Rubber Soul - Polski Serwis Naukowy

Rubber Soul jest szóstym studyjnym albumem angielskiego zespołu The Beatles, wydanym 3 grudnia 1965.

Płytę nagrano w zaledwie 4 tygodnie, aby zdążyć z wydaniem przed Gwiazdką. Jej producentem był George Martin. Różniła się od poprzednich albumów tym, że sesje nagraniowe były zaplanowane na dany okres, a nie odbyte w pośpiechu, w trakcie czasu wolnego od koncertów lub kręcenia filmów. Rubber Soul odniósł sukces na polu komercyjnym, a po latach został okrzyknięty jako wielkie osiągnięcie artystyczne, zapoczątkowujące okres silnego rozwoju twórczości Beatlesów.

Klawikord - najstarszy instrument klawiszowy strunowy, wynaleziony w XIV wieku. Struny wprawiane są w drgania za pomocą tangentów (listewek), które naciskają i dzielą struny po przyciśnięciu klawiszy. Powoduje to, że dźwięk wydawany przez klawikord jest bardzo cichy. Klawikord jest znacznie mniejszy od klawesynu, ma też tylko jedną klawiaturę o zakresie 4 oktaw. Kolejna różnica w stosunku do klawesynu to sposób wydobywania dźwięku. Struny klawesynu są szarpane, co daje nieporównywalną do klawikordu, ostrzejszą barwę dźwięku oraz brak możliwości gradacji dynamicznej w zależności od siły uderzenia w klawisz. Struny klawikordu są uderzane przez tangenty bezpośrednio za pomocą dwuramiennej dźwigni klawiszowej, przez co otrzymuje się barwę nadzwyczaj delikatną, ale przez to słabą dynamicznie, za to z możliwością stałej kontroli natężenia dźwięku w funkcji siły uderzenia w klawisz. Pochodzący od starożytnego monochordu, klawikord rozpowszechnił się w I połowie XVI wieku, ale wskutek ograniczonych możliwości muzycznych oraz niskiego natężenia dźwięku zawsze pozostawał w cieniu klawesynu i generalnie służył jako instrument do ćwiczeń. Pod koniec XVIII wieku ceniony był wysoko za swe możliwości dynamizacyjne, a także dzięki szczególnym możliwościom wibracyjnym. Wielkimi miłośnikami klawikordu byli Johann Sebastian Bach i jego syn Carl Philipp Emanuel Bach.

Rolling Stone Magazine – czasopismo założone w 1967 r. w San Francisco przez Janna Wennera i Ralpha J. Gleasona, jako organ ideowy kultury, a przede wszystkim muzyki hippisowskiej.

Album w Wielkiej Brytanii utrzymywał się na listach przebojów przez 42 tygodnie, z czego aż 8 spędził na pierwszym miejscu. W USA płyta sprzedała się w ilości 1,2 miliona egzemplarzy w ciągu 9 dni od wydania, a do dziś sprzedano aż 4 miliony kopii. Na tamtejszych listach przebojów album utrzymywał się przez 59 tygodni, a począwszy od 8 stycznia 1966, przez 6 tygodni był na pierwszym miejscu.

The Beatles – zespół rockowy z Liverpoolu, istniejący od 1960 (jako The Quarry Men od 1957) do 1970. Według RIAA, jego członkowie są najpopularniejszymi muzykami wszech czasów. W historii amerykańskiego rynku fonograficznego nikt nie sprzedał od nich więcej płyt.

Raga rock gatunek rocka w którym wprowadzono orientalne rytmy i instrumenty. Narodził się w Wielkiej Brytanii na fali fascynacji kulturą Indii w latach 70. i 80.

Kompozycja

Przywołując krytyka Richiego Unterbergera, "Beatlesi i George Martin wraz z albumem Rubber Soul zaczęli poszerzać wąskie ramy instrumentalne grupy rockowej, używając sitaru w "Norwegian Wood (This Bird Has Flown)", francusko-podobnych partii gitarowych w "Girl" oraz "Michelle", fuzzu basowego w "Think for Yourself" czy pianina brzmiącego jak klawikord w "In My Life".

The Byrds – amerykańska grupa rockowa grająca folk rock oraz psychodeliczny rock, kojarzona również z jangle popem. Była amerykańską odpowiedzią na zespoły "brytyjskiej inwazji" i jedną z najpopularniejszych grup swego czasu. Jedna z najwybitniejszych grup poprockowych z USA. Grupa obok Boba Dylana zdefiniowała brzmienie folk rocka dając podstawy pod przyszły rozwój gatunku.

VH1 (VH-1: Video Hits One do 1994 roku) jest amerykańskim kanałem telewizji kablowej, utworzonym w styczniu 1985 roku, przez Warner-Amex Satellite Entertainment, oddział Warner Communications, właścicieli MTV. VH1 i MTV są obecnie częścią MTV Networks, oddziału Viacom.

