Rudolph Carl Gorman - Polski Serwis Naukowy

portret R.C. Gormana autorstwa Vergela Bradforda, 2007

Rudolph Carl Gorman (ur. 26 czerwca 1931 – zm. 3 listopada 2005) – bardziej znany jako R.C. Gorman, współczesny amerykański artysta z indiańskiego plemienia Nawahów, ceniony malarz i rzeźbiarz, surrealista zwany "Picassem amerykańskich Indian", właściciel galerii w Taos, w Nowym Meksyku.

Diego María de la Concepción Juan Nepomuceno Estanislao de la Rivera y Barrientos Acosta y Rodríguez (ur. 8 grudnia 1886, zm. 24 listopada 1957) - meksykański malarz, grafik, architekt, działacz polityczny ruchu komunistycznego, mąż Fridy Kahlo.

Indianie – najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana z trzech – obok Inuitów (Eskimosów) i Aleutów – grup ludności tubylczej (rdzennej, autochtonicznej) zamieszkujących oba kontynenty amerykańskie, obejmująca – zarówno dawniej, jak i dziś – setki ludów, plemion i grup o bardzo różnym charakterze i stopniu rozwoju. W tradycyjnej antropologii zaliczani są do rasy żółtej.

Biografia

Urodzony w Chinle, w Arizonie i wychowany w rezerwacie północnoamerykańskich Indian Nawaho, od dziecka lubił rysować i malować na skałach i w piasku oraz rzeźbić w glinie. Prawdziwą sztuką zainteresował się, jak sam twierdził, dzięki nauczycielce Jenny Lind z prezbiteriańskiej szkoły misyjnej w Ganado, do której uczęszczał. Po ukończeniu służby wojskowej w marynarce wojennej studiował literaturę i sztukę w koledżu w Northern Arizona University, a w 1958 otrzymał stypendium Rady Plemiennej Nawahów na studiowanie sztuki w koledżu w mieście Meksyk (gdzie poznał m.in. sławnego artystę Diego Riverę. Później studiował też – i pracował jako model – na San Francisco State University.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Lee Marvin (ur. 19 lutego 1924 w Nowym Jorku, zm. 29 sierpnia 1987 w Tucson) – amerykański aktor filmowy. Laureat Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego za rolę w filmie Kasia Ballou (1965; reż. Elliot Silverstein) w 1966. Największą popularność przyniosła mu rola majora Johna Reismana w legendarnym filmie wojennym Roberta Aldricha Parszywa dwunastka z 1967.

W 1968 przeniósł się z Kalifornii do Nowego Meksyku, gdzie w Taos otworzył swoją własną galerię – jedną z pierwszych galerii sztuki należących do Indianina w USA. Szybko stał się cenionym przez krytyków i kolekcjonerów malarzem i rzeźbiarzem, zajmował się także ceramiką i litografią. Malowane przez niego żywymi kolorami wdzięczne kobiece postaci – często o obfitych kształtach i owinięte w koc – rozpoznawane są w wielu krajach. Przez lata tworzył w różnych stylach i technikach, w swoich obrazach ukazywał często charakterystyczne nawajskie koce, ceramikę i motywy z piaskowych obrazów. Niektóre z jego dzieł były mistyczne, inne surrealistyczne.

Museum of Modern Art (MoMA) - muzeum sztuki współczesnej mieszczące się na Manhattanie w Nowym Jorku (na 53rd Street, pomiędzy Fifth Avenue a Sixth Avenue). Muzealne wystawy oferują prace malarskie, rysunkowe, graficzne, rzeźbiarskie, fotograficzne, architektoniczne, ponadto filmowe i elektroniczne.

Indiańscy szyfranci (ang. codetalkers) - specjalnie przeszkoleni amerykańscy żołnierze, głównie z okresu II wojny światowej, pochodzący z indiańskich plemion i posługujący się zakodowanymi słowami z mało znanych indiańskich języków w celu przekazywania zaszyfrowanych informacji i rozkazów.

