Rozstaw toru - Polski Serwis Naukowy

Dominujące szerokości torów na sieciach kolejowych na świecie

Rozstaw szyn, inaczej, rozstaw toru, prześwit toru - odległość między wewnętrznymi powierzchniami główek szyny. W Polsce, mierzona 14 mm poniżej górnej powierzchni szyn, wynosi na liniach normalnotorowych 1435 mm. Czym innym jest odległość między osiami główek szyn (wynosi 1500 mm).

Rozstaw metrowy - rozstaw szyn, w którym odległość między osiami główek szyn wynosi 1000 mm. Koleje o tym rozstawie są klasyfikowane jako wąskotorowe, jednak w wielu krajach prowadzony jest po nich normalny ruch dalekobieżny (Tunezja,Indie), a nawet stanowią jedyny standard w kraju (Kenia). W takich przypadkach jako koleje wąskotorowe są klasyfikowane koleje o rozstawie mniejszym niż 1000 mm.
Tor - dwie szyny podtrzymujące i prowadzące koła pojazdów szynowych, ułożone na podkładach lub wlane w specjalną płytę betonową służą jako droga kolejowa, tramwajowa lub metro, w określonej odległości od siebie. Ułożony jest na podtorzu.

Oprócz rozstawu normalnego, 1435 mm, istnieje kilka podstawowych rozstawów stosowanych w różnych państwach na liniach kolei sieci krajowej: 1000 mm, 1067 mm, 1520 mm, 1600 mm, 1668 mm, 1676 mm.

Niejednokrotnie konieczność prowadzenia pociągów różnych rozstawów tą samą trasą spowodowało budowę torów trój- lub czteroszynowych (w splocie). Splot trójszynowy stosować można tam, gdzie różnica rozstawu jest na tyle duża, by dało się umieścić dwie szyny obok siebie.

Istnieje pewna tolerancja, z którą pociągi jednego rozstawu mogą korzystać z toru innego rozstawu. Na przykład tor o prześwicie 1520 mm jest praktycznie kompatybilny z torem 1524 mm (ruch między Rosją i Finlandią odbywa się bez zmiany rozstawu kół - 1524 mm tor fiński i dawny rosyjski, tzw. carski). Różnica mogła być jeszcze większa: w USA pociągi rozstawu 1435 mm mogły używać torów o prześwicie 1448 mm. Przy odpowiednio szerokich obręczach kół mogły też używać toru 1473 mm.

Kolej Wąskotorowa Rogów - Rawa - Biała, pot. Rogowska Kolej Wąskotorowa – pierwsza i jedyna kolej wąskotorowa muzealna w województwie łódzkim. Poprzednie nazwy to Rogow Feldbahn, Rogowska Kolej Dojazdowa i Rogowska Kolej Wąskotorowa. Używana obecnie nazwa funkcjonowała także w okresie międzywojennym.
Rozstaw przylądkowy - rozstaw szyn, w którym odległość między osiami główek szyn wynosi 1067 mm. Istnieje na świecie około 112000 km linii kolejowych na których jest stosowany, Koleje o tym rozstawie są klasyfikowane jako wąskotorowe, jednak w wielu krajach prowadzony jest po nich normalny ruch dalekobieżny (Australia, Japonia), a nawet stanowią jedyny standard w kraju (Republika Południowej Afryki). W takich przypadkach jako koleje wąskotorowe są klasyfikowane koleje o rozstawie mniejszym niż 1067 mm.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Kolejka Parkowa Maltanka - popularnie zwana Maltanką - linia kolejowa o torze szerokości 600 mm leżąca w obrębie Poznania o całkowitej długości torów 3850 m. Należy do Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Poznaniu Sp. z o.o. Kursuje pomiędzy rondem Śródka a Nowym Zoo, przewożąc rocznie około 200 tysięcy pasażerów.

Transport kolejowy istniał od starożytności w postaci kolei konnych wykorzystujących wyżłobienia w kamiennych płytach dróg, które powstały m.in. na niektórych mocno obciążonych drogach dojazdowych do Rzymu. Transport szynowy z trakcją konną był znany już w Asyrii ponad 2500 lat temu. Najwcześniejszym świadectwem zastosowania transportu szynowego jest linia Diolkosa (długość 6÷8,5 km), dzięki której przemieszczano statki w poprzek Przesmyku Korynckiego (Grecja) począwszy od około 600 p.n.e. (użytkowano ją przez ponad sześć i pół stulecia).

Isambard Kingdom Brunel (ur. 9 kwietnia 1806 w Portsmouth, zm. 15 września 1859) - brytyjski inżynier, konstruktor statków parowych i mostów, przeważnie wiszących. M.in. most Hungerford w Londynie. W 1829 roku odznaczony Orderem Legii Honorowej. W 2002 roku w plebiscycie BBC na 100 najważniejszych Brytyjczyków wszech czasów zajął drugie miejsce za Winstonem Churchillem.

Splot - specyficzne miejsce częściowego połączenia lub zbliżenia dwóch lub więcej torów, w którym możliwe jest jednoczesne poruszanie pojazdu szynowego tylko po jednym z nich. Splot dwóch torów może występować w miejscu o ograniczonej szerokości (np. most, tunel), w którym nieracjonalne byłoby przechodzenie na odcinek jednotorowy, np. z powodu konieczności instalowania dwóch zwrotnic. Z reguły w splocie szyna jednego toru biegnie między tokami szyn drugiego (i na odwrót).

Kolej leśna - kolej wąskotorowa stosowana w gospodarce leśnej, często z wykorzystaniem uproszczonej techniki typowej dla kolei polowych. W Polsce koleje leśne zastąpiono transportem samochodowym, nieliczne zachowane jako atrakcje historyczne.

Tramwaje we Lwowie – system komunikacji tramwajowej we Lwowie. Jeden z najstarszych systemów tramwajowych na dawnych ziemiach polskich, a zarazem jedyny działający system tramwajowy na dawnych Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej.

Kolej przemysłowa - kolej stosowana do transportu wewnątrz- lub międzyzakładowego we wszelkich branżach przemysłu, od połowy XX w. wypierana często przez transport bezszynowy i samochodowy. Najsilniejszą pozycję kolej przemysłowa uzyskała w przemyśle wydobywczym. W zależności od skali zadań przewozowych (odległości, masy pociągów) stosuje się szerokie spektrum rozstawów toru i dopuszczalnych obciążeń osi taboru. Szczególnym rodzajem kolei przemysłowej jest kolej dołowa, stosowana szeroko w górnictwie węgla kamiennego i rud żelaza.