Rozjazd - Polski Serwis Naukowy

Rozjazd zwyczajny z następującym skrzyżowaniem torów

Rozjazd łukowy jednostronny

Rozjazd - jest to urządzenie służące do zmiany kierunku przejazdu pojazdu szynowego, z toru zasadniczego na inny tor zwrotny (odgałęźny) lub odwrotnie.

Budowa rozjazdu

Podstawowymi elementami rozjazdu są: zwrotnica, krzyżownica, kierownica, szyny łączące (tor zasadniczy i tor zwrotny) i urządzenie nastawcze.

Rodzaje rozjazdów

Rozjazdy podwójne stanowią w rzeczywistości dwa zblokowane, występujące jeden po drugim rozjazdy zwyczajne (pojedyncze). Rozjazdy trójdrożne z możliwością przejazdu w trzech kierunkach (zwykle na wprost, w lewo i w prawo) w Polsce są stosowane raczej rzadko z uwagi na skomplikowaną konstrukcję i awaryjność. Głównie stosuje się je tam, gdzie ograniczona przestrzeń nie pozwala na ułożenie dwóch zwrotnic jedna po drugiej lub ograniczała by w jakiś sposób pracę i ruch ludzi i pojazdów poza torami, czyli w zakładach przemysłowych, na torach bocznych.

Kierownica – element rozjazdu torowego zapobiegający zsunięciu się jednego koła pojazdu szynowego z szyny po zewnętrznej stronie rozjazdu w momencie pokonywania krzyżownicy przez koło drugie.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Rzadko spotyka się rozjazdy krzyżowe łukowe oraz rozjazdy krzyżowe systemu Baeselera, w którym łuki szyn w obrębie środkowego czworoboku (pomiędzy krzyżownicami) stykają się zewnętrznie (zob. tutaj oraz na jednym ze zdjęć obok).

Stosowane rozjazdy

Rozjazd podwójny dwustronny prawy

Rozjazd krzyżowy podwójny

Ruchomy dziób krzyżownicy

Schemat rozjazdu z ruchomym dziobem

Na torach stosuje się różne rozjazdy, na które wpływa typ szyny, promień łuku toru zwrotnego (długość) i skos (odchylenie).

Grodzisk Mazowiecki – stacja kolejowa w Grodzisku Mazowieckim, w województwie mazowieckim w Polsce. Według klasyfikacji PKP posiada kategorię B. Jedna z pierwszych stacji kolei warszawsko-wiedeńskiej (Droga Żelazna Warszawsko-Wiedeńska) – linii kolejowej łączącą Warszawę z granicą zaboru austriackiego (Galicją). Pierwsza linia kolejowa na ziemiach ówczesnego Królestwa Polskiego. Pierwszy odcinek wybudowano w 1845.

Zwrotnica kolejowa – ruchoma część rozjazdu, na którą składają się specjalnie profilowane cienkie szyny – iglice, które przylegają do opornic. Opornica to specjalnie sfrezowana szyna umożliwiająca dokładniejsze przyleganie iglicy. Opornica z iglicą tworzą półzwrotnicę. 2 półzwrotnice połączone ściągiem iglicowym i zamknięciem nastawczym tworzą zwrotnicę (zwaną czasem także zwrotnicą skupioną). Sterowanie zwrotnicą może być zdalne (mechaniczne lub elektryczne) lub ręczne. Po dokonaniu manipulacji zwrotnice obsługiwane ręcznie zamykane są zwykle na zamki.

Promień łuku toru zwrotnego (R) występuje w rozmiarach od 140 m do 2500 m (dla toru normalnego 1435 mm). Długość rozjazdu wpływa na maksymalną prędkość przejazdu pociągu z toru na inny tor – większy rozmiar rozjazdu, większa dopuszczalna prędkość przejazdu pociągu. Natomiast skos rozjazdu może wynosić od 1:4,8 do 1:26,5. Przy małych skosach pociąg szybciej przejeżdża przez rozjazd.

W Polsce stosuje się najczęściej rozjazdy o następujących parametrach:

podwójne dwustronne, R=190 m, skos 1:6,6,

zwyczajne, krzyżowe i podwójne jedno- i dwustronne R=190 m, skos 1:9,

łukowe symetryczne, R=215 m, skos 1:4,8,

zwyczajne, R=300 m, skos 1:9,

łukowe symetryczne, R=380 m, skos 1:9,

zwyczajne, R=500 m, skos 1:12,

zwyczajne, R=1200 m, skos 1:18,5,

zwyczajne, R=70 m, skos 1:5 - tylko na torach wąskich (prześwit 600, 750, 785 lub 1000 mm).

Ponadto na torach bocznych i wąskich można spotkać rozjazdy o mniejszych promieniach i większych skosach (np. krzyżowe R=150 m, skos 1:7; zwyczajne R=140 m, skos 1:7; R=150 m, skos 1:5 lub 1:7; R=190 m, skos 1:6,6 lub 1:7,5).

Przy jeździe na tor zwrotny lub z toru zwrotnego rozjazdu obowiązują następujące ograniczenia prędkości:

130 km/h przy R=2500 m (planowane zastosowanie w ramach modernizacji stacji Grodzisk Mazowiecki),

100 km/h przy R=1200 m,

80 km/h przy R=760m,

60 km/h przy R=500 m,

40 km/h przy R=300m lub R=190m.

Dla zapewnienia prędkości maksymalnej powyżej 160 km/h (przy jeździe na wprost) konieczne jest stosowanie nowoczesnych rozjazdów z ruchomym dziobem krzyżownicy (rozjazdy tego typu mają R=500 m,760 m lub 1200 m o skosach odpowiednio: 1:12, 1:14 i 1:18,5).

Zobacz też

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Rozjazd

Mijanka

Zwrotnica torowa