Ryszi - Polski Serwis Naukowy

Ryszi (klasa istot wyraźnie odrębna od bogów (dewa), przodków (pitry), ludzi i zwierząt. Ich liczebność nie jest ściśle określona, niektóre źródła podają listę nawet 48 tysięcy imion ryszich. Wyższy stopień w mądrości określany jest tytułem maharszi. Natchniony wieszcz-kobieta to ryszika (sanskryt trl. ṛṣikā). Tytułem ryszi określa się też założycieli klasycznych indyjskich szkół filozoficznych (darśana).

Wszechświat – wszystko, co fizycznie istnieje: cała przestrzeń, czas, wszystkie formy materii i energii oraz prawa fizyki i stałe fizyczne określające ich zachowanie. Słowo "wszechświat" może być też używane w innych kontekstach, jako synonim słów kosmos (w rozumieniu filozofii), świat czy Natura. Natomiast w naukach ścisłych słowa wszechświat i kosmos są równoważne.
Wydawnictwo WAM, znane jako: Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy (WAM) (1872-1918, 1935-1994), Wydawnictwo Księży Jezuitów (1918-1935), Wydawnictwo WAM (od 1994) – najstarsze polskie wydawnictwo katolickie, założone w 1872 przez ks. Stanisława Stojałowskiego SJ w Krakowie.

Etymologia i znaczenia

Termin ryszi pochodzi z sanskrytu.

Wywodzony jest od rdzenia ṛṣ. Pierwiastek ten objaśniany jest poprzez pośrednictwo języka angielskiego jako:

to go, to move
to flow, to move near by flowing
movement oraz knowledge.

Znaczenie „ruch” odnosi się do aktu ze strony boskiej, by przyjść do rysziego i objawić mu w pojedynczym widzeniu całą treść hymnu.

Brahmarszi ( sansk. ब्राह्मर्षि , wieszcz bramiński) - nazwa zbiorowa dla klasy wedyjskich wieszczów i mędrców (ryszi), popularnych również w hinduizmie powedyjskim. Źródła nie są zgodne co do zasad kategoryzowania części ryszich jako brahmarszich , jak również co do liczebności wieszczów noszących taki tytuł .
Wydawnictwo Akademickie DIALOG – polskie wydawnictwo założone w 1992 roku. Publikuje książki o tematyce orientalnej (innymi słowy "prowadzi dialog" z Orientem). Są to publikacje związane z Afryką i Azją, w tym również dzieła tamtejszych autorów (wydawana była np. klasyczna poezja sanskrycka, współczesna poezja chińska czy powieści z północnej Afryki). Ostatnio wydawana jest również literatura europejska (rosyjska, fińska, francuska, szwedzka - takich autorów jak Władimir Kantor, Daniel Katz). Znaczna część pozycji dotyczy religioznawstwa i filologii orientalnych.

Możliwe jest też by wywodzić termin ṛṣi od pierwiastka dṛś – widzieć.

Polskojęzyczne źródła używają dla tych autorów hymnów następujących znaczeń (wykaz jedynie z publikacji polskich nie będących tłumaczeniami):

pochodne od rasen z niem. „szaleć” – (w znaczeniu ogarnięcia świętym czy natchnionym szałem)

wieszcz

indyjski wieszcz

wieszcz wedyjski

wedyjski wieszcz

rygwedyjski wieszcz

natchniony kapłan-wieszcz

poeta

poeta rygwedyjski

natchniony poeta

poeta-śpiewak

poeta-wieszcz

święty

święty wieszcz

mędrzec

natchniony mędrzec

mędrzec-asceta

mędrzec-jasnowidz

wizjoner

wedyjski wizjoner

ostrowidz, jasnowidz

boski prorok .

