Ruch Rewolucyjny im. Tupaca Amaru - Polski Serwis Naukowy

Ruch Rewolucyjny im. Tupaca Amaru (hiszp. Movimiento Revolucionario Tupac Amaru (MRTA)) – marksistowska organizacja uważana przez Stany Zjednoczone za terrorystyczną, utworzona w Peru w roku 1984. Od 1986 roku prowadzi wojnę z rządami w swoim kraju. Jej pierwszym głośnym atakiem było bezkrwawe zajęcie w lutym 1987 roku siedmiu stacji radiowych w Limie i odczytanie manifestu.

Policja – umundurowana i uzbrojona formacja przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej głównych zadań należy pilnowanie przestrzegania prawa i ściganie przestępców, jak również zapewnienie ochrony i pomocy w sytuacjach kryzysowych zarówno wobec ludzi jak i mienia. Jeżeli jest to konieczne, policja nadzoruje na poziomie operacyjnym także wszelkie służby ratownicze.

Język hiszpański – język należący do rodziny romańskiej języków indoeuropejskich. Współczesne standardy literackie (z Hiszpanii i Ameryki hiszpańskojęzycznej) wywodzą się ze średniowiecznego języka kastylijskiego. Jeszcze dziś język hiszpański bywa nazywany kastylijskim, dla odróżnienia go od innych języków używanych w Hiszpanii (zob. niżej).

W latach 80. MRTA rosła w siłę. Organizacja zajęła się atakami na siły rządowe i porywaniem jego przedstawicieli. W lutym 1989 roku policja aresztowała Víctora Polaya (Comandante Rolando), przywódcę ruchu. Rok później Polay wraz z 46 innymi więźniami uciekł 300-metrowym tunelem z więzienia. Zostaje ponownie schwytany w 1992 roku i osadzony w pojedynczej celi na terenie bazy morskiej w Callao. Polay, pierwszy przywódca MRTA, studiował we Francji i Hiszpanii. Poznał tam, i nawet krótko wynajmowali wspólne mieszkanie, Alana Garcię, późniejszego prezydenta Peru, którego rządowi jako pierwszemu MRTA wypowiedziała wojnę.

Manifest partii komunistycznej (niem. Manifest der Kommunistischen Partei) - deklaracja programowa Związku Komunistów (niemieckiej partii komunistycznej), napisana przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa na przełomie lat 1847 i 1848 i ogłoszona w lutym 1848 w Londynie. Wyłożone zostały w niej zasady socjalizmu naukowego.

Peru (Perú, Republika Peru – República del Perú) – państwo w zachodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Spokojnym. Jest to trzecie co do wielkości państwo kontynentu po Brazylii i Argentynie oraz drugi największy kraj andyjski po Argentynie. Stolicą Peru jest Lima.

Po ujęciu Polaya władzę wśród Tupamaros objął Nestor Cerpa Cartolini, znany jako Comandante Evaristo. W przeciwieństwie do innych liderów ruchu, którzy pochodzili z klasy średniej, Cerpa był z pochodzenia robotnikiem. W latach 70. zaangażował się w działalność ruchu związkowego. Podczas zorganizowanej przez niego okupacji fabryki zginęły cztery osoby, zabite przez policję. Cerpa odsiedział wówczas rok w więzieniu.

Terroryzm – pojęcie najczęściej definiowane jako użycie siły lub przemocy przeciwko osobom lub własności z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie na danej grupie ludności lub państwie ustępstw w drodze do realizacji określonych celów. Działania terrorystyczne mogą dotyczyć całej populacji, jednak najczęściej są one uderzeniem w jej niewielką część, aby pozostałych obywateli zmusić do odpowiednich zachowań.

Boliwia, Wielonarodowe Państwo Boliwia () – państwo na kontynencie południowoamerykańskim. Graniczy z Brazylią na północy i wschodzie, Paragwajem i Argentyną na południu oraz z Chile i Peru na zachodzie. Państwo nie posiada dostępu do morza.

Po wyjściu z więzienia Cerpa związał się z ruchem lewicowym i zszedł do podziemia. Był jednym z założycieli MRTA.

