Ryszard Latko - Polski Serwis Naukowy

Ryszard Latko (ur. 7 lutego 1941 r. w Woźnikach koło Wadowic) - polski pisarz, poeta i scenarzysta.

Działalność artystyczna

Zadebiutował w miesięczniku Opole (nr 1 z 1974 r.) fragmentami powieści "Wieś pod Bykiem". W 1976 r. w XV Konkursie Debiutu Dramaturgicznego teatru Ateneum w Warszawie otrzymał I nagrodę za sztukę pt. "Tato, tato, sprawa się rypła" napisaną gwarą okolic Wadowic. Jej prapremierę przygotował Teatr im. W. Bogusławskiego w Kaliszu. W rok później, na XVIII Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych we Wrocławiu autorowi "Tato, tato ..." przyznano indywidualną nagrodę za udany debiut teatralny, a jego sztuka stała się wkrótce przebojem teatralnym scen zawodowych i amatorskich w kraju i zagranicą. W sezonach 1976/77 i 1977/78 "Tato, tato ..." znalazła się na czele sztuk polskich o największej frekwencji.

Słuchowisko – dramat najczęściej radiowy, podstawowa artystyczna, literacka forma, której tworzywem jest wyłącznie materia foniczna: głos ludzki, efekty akustyczne i muzyka. Teksty słuchowisk mają postać zbliżoną do dramatu teatralnego.

Scenarzysta – osoba pisząca scenariusz do filmu, serialu, reklamy, audycji radiowej, programu telewizyjnego itp., w przeciwieństwie do osoby piszącej sztuki teatralne nazywanej dramaturgiem.

Prawie dwadzieścia lat później wałbrzyski Teatr Dramatyczny im. J. Szaniawskiego wystawił drugą część "Tato, tato ..." pt. "Zakciało sie wom Kalwaryji". Utwór ten, spośród 57 zgłoszonych przedstawień, znalazł się w finałowej dwunastce Ogólnopolskiego Konkursu na wystawienie polskiej sztuki współczesnej '95. Na XII Sejmiku Wiejskich Zespołów Teatralnych - Bukowina Tatrzańska '96 spektakl "Zakciało sie wom Kalwaryji" w inscenizacji Teatru Obrzędu Ludowego z Bobowej został uznany za wydarzenie artystyczne.

Scenariusz - to materiał literacki będący podstawą realizacji fabuły. Scenariusz może sam w sobie stanowić utwór oryginalny, być przeróbką utworu dramatycznego zawierającego dialogi i odautorskie didaskalia, czy też przeróbką dzieła literackiego nie dramaturgicznego (adaptacja scenariuszowa opowiadania, powieści, noweli, itp.). Scenariusz przystosowuje dramat, słuchowisko, utwór niedramatyczny, itp. oraz składniki takiego utworu do wymagań sceny, filmu fabularnego, filmu dokumentalnego, spektaklu telewizyjnego czy nagrania radiowego. Scenariusz opierający się na specjalnie napisanym przez scenarzystę lub reżysera (film autorski), oryginalnym utworze dla filmu, zwany jest scenariuszem filmowym.

Kalisz (łac. Calisia, jid. קאַליש, niem. Kalisch) – jedno z najstarszych miast w Polsce, historyczna stolica Wielkopolski Wschodniej. Drugi co do wielkości i również drugi najsilniej zurbanizowany ośrodek województwa wielkopolskiego, powiat grodzki, siedziba powiatu ziemskiego. Centralne miasto aglomeracji kalisko-ostrowskiej, którą tworzy wraz z Ostrowem Wielkopolskim. Siedziba diecezji kaliskiej.

Ryszard Latko jest również autorem słuchowisk radiowych, scenariuszy filmowych, m.in. do filmu "Żeniac", serialu telewizyjnego "Szanowny Pan Szczepan Żmuda" wraz z jego adaptacją beletrystyczną, a także powieści regionalnej "Rodzina Małolepszych" pisanej i publikowanej w tygodniowych odcinkach. W swym dorobku ma również wiele opowiadań, wierszy, monodramów, szkiców literackich i tekstów publicystycznych zamieszczanych w miejscowej prasie.

Wiersz (także: mowa wiązana, oratio vincta) – sposób organizacji tekstu, polegający na powtarzaniu się w nim odcinków o takich samych właściwościach strukturalnych; przeciwieństwo prozy; utwór o swoistej językowej kompozycji, w której wers (linijka wiersza wyodrębniona intonacyjnie i graficznie) pełni funkcję wierszotwórczą, wykorzystuje środki stylistyczne w funkcji poetyckiej, impresywnej lub ekspresywnej.

Gwara, gwara ludowa, gwara terytorialna - terytorialna odmiana języka, mowa ludności (zwłaszcza wiejskiej) na określonym terytorium, wyodrębniona z języka ogólnego i gwar sąsiadujących poprzez odrębności fonetyczne i leksykalne. Podrzędna w stosunku do dialektu. Czasem wyodrębnia się również podrzędne w stosunku do dialektu zespoły gwarowe. Granice gwar, podobnie jak granice dialektów, wyodrębniane są w badaniach językoznawczych poprzez zestawianie językowych cech dystynktywnych (cech odróżniających) na określonych terytoriach i niejednokrotnie mają charakter umowny.

Radio i telewizja

"Tato, tato, sprawa się rypła" - adaptacja na słuchowisko - premiera: Teatr Polskiego Radia pr. II - 13 lutego 1977 r.

"Odwykówka" - słuchowisko - premiera: Teatr Polskiego Radia pr. I - 21 stycznia 1979 r.

"Ożónt czyli błąd totralny" - słuchowisko - premiera: Teatr Polskiego Radia pr. IV - 9 i 16 sierpnia 1981 r.

"Żeniac" - autor scenariusza - reż. Janusz Kidawa - premiera tv: 08.11.1983 r.

"Sprawa się rypła" - autor pierwowzoru i współautor scenariusza oraz dialogów - reż. Janusz Kidawa - premiera kinowa: 19.08.1985 r.

Utwory dramatyczne

Utwory dramatyczne Ryszarda Latko wystawiane były w licznych polskich teatrach, a za granicą w Teatrze Kerekasztal Tarsulas w Gogollo na Węgrzech, oraz amatorskich teatrach robotniczych i ludowych w Polsce, Czechosłowacji i na Węgrzech.

Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1945-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.

Poezja (z gr. ποίησις, poíesis – tworzenie, wytwórczość, sztuka poetycka) – wieloznaczny termin, współcześnie stanowiący przede wszystkim określenie dzieł literackich nienapisanych prozą lub synonim liryki.

Linki zewnętrzne

Strona Ryszarda Latko