Ryt - obrządek - Polski Serwis Naukowy

Obrządek (także "ryt" albo "liturgia") – w chrześcijaństwie: ustalony i powszechnie przyjęty sposób sprawowania obrzędów religijnych, ujednolicony i zebrany, najczęściej również spisany. Stanowi odzwierciedlenie duchowości – nauki, tradycji – danego kościoła, ich zewnętrzną formę. W Kościołach partykularnych pojęcie obrządku obejmuje również rozwiązania z zakresu organizacji kościoła, organizacji roku liturgicznego i podobnych zagadnień.

Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu, rządzona przez biskupa i patriarchę Rzymu (jako papieża uważanego drogą sukcesji apostolskiej za następcę Świętego Piotra) oraz biskupów pozostających z nim we wspólnocie. Kościół katolicki stanowi jedną z trzech głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

Ryt Francuski Nowoczesny - jest rytem wolnomularskim stosowanym głownie przez obediencje i loże krajów romańskich. Został skodyfikowany w 1786 roku, obecna nazwa stosowana jest od 1799 roku. W 1878 roku, po usunięciu przez Wielki Wschód Francji słów Wielki Budowniczy Świata z oficjalnych dokumentów lożowych, zmienił nieco swój charakter, tracąc elementy religijno-mistyczne, chociaż większość obediencji na świecie pozostała przy pierwotnej wersji obrządku.

Obrządku nie należy mylić z językiem, w którym jest on odprawiany ani z wyznaniem, któremu służy. Dane wyznanie może znać wiele obrządków, z których każdy może być odprawiany w wielu językach. Stosowanie określonego języka może stać się integralną częścią obrządku (język liturgiczny), jak również wyznanie może stosować wyłącznie jeden obrządek, nie są to jednak sytuacje typowe. Często natomiast zdarza się, że różne wyznania używają tego samego obrządku (z drobnymi – formalnie – różnicami wynikającymi z odmiennej nauki). Najlepszymi przykładami są tu Kościół katolicki obrządku koptyjskiego i przedchalcedoński Koptyjski Kościół Ortodoksyjny, używające tego samego obrządku koptyjskiego.

Ryt Szkocki Dawny i Uznany (RSDU) - jeden z dominujących i bardziej rozbudowanych rytów masońskich, mocno przeniknięty tradycją judaizmu. Wbrew nazwie, nie powstał w Szkocji, lecz w napoleońskiej Francji. Posiada 33 stopnie wtajemniczenia. Związany przede wszystkim z masonerią regularną.

Termin Abraxas pojawiał się w masonerii w rytuałach niektórych dawnych systemów stopni wyższych. Występowały tam zarówno odwołania do pitagorejskiej interpretacji tego słowa, jak i do imienia perskiego bóstwa. W tzw. Leland Manuscript wskazuje się, że wolnomularze skrywają umiejętności związane z możliwością ujarzmienia sił osiąganych za pomocą umiejętności i talizmanu Abrac, który bywa również utożsamiany czasem z perskim imieniem bóstwa Abraxas.

Kościół katolicki z założenia dopuszcza wielość obrządków, o ile tylko wyrastają one z tradycji danego kościoła partykularnego i nie sprzeciwiają się nauce katolickiej. Świadectwem tego podejścia jest obowiązywanie w Kościele katolickim odrębnego Kodeksu kanonów Kościołów wschodnich. Konsekwencją jest to, że osoba konwertująca na katolicyzm nie powinna zmieniać obrządku, ale wręcz pielęgnować go nadal, o ile tylko dany obrządek funkcjonuje w Kościele katolickim.

Wolnomularstwo, inaczej masoneria lub sztuka królewska – ponadnarodowy ruch etyczny o swoistych strukturach organizacyjnych (m.in. trójkąty, loże, obediencje), który swe pryncypia i idee wyraża za pośrednictwem rozbudowanej symboliki i rytuałów. Masoneria to także zespół bractw o charakterze elitarnym i dyskretnym. Kolorytu masonerii dodaje wielka liczba legend i spiskowych teorii na jej temat. Nauka badająca historię wolnomularską i idee wolnomularskie nazywa się masonologią.

Ryt Szwedzki – wolnomularski ryt obowiązujący w krajach skandynawskich: Szwecji, Norwegii, Danii, Islandii, Finlandii oraz w zreformowanej wersji w Niemczech. Został opracowany w drugiej poł. XVIII w. w Szwecji na bazie różnych obrządków europejskich, zwłaszcza Ścisłej Obserwy. Ryt ma charakter ponadkonfesyjny, chrześcijańsko - mistyczny oraz rycerski. Jezus Chrystus jest uważany w nim za Najwyższego Mistrza i Prawdziwego Rycerza. Członkostwo zarezerwowane jest wyłącznie dla chrześcijan.

Powszechnie popełnianym błędem przy klasyfikacji obrządków jest ich utożsamianie z językami, w których są sprawowane, z czego biorą się nieistniejące w rzeczywistości obrządki typu "rosyjskiego" czy "ukraińskiego". Dodatkową komplikację we właściwym rozróżnianiu poszczególnych obrządków stanowi często spotykane zbiorcze określenie obrządków Wschodu jako "rytu greckiego", co jest, jak widać, dużym uproszczeniem. Tak samo potoczny charakter mają określenia typu "obrządek wschodni" bądź "zachodni". Wreszcie trzeba mieć na uwadze, że same obrządki ulegają zmianom, czego przykładem może być gruntowna reforma obrządku rzymskiego dokonana przez Pawła VI.

Liturgia (gr. λειτουργια – działanie na rzecz ludu) – w starożytnej Grecji działania konkretnej osoby lub społeczności na rzecz obywateli, obecnie – publiczna forma kultu religijnego, dotycząca całokształtu zrytualizowanych, zbiorowych i ściśle określonych czynności sakralnych, ustalonych przez kapłanów danej religii.

Liturgia chrześcijańska – liturgia sprawowana we wspólnotach chrześcijańskich, Officium Divinum – całość publicznych czynności świętych, skodyfikowanych rytów i ceremonii, sprawowanie wszelkich działań kultowych. W sensie ściślejszym – obrządek eucharystyczny, czyli forma sprawowania mszy świętej. Czynnościami liturgicznymi zajmuje się specjalny dział teologii – liturgika.

Wolnomularstwo

Termin obrządek jest używany również w wolnomularstwie na określenie systemu stopni wtajemniczenia oraz odmian w obrzędowości. Niektóre ryty:

Ryt Szkocki Dawny i Uznany

Ryt Francuski Nowoczesny

Ryt York

Ryt szwedzki

Ryt Memphis-Misraim

Zobacz też

inicjacja

Abraxas

Liturgia chrześcijańska

Linki zewnętrzne

Wyjaśnienie, czym obrządek jest, a czym nie jest (ang.)