The Beatles rozwinęli ich brzmienie, wzorując się w szczególności na ówczesnych folk-rockowych wykonawcach m.in. Bobie Dylanie i Byrds. Postęp zauważalny był także w instrumentalnych zasobach, jak chociażby we wspomnianym wyżej "Norwegian Wood (This Bird Has Flown)", podczas którego pierwszy raz użyto sitaru w piosence pop. Parę miesięcy wcześniej inna brytyjska grupa - The Kinks, wykorzystała przewlekłe brzęczenie gitary imitujące sitar (zwane z wł. - burdonem, albo z ang. - efektem drone) w swoim singlu z 1965 roku "See My Friends". Jednak to Beatlesom przypisuje się pierwsze użycie sitaru, a nie gitary brzmiącej jak sitar. Ten utwór The Beatles wywołał muzyczny trend na ów egzotyczny instrument. Trend ten przemienił się niedługo później w muzyczne gatunki, takie jak raga rock oraz lokalną, indyjską muzykę rockową zainspirowaną raga rockiem.

Bob Dylan (właściwie Robert Allen Zimmerman; ur. 24 maja 1941 roku w Duluth, Minnesota) – amerykański piosenkarz, kompozytor, autor tekstów, pisarz i poeta pochodzenia żydowskiego (Zushe ben Avraham).

The Kinks – brytyjski zespół rockowy, zaliczany do "brytyjskiej inwazji". Grupa najczęściej kojarzona jest z gatunkami i stylami: rock and roll, hard rock i album rock.

Wyróżnienia w środowisku muzycznym

W 1998 roku czytelnicy magazynu Q umieścili Rubber Soul na 40 miejscu listy największych albumów muzycznych wszech czasów, w roku 2000 to samo pismo umieściło płytę na 21 miejscu wśród największych albumów w historii brytyjskiej muzyki. W 2001 telewizja VH1 w swoim plebiscycie na największe płyty wszech czasów sklasyfikowała ją na miejscu szóstym. Magazyn muzyczny Rolling Stone, w roku 2003, umieścił ją na 5 miejscu w swoim plebiscycie na 500 największych albumów wszech czasów.

Sitar – tradycyjny indyjsko-perski instrument muzyczny. Sitar ma długą historię. Posiada wielką popularność w regionie i jest często modyfikowany. Zasadniczo składa się z długiego gryfu, gruszkowato wypukłego pudła rezonansowego, najczęściej od sześciu do ośmiu strun melodycznych (dawniej jelitowych, dziś metalowych) szarpanych metalowym plektronem, oraz kilkunastu strun burdonowych (ich liczba podlega znacznym modyfikacjom w zależności od upodobań solisty). Struny burdonowe strojone są do tonacji utworu i choć niedostępne, grają rezonując ze sobą i strunami podstawowymi.

Drive My Car - utwór zespołu The Beatles napisana przez duet Lennon/McCartney. Piosenka otwiera album Rubber Soul, utwór został również umieszczony na albumie kompilacyjnym tego zespołu "Yesterday and Today".

Wersja amerykańska

Podobnie jak wszystkie albumy Beatlesów przed rokiem 1967, tak i Rubber Soul miał swoją odmienną wersję przeznaczoną na rynek amerykański. Zmiany dotyczyły głównie listy utworów i w nieznacznym stopniu okładki (inne odcienie kolorów). Wersję tę uzupełniono dwoma piosenkami pochodzącymi z brytyjskiego wydania Help! ("I've Just Seen a Face" i "It's Only Love"), a usunięto z niej aż cztery piosenki wydane w tym samym czasie w Wielkiej Brytanii ("Drive My Car", "Nowhere Man", "If I Needed Someone" i "What Goes On"), które potem wydano na płycie "Yesterday and Today". To nadało amerykańskiej wersji jeszcze bardziej folk rockowego brzmienia, które krytycy przypisywali wcześniej do amerykańskich artystów takich jak Bob Dylan czy The Byrds.

In My Life – piosenka zespołu The Beatles, napisana przez Johna Lennona. Znalazła się na albumie zespołu Rubber Soul w 1965 roku. W 2004 utwór został sklasyfikowany na 23. miejscu listy 500 utworów wszech czasów wg magazynu Rolling Stone.

Norwegian Wood (This Bird Has Flown) - piosenka zespołu The Beatles opublikowana w roku 1965 na płycie Rubber Soul. Jej autorem był John Lennon. Opowiada historię jednego z wielu romansów autora w czasie małżeństwa z Cynthią Lennon. Jest to pierwsza piosenka zespołu rozrywkowego nagrana przy pomocy hinduskiego instrumentu - sitaru, na którym grał George Harrison. Już po kilku miesiącach The Rolling Stones nagrali piosenkę przy użyciu tego instrumentu. Norwegian Wood to jedna z kilku piosenek z płyty Rubber Soul, w której podmiot liryczny zmaga się z antagonistycznymi związkami z kobietami. W porównaniu ze wcześniejszą twórczością grupy (She loves you, I want to hold your hand) utwory prezentują nieco mroczniejsze spojrzenie na miłość romantyczną. Egzotyczne instrumentarium i teksty pełne metafor były pierwszymi sygnałami artystycznego dojrzewania grupy oraz skłonności do eksperymentowania.

Lista utworów

Wydanie brytyjskie

Wydanie amerykańskie

Przypisy

Rolling Stone (USA) Lists - The Rolling Stone Top 500 Albums (ang.). rocklistmusic.co.uk. [dostęp 2010-05-22].