlandami Południowymi.

Royal Navy brała również udział w wojnie w Zatoce Perskiej, konflikcie kosowskim, operacji w Sierra Leone, wspomagała amerykańską operację w Afganistanie w roku 2001 i inwazję na Irak w roku 2003.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)