W 1973 był jedynym żyjącym indiańskim artystą, którego prace znalazły się na wystawie "Arcydzieła Amerykańskich Indian" w Metropolitan Museum of Art (MoMa) w Nowym Jorku, a jedna z jego prac znalazła się na okładce katalogu wystawy. Dziesięć lat później doczekał się swojej pierwszej biografii (R.C. Gorman: A Portrait). Jako miłośnik dobrej kuchni, zredagował cztery książki kucharskie ilustrowane własnymi rysunkami (Nudes and Food). Wiele prac rozdawał przyjaciołom lub oddawał na cele społeczne. W 2003 swoją bibliotekę ofiarował rezerwatowej szkole Dine College w Tsaile, w Arizonie.

Nawahowie, Nawaho () – największe plemię indiańskie Ameryki Północnej liczące blisko 300 tys. osób (2000 r.). Większość z nich (około 173 tys.) zamieszkuje rezerwat położony na terenie stanów Arizona, Nowy Meksyk oraz Utah. Rezerwat (ang. The Navajo Indian Reservation) ma powierzchnię ponad 70 tys km², czyli równą powierzchni np. Czech. Diné Bikéyah, a więc Kraj Nawahów jest większy niż 10 z 50 stanów USA.

Litografia (zob. lit) — technika graficzna zaliczana do druku płaskiego, gdzie rysunek przeznaczony do powielania wykonuje się na kamieniu litograficznym, także odbitki wykonane tą techniką.

Ceniono go nie tylko za jego twórczość, ale i za rolę, jaką odegrał we wprowadzeniu współczesnych tubylczych artystów w główny nurt światowych sztuk pięknych. Harvard University uhonorował go "za znaczący wkład w amerykańską sztukę i kulturę amerykańskich Indian". Gubernator stanu Nowy Meksyk Bill Richardson mówił o nim z uznaniem, że jest "jednym z najwybitniejszych indiańskich artystów wszech czasów", a gazeta "The New York Times" nazwała go "Picassem amerykańskich Indian".

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Arizona – stan w południowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych, od południa sąsiadujący ze stanem Sonora w Meksyku, od zachodu z Kalifornią i Nevadą, od północy z Utah, a od wschodu z Nowym Meksykiem. Zajmuje obszar wyżynny, w północnej części rozciąga się wyżyna Kolorado.

Jesienią 2005 zachorował na zapalenie płuc w swoim domu-pracowni w pobliżu Taos. Zmarł w klinice University of New Mexico w Albuquerque. Na polecenie gubernatora flagi na budynkach stanowych opuszczono wówczas do połowy masztów.

Wśród znanych posiadaczy jego wysoko cenionych obrazów są m.in.: Elizabeth Taylor, Danny DeVito, Arnold Schwarzenegger, Barry Goldwater, Gregory Peck, Lee Marvin, Jacqueline Kennedy-Onassis i Andy Warhol. Do jego uczniów, znanych już i cenionych na rynku indiańskiej sztuki współczesnej, należą m.in.: Dan Namingha, Miguel Martinez i Antonio Roybal.

Uniwersytet Harvarda (Harvard University) powstał w 8 września 1636 jako Harvard College w Newtown (wówczas w Kolonii Zatoki Massachusetts, obecnie Cambridge) koło Bostonu jako pierwszy uniwersytet na terenie kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej.

Kalifornia (ang. California) – najludniejszy, najbogatszy oraz trzeci co do wielkości (po Alasce i Teksasie) stan USA. Położony na zachodnim wybrzeżu USA, nad Oceanem Spokojnym. Na północy graniczy ze stanem Oregon, na wschodzie ze stanem Nevada, na południowym wschodzie z Arizoną, a na południu z meksykańskim stanem Baja California. Cztery największe miasta stanu to: Los Angeles, San Francisco, San Diego i San José. W Kalifornii znajduje się aż osiem z pięćdziesięciu największych miast USA. Stan znany jest ze zróżnicowanego środowiska przyrodniczego i klimatu, a także z powodu wielorasowego i wielokulturowego społeczeństwa.

Jego ojciec Carl Gorman był nawajskim malarzem i nauczycielem, a podczas II wojny światowej służył w armii USA jako jeden ze słynnych później nawajskich szyfrantów. Matka nazywała się Adele Katherine Brown.

Linki zewnętrzne

Galeria R.C. Gormana (ang.)