Rozejm w Dywilinie - Polski Serwis Naukowy

Rzeczpospolita w po zawarciu rozejmu w Dywilinie, kolorem pomarańczowym zaznaczono terytoria oddane Rzeczypospolitej przez Carstwo Rosyjskie

Rozejm w Dywilinie (rozejm w Deulinie) – rozejm zawarty w Dywilinie 11 grudnia 1618 albo 3 stycznia 1619, kończący wojnę polsko-rosyjską trwającą od 1609 r., będącą następstwem dymitriad.

Kreml moskiewski (ros. Московский Кремль) − gród warowny na wzgórzu, na lewym brzegu rzeki Moskwy. Jego ogólna powierzchnia wynosi 28 hektarów. Jest to warownia z zabudowaniami książęcymi, cerkwiami i budynkami administracyjnymi.

Carstwo Rosyjskie (ros. Царство Русское, "Carstwo Ruskie") – państwo historyczne istniejące w latach 1547–1721 i rozciągające się od wschodniej Europy poprzez północną część Azji po Ocean Spokojny. Carstwo Rosyjskie było kontynuacją Wielkiego Księstwa Moskiewskiego (1328-1547). W 1547 roku odbyła się koronacja wielkiego księcia moskiewskiego Iwana IV Groźnego na "cara Wszechrusi", co dało początek Carstwu Rosyjskiemu. Carowie rosyjscy nadal jednak używali (do 1917 roku) tytułów m.in. wielkich książąt włodzimierskich, twerskich i moskiewskich.

Traktat miał obowiązywać czternaście i pół roku od dnia 3 stycznia 1619 do 3 lipca 1633. Wielkie Księstwo Litewskie uzyskało ziemię smoleńską, zaś Korona ziemię czernihowską i siewierską.

Car Michał I Romanow zrzekał się tytułów księcia czernihowskiego, siewierskiego, smoleńskiego oraz inflanckiego. Uzgodniono wymianę jeńców. Drażliwą kwestię zrzeczenia się pretensji do tronu carskiego przez królewicza Władysława pominięto, pomimo nalegań strony rosyjskiej. Nie ujęto również w porozumieniu postulatów Rosjan dotyczących zwrotu łupów wywiezionych z Kremla.

Inflanty (, niem. Livland, łot. Vidzeme) to nazwa krainy historycznej nad Dźwiną i Zatoką Ryską powstałej w średniowieczu w obrębie posiadłości zakonu kawalerów mieczowych, a zamieszkanej przez plemiona bałtyckie i ugrofińskie, na których kulturę od najdawniejszych czasów wpływała kultura niemiecka i skandynawska. Dawne Inflanty obejmują terytoria dzisiejszej Estonii i Łotwy.

Władysław IV Waza (ur. 9 czerwca 1595 w Łobzowie, zm. 20 maja 1648 w Mereczu) – król Polski w latach 1632–1648 i tytularny król szwedzki 1632–1648, tytularny car rosyjski do 1634, syn Zygmunta III Wazy i jego pierwszej żony Anny Habsburżanki.

Warunki rozejmu odzwierciedlały aktualny stosunek sił obu stron. Rzeczpospolita uzyskała nabytki terytorialne (Smoleńszczyzna, Czernihowszczyzna i Siewierszczyzna), ale w praktyce okazało się, że nie jest zdolna do dalszej ekspansji na wschodzie, a Rosja obroniła się przed podbojem. Pośrednim skutkiem wojny była zgoda zaangażowanej pełnią sił w działania na wschodzie Rzeczypospolitej na przeniesienie lenna pruskiego na elektorską linię Hohenzollernów.

Województwo czernihowskie – województwo Korony I Rzeczypospolitej, część Małopolski, leżało w północnej części kresów wschodnich Korony. Należało razem z województwem kijowskim i bracławskim do terytorium nazywanego od XV w. Ukrainą (ziemie leżące u krańców Rzeczypospolitej). Stolicą i głównym miastem województwa był Czernihów. Do Rzeczypospolitej ziemie te należały tylko ok. 50 lat w XVII w., z tego jako województwo 33 lata.

Dymitriady – nazwa interwencji zbrojnych części polskiej magnaterii w wewnętrzne sprawy Carstwa Rosyjskiego w czasie wielkiej smuty w latach 1604-1610, w celu osadzenia na tronie moskiewskim pretendentów podających się za syna Iwana Groźnego. Dymitriady były jedną z przyczyn wybuchu wojny polsko-rosyjskiej 1609-1618.

Odtąd, aż do utraty Inflant w 1622 na rzecz Szwecji, Rzeczpospolita osiągnęła obszar 990 tys. km², co stanowiło największą powierzchnię, jaką państwo to miało w swej historii.

Rozejm nie dotrwał do przewidywanego końca. Rosja rozpoczęła działania wojenne jesienią 1632 roku, po śmierci Zygmunta III Wazy, zakończone pokojem w Polanowie, w którym potwierdzono warunki rozejmu dywilińskiego.

Przypisy

Obecnie wieś położona ok. 50 km na północny-wschód od Moskwy.
↑ Henryk Wisner, Władysław IV Waza, 1995, s. 27 ISBN 83-04-04216-9
(red.) Steponas Maculevičius, Doloresa Baltrušiene, Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo, Kraštotvarka, Kaunas, 1999, ISBN 9986-892-34-1, s. 41.

Zobacz też

dymitriady

wojna polsko-rosyjska 1609-1618

wojna smoleńska