Cerpa stał na czela komanda, które w grudniu 1996 roku zajęło ambasadę Japonii w Limie. Napastnicy zwolnili większość z przetrzymywanych osób i wzięli jako zakładników 72 osoby. Wśród nich znajdował się brat prezydenta Peru, kilku generałów, dowództwo policji, minister spraw zagranicznych, sędziowie Sądu Najwyższego, członkowie parlamentu oraz ambasadorowie Japonii i Boliwii. 22 kwietnia 1997 roku peruwiańskie jednostki specjalne (utworzone miesiąc wcześniej i szkolone przez Delta Force) w składzie ponad 150 komandosów odbiły ambasadę, zabijając wszystkich 14 członków MRTA, dwóch komandosów zginęło (jeden zasłoniwszy własnym ciałem ministra spraw zagranicznych) oraz jeden cywil, który zmarł na atak serca.

Alan García Pérez (ur. 23 maja 1949 w Limie), peruwiański polityk, dwukrotny prezydent Peru, w latach 1985-1990 oraz ponownie od 28 lipca 2006. Lider Peruwiańskiej Partii Aprista (socjaldemokracja).

Milicja – rodzaj oddziałów, zazwyczaj ochotniczych, których członkowie posiadają wyszkolenie wojskowe i wyposażeni są w broń palną, stanowiących jednostki pomocnicze lub rezerwowe dla regularnej armii lub partyzantki. Mogą być używane w stanie wyższej konieczności (klęski żywiołowe, zagrożenie wewnętrzne lub zewnętrzne itp.).

Osobny artykuł: Kryzys zakładników (Peru).

Ruch Rewolucyjny im. Tupaca Amaru wziął swoją nazwę od XVIII-wiecznego bohatera narodowego Peru, Indianina Tupaca Amaru II, który stanął na czele ludowego powstania skierowanego przeciwko Hiszpanom.

Celem MRTA jest ustanowienie w Peru rządów socjalistycznych. Struktura militarna organizacji składa się z trzech stopni. Pierwszy z nich stanowią stali członkowie-żołnierze, których liczbę ocenia się na 300 do 600. Drugi stopień to doraźnie powoływane oddziały milicji, a trzeci – wiejskie komitety samoobrony.

Robotnik - osoba świadcząca pracę najemną w zakładzie przemysłowym lub na terenie budowy, większości niewymagającą szczególnych kwalifikacji lub wykształcenia. Najczęściej jest to prosta praca fizyczna pod nadzorem. Na ogół wymaga dobrego stanu zdrowia fizycznego.

Świetlisty Szlak (hiszp. Sendero Luminoso) - maoistowska organizacja terrorystyczna w Peru nazywająca sama siebie Komunistyczną Partią Peru (El Partido Comunista del Perú).

W swojej historii MRTA odnotowała kilka znaczących sukcesów. U szczytu swojej potęgi pod koniec lat 80. jej bojownicy byli w stanie zdobyć nawet stolicę prowincji, miasto Juanji, zamieszkane przez 25 tysięcy osób.

MRTA sprzeciwia się oficjalnie socjalistycznemu centralizmowi oraz rządom autorytarnym proponując w zamian socjalizm oddolny. Skonfliktowana jest z inną lewicową organizacją partyzancką – maoistowskim Świetlistym Szlakiem. Obecnie coraz częściej kojarzona jest z ruchem alterglobalistycznym.

Maoizm (chin. upr. 毛泽东思想, chin. trad. 毛澤東思想, pinyin Máo Zédōng Sīxiǎng) jest wersją ideologii komunistycznej opartą na ideach przywódcy Komunistycznej Partii Chin i Chińskiej Republiki Ludowej Mao Zedonga i święciła ona największe tryumfy za jego życia. Po śmierci Mao w 1976 r. jego ideologia straciła w Chinach na znaczeniu. W latach 80. została praktycznie wyparta przez dengizm, który w latach 90. uzupełniła Zasada Trzech Reprezentacji Jiang Zemina. Maoizm odgrywał znaczną rolę w ruchach kontrkulturowych w 1968 roku we Europie Zachodniej (Maj 1968), inspirował partie i ruchy partyzanckie w wielu krajach Trzeciego Świata.

Tupac Amaru II, właśc. José Gabriel Condorcanqui y Noguera (ur. ok. ) – przywódca zakończonego klęską indiańskiego powstania przeciwko Hiszpanom w 1780 r. w Peru.