Śastra ( trl. śāstra, trl. śastra, ang. Shastra, sanskryt nauka, księga, pismo ) - tekst który objaśnia i rozwija jakiś temat. Termin śastry jest często używany w odniesieniu do starożytnych hinduistycznych traktatów na tematy filozoficzno-religijne.
Upaniszady (dewanagari उपनिषद्, trl. Upaniṣad, ang. Upanishads) - najpóźniejsze, bo pochodzące z VIII-III w. p.n.e., teksty, należące do wedyjskiego objawienia (śruti) o treści religijno-filozoficznej. Stanowią kontynuację filozofii spekulatywnej brahman, rozwinęły m.in. doktrynę brahmana, atmana, transmigracji (samsara), karmana. Znanych jest ponad 200 upaniszad. Nadal powstają nowe w czasach nam współczesnych.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Wedyzm (religia wedyjska) - najstarsza względnie poznana religia Indii, henoteistyczna, wywodząca się prawdopodobnie z okresu między połową drugiego tysiąclecia p.n.e. a początkiem pierwszego p.n.e. Jej zręby ukazują teksty Wed, w szczególności najstarsze zbiory - sanhity. Była to religia ahierarchiczna, koncentrująca się wokół rozbudowanego ceremoniału ofiary wedyjskiej (jadźńa, śrauta); w mniejszym stopniu obecne były także praktyki magiczne i rytuały związane z ogniskiem domowym (patrz: Atharwaweda). Przebieg ofiary wedyjskiej był dla jej uczestników odtworzeniem aktu kosmogonicznego i zarazem czynnością podtrzymującą harmonijne istnienie wszechświata, co za tym, pomyślność życia ludzkiego - dlatego tak niezwykle ważny był jej prawidłowy przebieg. Świątynie i zwyczaj czczenia wizerunków bogów pojawia się w wedyzmie znacznie później, prawdopodobnie w efekcie obcych wpływów (być może drawidyjskich).

Saptarszi (sanskryt सप्तर्षि , trl. saptaṛṣi ) - nazwa zbiorowa dla gupy siedmiu (sapta) wedyjskich wieszczów i mędrców (ryszi), popularnych również w hinduizmie powedyjskim. W każdej epoce istnienia świata (judze), istnieje siedmiu głównych, wielkich mędrców. Zwani są gotraprawartakas , protoplastami gotr (bramińskich klanów).

Muchomor (Amanita Pers.) – rodzaj grzybów z rodziny muchomorowatych (Amanitaceae), występujący na całym świecie. Typem nomenklatorycznym jest muchomor czerwony (Amanita muscaria (L.) Lam. (1783)). Wiele muchomorów zawiera toksyny, nieraz bardzo silne, jak alfa-amanityna występująca w muchomorze sromotnikowym. Niektóre z alkaloidów muchomorów mają właściwości halucynogenne, jak muscymol w muchomorze czerwonym.

Maharishi Mahesh Yogi (dewanagari महर्षि महेश योगी, trb. Maharyszi Maheś Jogi , właściwie Mahesz Prasad Warma ) (ur. 12 stycznia 1918 w Jabalpur w stanie Madhya Pradesh, w Indiach, zm. 5 lutego 2008 w Vlodrop w Holandii). Założyciel i guru ruchu Medytacja transcendentalna.

Tadeusz Antoni Gadacz (ur. 22 października 1955 w Krakowie) - polski filozof i religioznawca, były pijar, prof. dr hab., prof. Collegium Civitas. Redaktor Encyklopedii Religii Wydawnictwa Naukowego PWN.

Sutra (sans. सूत्र, sūtra; pali sutta, co znaczy księga lub pismo; chiń. jing 經; kor. kyǒng 경; jap. kyō; wiet. kinh; tyb. Mdo མདོ) to nazwa religijnych ksiąg buddyjskich lub hinduskich. W buddyzmie sutry zawierają nauki Buddy: jego wykłady, dyskusje z uczniami i słuchaczami. W hinduizmie termin sutra oznacza mniej więcej aforyzm i odnosi się do mądrości wyrażonej w zwięzły sposób.

Zakład Narodowy im. Ossolińskich – zasłużony dla polskiej nauki i kultury Instytut (do 1939 r. – łączył w sobie Bibliotekę, Wydawnictwo i Muzeum im. Lubomirskich), ufundowany dla Narodu Polskiego w 1817 roku przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, otwarty w 1827 roku we Lwowie.