Ryszard Trenkler - Polski Serwis Naukowy

Ks. Ryszard Trenkler (ur. 1 lutego 1912 we Władysławowie koło Turku, zm. 9 grudnia 1993 w Warszawie) - polski duchowny luterański, proboszcz w Toruniu i Warszawie, senior diecezji pomorsko-wielkopolskiej i diecezji warszawskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, pisarz religijny.

Urodził się w rodzinie Henryka Trenklera i Amalii z d. Press. Gimnazjum Humanistyczne w Turku ukończył w 1931 r. Po ukończeniu studiów na Wydziale Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego (pracę magisterską Eschatologia św. Pawła napisał pod kierunkiem ks. prof. Adolfa Suessa), został ordynowany na duchownego 25 października 1936 r. Jeszcze przed ordynacją, od 1 marca 1936 r. wspomagał ks. Waldemara Preissa w pracy parafialnej w Bydgoszczy, gdzie został wikariuszem (od 1 listopada 1936 r. jako pełnoprawny duchowny). W sierpniu 1937 r. został administratorem, a 1 listopada 1937 r. został wybrany proboszczem polskiej parafii ewangelickiej w Toruniu, a jednocześnie administratorem w Grudziądzu, gdzie - z przerwą wojenną - pracował do 1959 r.

Parafia Ewangelicko-Augsburska św. Trójcy w Lublinie – czwarta, co do wielkości, parafia luterańska w diecezji warszawskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP, z siedzibą w Lublinie.

Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej – kościół luterański prawnie działający na terenie Polski, będący członkiem takich organizacji, jak Światowa Rada Kościołów, Światowa Federacja Luterańska, Konferencja Kościołów Europejskich, Polska Rada Ekumeniczna. Organem prasowym wspólnoty jest Zwiastun Ewangelicki. Zwierzchnikiem Kościoła jest bp Jerzy Samiec.

Podczas okupacji niemieckiej w latach 1939-1944 był pozbawiony urzędu i ukrywał się w Warszawie pod przybranym nazwiskiem. Pozostał po wybuchu powstania warszawskiego na Pradze, w grudniu 1944 r. działał w parafii w Lublinie.

Wiosną 1945 r. pełnił funkcje duszpasterskie w Warszawie, gdzie udzielił m.in. pierwszego po wojnie ślubu i odprawił pierwsze nabożeństwo luterańskie, w kościele ewangelicko-reformowanym. Po powrocie w maju 1945 r. do Torunia jako pełnomocnik Konsystorza wraz ze świeckimi współpracownikami doprowadził do uregulowania powojennych stosunków własnościowych, odzyskując na cele parafii kościół św. Szczepana i kaplicę, a także stopniowo szereg obiektów kościelnych w innych miejscowościach (np. Grudziądz, Lipno, Konin, Włocławek, często zajętych przez parafie katolickie. Akcja rewindykacyjna umożliwiła wznowienie w miarę normalnego życia religijnego. Pod koniec 1945 r. ks. Trenkler opublikował Mały śpiewnik kościelny, niezbędny w okresie powojennym i mający kilka wydań. Od 1946 r. z nominacji Konsystorza pełnił obowiązki seniora diecezji pomorsko-wielkopolskiej i ponownie z wyboru od 1951 r. Był z urzędu administratorem innych parafii, nieposiadających własnych duchownych, m. in. w Bydgoszczy (1945) i Poznaniu (1948-1949).

Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu, rządzona przez biskupa i patriarchę Rzymu (jako papieża uważanego drogą sukcesji apostolskiej za następcę Świętego Piotra) oraz biskupów pozostających z nim we wspólnocie. Kościół katolicki stanowi jedną z trzech głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

Diecezja pomorsko-wielkopolska – diecezja Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP. Diecezja liczy 18 parafii obsługiwanych przez 16 duchownych. Aktualnie siedzibą władz diecezjalnych jest Sopot.

24 kwietnia 1959 r. został wybrany II proboszczem (zastępcą proboszcza) parafii Świętej Trójcy w Warszawie, w latach 1963-1979 był jej proboszczem i od 30 stycznia 1966 jednocześnie seniorem diecezji warszawskiej. W stan spoczynku przeszedł 1 czerwca 1979 r.

W Warszawie kontynuował pracę nad kompletowaniem wyposażenia wnętrza kościoła po zakończonej w 1958 r. odbudowie, w 1965 r. przeprowadził remont kościoła filialnego w Warszawie Włochach, kaplicy Halpertów na cmentarzu przy ul. Młynarskiej i domu opieki "Tabita" w Konstancinie-Jeziornie. Z jego inicjatywy kościół warszawski stał się popularnym miejscem koncertów. Wchodził w skład komitetu redakcyjnego kościelnego czasopisma "Zwiastun", opublikował ponad 400 artykułów treści religijnej i historycznej w różnych periodykach religijnych w kraju i zagranicą oraz trzy zbiory kazań.

Powstanie warszawskie () – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

Superintendent - (łac. superintendentus – ‘nadzorca’) – duchowny protestancki sprawujący władzę nadzorczą w stosunku do pastorów określonego obszaru – superintendentury. Ze względu na rangę i obowiązki oraz ze względu na wielkość podlegającego mu terytorium tytuł superintendenta stanowi odpowiednik tytułu rzymskokatolickiego biskupa diecezjalnego lub dziekana, kierującego dekanatem.

Jest pochowany na cmentarzu parafialnym w Warszawie. 20 października 2002 r. została odsłonięta tablica pamiątkowa ku jego czci w kościele św. Szczepana w Toruniu.

Ważniejsze publikacje

Mały śpiewnik kościelny, Toruń, 1945 (6 edycji, ostatnie w Warszawie w latach 50.)

(tłum.) Emil Brunner, Nasza wiara, Warszawa, Wydaw. Słowo Prawdy, 1963

Kościół Wang w Karpaczu, Warszawa, Zwiastun, 5 wydań, 1963-1977 (wyd. 1 ukazało się jako Świątynia Wang - zabytek sztuki nordyckiej)

Z Bogiem przez życie. Kazania warszawskie, Warszawa, Zwiastun, 1971

Zwyciężyłeś, Galilejczyku, Warszawa, Zwiastun, 1981

Powołani do wolności, Warszawa, Zwiastun, 1991

Bibliografia

Jubileusz Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Świętej Trójcy w Warszawie. 1581 - 1781 - 1981, oprac. Stanisław Adamski [i in.], Warszawa, Wydaw. Kościoła Metodystycznego w PRL, [1985]

Włodzimierz Nast, Nasza ojczyzna jest w niebie... Ks. senior Ryszard Trenkler 1912-1993, "Kalendarz Ewangelicki", ISSN 0239-3476, R. 109, 1995

Elżbieta Alabrudzińska, Trenkler Ryszard, [w:] Toruński Słownik Biograficzny, pod. red. Krzysztofa Mikulskiego, ISSN 1505-9316, t. 2, Toruń, Towarzystwo Miłośników Torunia; Wydaw. UMK, 2000

Ryszard Kozłowski, Poewangelickie obiekty sakralne w Toruniu w laach 1945-1948, "Rocznik Toruński", ISSN 0557-2177, 30, 2003

Linki zewnętrzne

Fotografia

Luteranie w Warszawie

Kazanie o Marii Pannie