Rząd Narodowy - Romualda Traugutta - Polski Serwis Naukowy

Rząd Narodowy Romualda Traugutta – naczelny organ władz powstania styczniowego od 17 października 1863 do 20 kwietnia 1864.

Utworzenie

Po aresztowaniu naczelnika miasta Warszawy, Józefa Piotrowskiego władze powstańcze zagrożone zostały dekonspiracją. W związku z tym Franciszek Dobrowolski, przewodniczący Rządu Narodowego wezwał Romualda Traugutta do utworzenia rządu w nowym składzie. Ten 17 października powołał nowy Rząd Narodowy, oświadczając członkom poprzedniego, że tym samym przestają być Rządem Narodowym.

Ireneusz Ihnatowicz (ur. 19 stycznia 1928 w Głębokiem koło Dzisny, zm. 4 stycznia 2001 w Warszawie) – polski historyk, archiwista, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (od 1974).

Augustów (lit. Augustavas ros. Августов) – miasto w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim. W latach 1975-1998 administracyjnie należało do województwa suwalskiego. Miasto jest także siedzibą władz wiejskiej gminy Augustów.

Działalność

Traugutt utrzymał rozporządzenie poprzedniego rządu o scaleniu administracji na szczeblu województw. 22 grudnia wydał dekret ustanawiający oddzielną gałąź władzy administracyjno-sądowej, mającą dopilnować przeprowadzenia uwłaszczenia chłopów.

Reforma wojskowa

Rozkaz Rządu Narodowego z 15 grudnia ujednolicił strukturę powstańczych sił zbrojnych. Piechota miała od tej chwili składać się z batalionów, kawaleria ze szwadronów. 4 bataliony lub szwadrony składały pułk. 3 pułki piechoty i jeden kawalerii dywizję (teoretycznie w sile 6500 ludzi). Pułki miały nosić nazwy odpowiednich powiatów, dywizje województw. Dwie lub więcej dywizji składało korpus. Wydział Wojny powołał 4 korpusy: I. Michała Heydenreicha operujący w Lubelskiem i na Podlasiu, II. Józefa Hauke-Bosaka, operujący w Sandomierskiem, Kieleckiem i Kaliskiem, III. Jana Koziełła-Poklewskiego w Augustowskiem. IV. korpus pozostawiono podzielony na dwie komendy: mazowiecką i płocką.

Płock – miasto na Pojezierzu Dobrzyńskim i w Kotlinie Płockiej, nad Wisłą, w województwie mazowieckim, powiat grodzki, siedziba powiatu płockiego; historyczna stolica Mazowsza, stolica rzymskokatolickiej diecezji płockiej (1075); siedziba władz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów i mariawickiej diecezji warszawsko-płockiej, port rzeczny, rafineria ropy naftowej (1964), szkoły wyższe, teatry, muzea.

Kielce – miasto wojewódzkie położone w południowej części centralnej Polski, stolica województwa świętokrzyskiego. Położone w Górach Świętokrzyskich nad rzeką Silnicą. Stanowi regionalny ośrodek gospodarczy, turystyczny oraz wystawienniczo-targowy. Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 203 804 mieszkańców. Na terenie Kielc znajduje się 5 rezerwatów przyrody.

Upadek

Rząd zaprzestał formalnie działalności po 20 kwietnia 1864 po aresztowaniu Romualda Traugutta przez policję rosyjską. W kwietniu dysponujący dokumentami i pieczęciami powstańczymi Bronisław Brzeziński powołał nowy Rząd Narodowy.

Skład

Romuald Traugutt (nieformalnie dyktator), dyrektor Wydziału Spraw Zagranicznych

Marian Karol Dubiecki, sekretarz Rusi

Włodzimierz Aleksander Dybek, dyrektor Wydziału Spraw Wewnętrznych

Józef Gałęzowski, dyrektor Wydziału Wojny do 20 kwietnia 1864

Józef Kajetan Janowski, sekretarz stanu do 12 kwietnia 1864

Eugeniusz Dębiński-Kaczkowski, dyrektor Wydziału Wojny do końca października 1863

Henryk Krajewski, dyrektor Wydziału Spraw Zagranicznych, od 6 grudnia 1863

Rafał Krajewski, dyrektor Wydziału Spraw Wewnętrznych do 11 marca 1864

Stanisław Krzemiński, dyrektor Wydziału Prasy do 8 grudnia 1863

Adolf Pieńkowski, dyrektor Wydziału Policji, do 4 lutego 1864

Wacław Przybylski, p.o. dyrektora Wydziału Spraw Zagranicznych, do 6 grudnia 1863, sekretarz Litwy

Władysław Sabowski, dyrektor Wydziału Prasy

Józef Toczyski, dyrektor Wydziału Skarbu, od listopada 1863

Henryk Wohl, dyrektor Wydziału Skarbu, do listopada 1863

Przypisy

Stefan Kieniewicz, Andrzej Zahorski, Władysław Zajewski, Trzy powstania narodowe, Warszawa 1992, s. 397
Ibidem, s. 399

Bibliografia

Andrzej Biernat, Ireneusz Ihnatowicz, Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 2003.

Stefan Kieniewicz, Andrzej Zahorski, Władysław Zajewski, Trzy powstania narodowe, Warszawa 1992.