Rudolf von Carnall - Polski Serwis Naukowy

Rudolf von Carnall (ur. 9 lutego 1804 w Kłodzku, zm. 17 listopada 1874 we Wrocławiu) – niemiecki inżynier, geolog, dyrektor Wyższego Urzędu Górniczego we Wrocławiu.

Życie i działalność

Od młodych lat związany był z górnictwem. Praktykę górniczą zdobywał w kopalniach wałbrzyskiego i noworudzkiego okręgu górniczego. W latach 1823-1824 studiował jako uczeń górniczy w Berlinie, a po zakończeniu nauki rozpoczął służbę w Urzędzie Górniczym w Tarnowskich Górach, gdzie napisał jedną ze swoich prac naukowych "O pożarach podziemnych w kopalniach węgla kamiennego ze szczególnym uwzględnienie kopalń górnośląskich".

Szyb - wyrobisko górnicze pochyłe lub najczęściej pionowe o przekroju poprzecznym powyżej 4 m² i znacznej głębokości, prowadzące z powierzchni terenu do położonego w głębi ziemi złoża kopaliny użytecznej. Szyby służą do udostępnienia złoża oraz są głównymi wyrobiskami komunikacyjnymi i wentylacyjnymi kopalni. Posadowienie obudowy szybu to stopa szybowa. Szyb składa się z nadszybia, rury szybowej, podszybia i rząpia. Nad szybem na powierzchni terenu znajduje się wieża szybowa, nad wylotem szybu położone jest nadszybie. Na kolejnych poziomach kopalni bezpośrednio do szybu przylegają podszybia. Dolna część szybu, leżąca poniżej najgłębszego poziomu wydobywczego, nosi nazwę rząpia. Odcinek szybu między nadszybiem a rząpiem nazywany jest rurą szybową. Rura szybowa szybu podzielona jest na przedziały:

Tarnowskie Góry (śl.: Tarnowský Góry, niem.: Tarnowitz, czes.: Tarnovice, łac.: Montes Tarnovicenses) – gmina miejska na Górnym Śląsku, w południowo-zachodniej Polsce, na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, siedziba powiatu tarnogórskiego, na północnym krańcu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP) i zarazem największe polskie miasto stanowiące odrębną gminę, którym rządzi burmistrz, a nie prezydent miasta. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.

W roku 1839 von Carnall mianowany został górmistrzem (Bergmeister). Od 1839 do 1844 kierował Górnośląską Szkołą Górniczą w Tarnowskich Górach. W 1844 roku przeniesiony został do służby w Wyższym Urzędzie Górniczym w Bonn z tytułem asesora. Podczas pracy w Bonn mianowany został starszym radcą górniczym (Oberbergrat), a w 1847 roku – tajnym radcą górniczym (Geheimer Bergrat). Od 1848 roku pracował w Wydziale Górnictwa, Hutnictwa i Salin w Ministerstwie Handlu, Przemysłu i Robót Publicznych w Berlinie, gdzie pracował przez kolejne 8 lat. W roku 1856 mianowany został starostą górniczym (Berghauptmann) i dyrektorem Wyższego Urzędu Górniczego we Wrocławiu. Dla śląskiego przemysłu pracował do 1861 roku, kiedy to przeszedł w stan spoczynku.

Śląsk (śl. Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – region i kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Ta historyczna kraina dzieli się na Dolny i Górny Śląsk oraz Śląsk Cieszyński. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.

Górnictwo (kopalnictwo) – dziedzina przemysłu obejmująca ogół działalności zmierzającej do wydobycia kopaliny i jej przygotowania w procesie wzbogacania (obniżania zawartości zanieczyszczeń) do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu (wydobywanie surowców mineralnych lub organicznych, np. torfu, w kopalniach) bądź bezpośredniego wykorzystania w życiu codziennym. W Polsce górnictwo jest najlepiej rozwinięte na Śląsku.

Był jednym z założycieli i długoletnim prezesem powstałego w 1848 roku Niemieckiego Towarzystwa Geologicznego (Deutsche Geologische Gesselschaft. W latach 1853-1858 był także redaktorem czasopisma Zeitschrift für Berg-, Hütten- und Salinenwesen im preussischen Staate. Jest także autorem wielu rysunków technicznych, projektów i map geologicznych. Część z nich, z autografem autora znajduje się obecnie w zbiorach Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu.

Kłodzko (niem. Glatz, czes. Kladsko) – miasto w województwie dolnośląskim, będące siedzibą dwóch gmin – miejskiej i wiejskiej – oraz powiatu o tej samej nazwie. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa wałbrzyskiego.

Śródmieście Tarnowskich Gór znajduje się w centrum miasta. Jest tam rynek, główny trakt handlowy - ulica Krakowska, ewangelicki kościół Zbawiciela na Rynku oraz Poczta Główna jak i wiele innych zabytków.

Od jego nazwiska nazywano wiele szybów kopalnianych. Jednym z nich jest szyb Carnall byłej kopalni Zabrze, który obecnie przystosowywany jest do pełnienia roli punktu widokowego i atrakcji Skansenu górniczego "Królowa Luiza" w Zabrzu. Od nazwiska Carnalla nazwano także jeden z minerałów: karnalit.

Minerał (fr. minéral, od celt. mina – kopalnia) – pierwiastek lub związek chemiczny będący normalnie ciałem krystalicznym, którego struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych. Do minerałów zalicza się także:

Czasopismo – periodyk, publikacja periodyczna, wydawnictwo ciągłe, druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, posiadający numerację ciągłą, zawierający ustaloną szatę graficzną, a także niezbyt często zmieniający się format i objętość, zawierający materiały od wielu autorów i określoną tematykę, aczkolwiek mogący się różnić wersjami językowymi, mutacjami regionalnymi.

W czerwcu 2011 uchwałą Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach jedną z ulic Śródmieścia-Centrum nazwano jego imieniem

Bibliografia

Jerzy Jaros, Rudolfa von Carnalla "O pożarach podziemnych w kopalniach węgla kamiennego, ze szczególnym uwzględnieniem kopalń górnośląskich", (w:) Studia z Dziejów Górnictwa i Hutnictwa, t. IV, pod red. J. Pazdura, Warszawa 1960.

Przypisy

http://dzienniki.slask.eu/WDU_S/2011/171/3212/ Uchwała nr XI/148/2011 Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach z dnia 29 czerwca 2011r. w sprawie nadania nazwy drodze wewnętrznej w mieście Tarnowskie Góry, w: Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego