Rząd Żana Widenowa – gabinet pod kierownictwem Żana Widenowa, powołany 25 stycznia 1995 i zaprzysiężony 26 stycznia 1995 przez prezydenta Żeliu Żelewa, pierwszy postkomunistyczny rząd Bułgarii po Okrągłym Stole. Odwołany 12 lutego 1997 roku w wyniku złożenia dymisji rządu przez premiera.

Wybory z grudnia 1994 roku

Wynik wyborów parlamentarnych z 18 grudnia 1994 roku był klęską dla Związku Sił Demokratycznych oraz - szerzej - dla całego obozu dawnej opozycji antykomunistycznej. ZSD, zwycięzca poprzednich wyborów w 1991 roku, zdobył jedynie 69 miejsc w Zgromadzeniu Narodowym, podczas gdy Bułgarska Partia Socjalistyczna - 125. Słaby wynik głównych zwolenników przemian ustrojowym w Bułgarii spowodowany był nieskutecznością kolejnych rządów (w ciągu trzech lat krajem rządziły trzy gabinety) oraz ostrym konfliktem kierownictwa partii z prezydentem Żeliu Żelewem. Dawni sojusznicy stanęli przeciwko sobie; w grudniu 1991 roku Żelew doprowadził do upadku rządu kierowanego przez lidera ZSD Filipa Dimitrowa, a następnie na stanowisko premiera desygnował swojego zaufanego współpracownika Ljubena Berowa, który z kolei rozpoczął proces wstrzymywania lub nawet odwracania reform gospodarczych i politycznych wprowadzanych przez poprzedników. ZSD oskarżała jego, a także prezydenta, o próbę przywrócenia ustroju komunistycznego. Ostatecznie 2 września 1994 roku, po licznych manifestacjach oraz zapowiedzi strajku generalnego, Berow, za namową Żelewa, złożył dymisję. Na sporze wewnątrz obozu postopozycyjnego najbardziej skorzystali dawni komuniści, prowadzeni przez swojego młodego lidera, 35-letniego Żana Widenowa.

Tło społeczne i formowanie rządu

Widenow przejmował władzę w okresie radykalnego spadku zaufania obywateli do polityków, których oskarżano o korupcję, nieudolność i konfliktowość (poprzedni parlament po dymisji Berowa w trzech krokach konstytucyjnych nie był w stanie sformować nowego gabinetu, a nawet podać nazwiska wspólnego kandydata na premiera) oraz nieskuteczność w walce z rosnącymi na sile mafiami. Znamienne były słowa ministra spraw wewnętrznych w rządzie Berowa Wiktora Michajłowa, który 26 września, czyli miesiąc po tym, jak przyjęto rządowy pakiet ustaw przeciwdziałających przestępczości, powiedział, że każdy Bułgar powinien posiadać w domu broń palną, ponieważ państwo nie jest w stanie obronić swoich obywateli.

Lider BPS zapowiadał ostrą rozprawę z przestępcami oraz - w polityce zagranicznej - ocieplenie stosunków z Rosją, co w praktyce mogło oznaczać ograniczenie aktywności w procesach integracyjnych z Zachodem. Widenow, inaczej niż wszyscy (od 1989 roku) jego poprzednicy, mógł wprowadzić wszystkie obietnice z kampanii wyborczej w życie, gdyż jego rząd był pierwszym, który posiadał większość parlamentarną. Socjaliści zaprosili do współrządzenia przedstawicieli Bułgarskiego Związku Ludowo-Narodowego im. Stambolijskiego (jeden resort i stanowisko wicepremiera bez teki), więc gabinet mógł liczyć łącznie na 143 (na 240) głosy w Zgromadzeniu. Ministrem środowiska został za to członek ruchu ekologiczno-politycznego "Ekogłasnost", który na przełomie lat 80. i 90. należał do opozycji antykomunistycznej.