Ryszard Gabryś

Ryszard Gabryś (ur. w 1942 r. w Goleszowie na Śląsku Cieszyńskim) – kompozytor i teoretyk muzyki, pedagog, docent.

Jest absolwentem Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Katowicach, był stypendystą w Lozarnie i w moskiewskim Konserwatorium im. Czajkowskiego. Od 1965 r. związał się jako pedagog z katowicką Akademią Muzyczną oraz w latach 1973-2003 z cieszyńską filią Uniwersytetu Śląskiego, gdzie jako dyrektor Instytutu Wychowania Muzycznego współtworzył pionierski w kraju kierunek edukacji muzycznej. Był promotorem prawie trzystu prac magisterskich i dyplomowych, recenzentem rozpraw doktorskich i przewodów artystycznych. Zarazem jest regionalistą i animatorem życia kulturalnego na Śląsku. Obecnie jest wiceprezesem katowickiego Oddziału Związku Kompozytorów Polskich. Współpracuje z Telewizją Polską i Polskim Radiem, m.in. jako autor cyklów poświęconych muzyce. Jest autorem wielu tekstów muzykologicznych i publicystycznych w pismach muzycznych i kulturalno-społecznych, zeszytach naukowych i wydawnictwach okolicznościowych, dotyczących sztuki nowoczesnej i silesianów.

Jako kompozytor jest awangardystą, ale zarazem zakorzenionym regionalnie. W jego dorobku znajdują się utwory orkiestrowe (Nauzykaa, Lesson) i kameralne (w tym West... i East Music), fortepianowe (Muzyka Muru Berlińskiego prawykonana w Berlinie, Magdalenki) i organowe. Silny jest też nurt „smyczkowy” (opusy na kontrabas, kwartety Es Muss sein i Ewig-Weibliche) oraz pieśni solowe do wierszy Rilkego, Iwaszkiewicza, Brodskiego, a także utwory chóralne oraz inspirowane folklorem Śląska Cieszyńskiego i Beskidów. Jest autorem kantat religijnych, inspirowanych tradycją protestancką, Siłę da Pan ludowi swemu – Cantata da chiesa i Gloria Reformata. Jego wszechstronność ukazują „muzyczne akcje teatralizowane”, m.in. „metaopera” według Witkacego Ja, Szentmichalyi-Baleastadar, happeningi, muzyka filmowa, teatralna, graficzna, kolaże montowane z nagrań etnicznych.

Twórczość Ryszarda Gabrysia była przedstawiana na Warszawskiej Jesieni i innych festiwalach muzyki współczesnej w kraju, oraz wielokrotnie za granicą, w Szwajcarii i w Niemczech, na Słowacji, Litwie, w Kijowie, Czechach, Holandii, Nowym Jorku.

Źródła