Ruch Autonomii Śląska (RAŚ) – organizacja utworzona w styczniu 1990 przez osoby z Górnego Śląska. Od 27 czerwca 2001 stowarzyszenie z siedzibą w Rybniku. Głównym celem organizacji jest utworzenie autonomicznego regionu w historycznych granicach Górnego Śląska. Ruch Autonomii Śląska powołuje się na posiadanie autonomii w okresie II Rzeczypospolitej przez województwo śląskie, które działało w ramach Statutu Organicznego, nadanego przez Sejm Ustawodawczy.

Program

Autonomia

Jednym z głównych postulatów RAŚ jest przeprowadzenie szerokiej reformy państwa, polegającej na przekształceniu Rzeczypospolitej Polskiej w państwo regionalne, a w dalszej perspektywie federalne. Celem tego stowarzyszenia jest doprowadzenie do autonomizacji Śląska na skutek takiej reformy państwa. RAŚ odżegnuje się od poglądów separatystycznych – zdaniem tego stowarzyszenia szeroka autonomia w ramach Rzeczypospolitej Polskiej jest najkorzystniejszą formą funkcjonowania dla Śląska.

Według programu RAŚ autonomia miałaby funkcjonować w oparciu o przywrócony Sejm Śląski, regionalny rząd i Skarb Śląski. Regionalny parlament miałby być ciałem jednoizbowym, wybieranym w wyborach większościowych. Sejm Śląski wybierałby ze swego składu rząd, na czele którego stawałby premier. Skarb Śląski zastąpiłby Urzędy Skarbowe, większość zgromadzonych środków pozostawałaby w regionie, a jedynie niewielka ich część byłaby przekazywana do budżetu centralnego. W gestii centralnych władz pozostawałyby m.in. dyplomacja, wojsko i polityka monetarna.

Tożsamość

Choć dla RAŚ priorytet stanowi reprezentowanie interesów etnicznych Ślązaków oraz rozbudzanie i promowanie śląskiej tożsamości, stowarzyszenie to aspiruje do reprezentowania interesów wszystkich Ślązaków, niezależnie od ich opcji etnicznej, religijnej czy językowej.

RAŚ opowiada się za zaniechaniem prób „eksportu” śląskiej tożsamości do nieśląskich części obecnego województwa śląskiego, a raczej za wzmacnianiem tradycyjnych tożsamości osób zamieszkujących te tereny.

Zdaniem RAŚ narzędziami służącymi do wzmacniania lokalnych tożsamości powinny być m.in. edukacja regionalna i wspieranie odpowiednich instytucji kulturalnych. Autonomia miałaby zapewnić większą samodzielność regionu w podejmowaniu decyzji w tych obszarach.

Samorząd wojewódzki

RAŚ postrzega uczestnictwo we władzach samorządowych jako etap w realizacji zamierzeń mających doprowadzić do autonomizacji Górnego Śląska. Zdaniem tego stowarzyszenia, zadaniem sejmiku województwa powinno być lobbowanie na rzecz interesów regionu, w tym decentralizacji państwa. RAŚ chce działać w sejmiku również w obecnych ramach ustrojowych, wykorzystując instrumenty aktualnie dostępne dla tego rodzaju organów.

RAŚ za kluczowe dla rozwoju regionu uważa transfer i komercjalizację wiedzy poprzez silniejsze wsparcie parków technologicznych i klastrów oraz zwiększenie elastyczności wewnętrznych przepisów uczelni wyższych. Zdaniem tego stowarzyszenia usprawnienie zaplecza nauki powinno dokonać się m.in. przez udostępnianie zbiorów Biblioteki Śląskiej czytelnikom przez całą dobę, jak i udostępnienie większej części jej księgozbioru. RAŚ proponuje też, by Katowice starały się szczególnie o miano silnego ośrodka nauk ścisłych i badań nad kulturą przemysłową, a Górny Śląsk stał się ośrodkiem dizajnu o europejskim znaczeniu.

Za drugi ze swoich priorytetów w sejmiku województwa RAŚ uważa działania na rzecz rozwoju transportu publicznego poprzez powrót do koncepcji Kolejowego Ruchu Regionalnego. Stowarzyszenie opracowało również strategię rozwoju ruchu rowerowego. Za pośrednictwem sejmiku województwa RAŚ chce wywierać także presję na władze centralne, by nie były pobierane opłaty za przejazd autostradami A1 i A4 na odcinkach wybudowanych ze środków publicznych.

W celu zwiększenia przejrzystości prac organów samorządowych, RAŚ proponuje wprowadzenie obowiązku publikowania w sieci protokołów z prac sejmiku oraz zarządu województwa z uwzględnieniem wyników głosowań rozpisanych na poszczególnych radnych i członków zarządu.

Zdaniem RAŚ budowa nowoczesnego regionu nie może obyć się bez zwiększenia aktywności obywatelskiej jego mieszkańców. Stymulowanie takiej aktywności miałoby dokonać się m.in. dzięki realizacji projektów flagowych np. Industriady, zorganizowanie finału rozgrywek Ligii Europejskiej na Stadionie Śląskim i powołanie zespołu dbającego o regularne organizowanie wielkich imprez na tym obiekcie.

RAŚ chce by sejmik województwa podjął inicjatywę stworzenia podręcznika wiedzy o regionie, który uwzględniałby zróżnicowanie historii i specyfiki obecnych ziem województwa śląskiego. Postulatem RAŚ jest też stworzenie atrakcyjnej oferty turystycznej w regionie (w dużej mierze opartej o zabytki przemysłowe), co między innymi ma umocnić pozycję Katowic jako ośrodka turystyki kongresowej.

Władze RAŚ

dr Jerzy Gorzelik

Zarząd tworzą przewodniczący Jerzy Gorzelik oraz: Grzegorz Gryt (I wiceprzewodniczący), Henryk Mercik (II wiceprzewodniczący), Rafał Adamus (skarbnik), Michał Buchta (sekretarz), Jerzy Bogacki, Piotr Długosz, Leon Swaczyna i Janusz Wita.