Ryszard Matuszewski (ur. 18 sierpnia 1914 r. w Warszawie, zm. 29 kwietnia 2010 r. w Warszawie) – polski eseista, krytyk literacki, autor podręczników szkolnych, tłumacz (m.in. Louisa Aragona, André Chamsona). Mąż Ireny Szymańskiej (1921-1999), edytorki, wydawcy i tłumaczki (m.in. opiekunki serii wydawniczej "Nike" Wydawnictwa "Czytelnik").

Życiorys

Uczeń Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Warszawie (matura w 1932 r.), kolega klasowy krytyka literackiego i eseisty Jana Kotta oraz Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Ukończył Wydział Prawa Uniwersytetu im. Józefa Piłsudskiego w Warszawie (1936 r.).

Debiutował wierszami i artykułami na łamach międzyszkolnego pisma licealistów polskich "Kuźnia Młodych" (1931 r.). Z tego czasu datuje się jego znajomość z redagującym dział poezji "Kuźni Młodych" ks. Janem Twardowskim. Współzałożyciel Klubu Artystycznego "S", działającego w latach 1932-1936. W latach 1936-1937 ukończył szkołę podchorążych łączności w Zegrzu, następnie pracował w Wagons-Lits/Cook oraz był aplikantem w Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. W lipcu 1938 r. poślubił Beatę z d. Sobolewską (1915-2005). Był uczestnikiem kampanii wrześniowej 1939 (m.in. w oblężonym Modlinie) a w latach 1940-1944 działaczem podziemia kulturalnego, związany z podziemną PPS – WRN. Pracował w Zarządzie Miejskim w Warszawie. W 1942 r. urodziła się jego córka Małgorzata (obecnie Pszenicka; zamężna z Krzysztofem Pszenickim, dziennikarzem i b. szefem sekcji polskiej BBC w Londynie). W 1945 r. zmobilizowany do wojska, pracował do 1947 r. w dzienniku "Polska Zbrojna". W 1946 r. urodził się jego syn, Piotr (obecnie architekt). Po wojnie był sekretarzem redakcji tygodnika "Kuźnica" (Łódź 1946-1950), gdzie rozpoczął systematyczną działalność jako krytyk i recenzent. Następnie w tygodniku "Nowa Kultura", gdzie był kierownikiem działu krytyki (1950-1960), oraz zastępcą redaktora naczelnego (1952-1956). Kierownik pracowni literatury współczesnej IBL PAN (1954-1958), w latach 1956-1985 pisał stałe sprawozdania z ruchu poetyckiego w wydawnictwie "Rocznik Literacki". Kierownik działu literatury współczesnej Spółdzielni Wydawniczej "Czytelnik" (1960-1977). W 1961 r. ożenił się ponownie z Ireną Szymańską, tłumaczką, edytorem i wydawcą. W latach 1973-1975 był kierownikiem działu krytyki w tygodniku "Literatura". Współzałożyciel i w latach 1969-2003 jeden z wiceprezesów Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Literackich z siedzibą w Paryżu. W 1988 r. zorganizował kongres Stowarzyszenia w Polsce (w Toruniu), a w 2003 r. Stowarzyszenie to przyznało mu tytuł prezesa honorowego.

Członek Związku Literatów Polskich (1944-1983), Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (1989-2010) oraz Polskiego PEN Clubu.

Zmarł w swoim domu w Warszawie przy ul. Nowowiejskiej z powodu niewydolności serca. Został pochowany 10 maja 2010 r. na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Mszę św. żałobną odprawił ks. Wiesław Niewęgłowski, duszpasterz środowisk twórczych.