Rzęsa trójrowkowa - Polski Serwis Naukowy

Rzęsa trójrowkowa (Lemna trisulca L.) – gatunek byliny należący do rodziny obrazkowatych (wg systemu Reveala) lub odrębnej rodziny rzęsowatych. Występuje w niemal całej Holarktyce, a także w Australlii. W Polsce jest rośliną pospolitą, występującą w pleustonie w toni wodnej, rzadko na powierzchni zbiorników wodnych. Forma życiowa, jako pleustofita pływającego głównie pod powierzchnią wody (w przeciwieństwie do większości rzęs), a nawet czasem przyczepiającego się do zanurzonych obiektów (innych makrofitów, kamieni), jest określana jako ceratofilid lub wolffielid, czyli nietypowy lemnid.

Korzeń (łac. radix) – część sporofitu, która dostarcza roślinom wodę i substancje odżywcze (sole mineralne), utrzymuje rośliny na podłożu i służy do gromadzenia substancji zapasowych. Występuje niemal u wszystkich roślin naczyniowych, nieobecny jest jedynie u posiadających chwytniki psylotowych i niektórych roślin, u których korzeń zanikł wtórnie (np. u pływaczy i wolffii bezkorzeniowej). Rośliny zakorzenione są zwykle w glebie, u epifitów wykształcają się korzenie powietrzne, u hydrofitów korzenie zanurzone.

Lemnidy - jedna z form życiowych makrofitów (pleustofitów). Rośliny unoszące się wolno na powierzchni wody. W wąskim ujęciu zaliczane są tu wyłącznie drobne rośliny pleustonowe ze zredukowanym pędem, którego górna część przystosowana jest do środowiska powietrznego (występują aparaty szparkowe), a dolna do wodnego. W szerokim ujęciu są to wszystkie rośliny wodne unoszące się na powierzchni wody (akropleustofity), mimo że czasem unoszą się tuż pod nią albo nawet przejściowo zakotwiczają. W takim ujęciu są to, oprócz typowych lemnidów, wolffielidy, czyli rośliny unoszące się pod powierzchnią wody, bez przystosowań do środowiska powietrznego, ale znoszące kontakt z powierzchnią wody i okresowe wynurzenie i hydrocharidy, tj. rośliny trochę większe od rzęs, pływające przynajmniej przez jakiś okres po powierzchni wody. Nie są natomiast zaliczane rośliny unoszące się w toni wodnej, ale wypływające na powierzchnię tylko wyjątkowo (mezopleustofity, ceratofilidy).

Morfologia

Pęd Drobne lancetowate człony pędowe (długość – 2-6 mm, czasem większe – do 1 cm). Pędy są spłaszczone i kształtem przypominają liście. Każdy człon jest opatrzony długim trzonkiem i pojedynczym korzeniem. Rozmnaża się głównie wegetatywnie przez członkowanie pędów, które następnie zwykle się nie rozdzielają i tworzą sieć krzyżujących się członów polikormonu. Kwiaty Bardzo zredukowane, bez okwiatu, jednopłciowe. Jeden żeński i dwa męskie. Kwiaty żeńskie składają się tylko z 1 słupka, kwiaty męskie z 1 pręcika. Tworzą się jednak bardzo rzadko i przeważnie są płonne. Kwitną w maju i czerwcu. Owoc Suchy, podobny do mieszka. Owoce wraz z całymi roślinami, które zwykle pełnią funkcję diaspor, rozsiewane są przez ptaki wodne (zoochoria).

Ekologia

Hydrofit. Występuje w wodach stojących, przeważnie w niedużych zbiornikach wodnych (starorzecza, stawy, zbiorniki astatyczne, doły potorfowe), ale także w litoralu dużych jezior. W wodach płynących tylko przy brzegu wśród roślinności. Nie posiada typowych dla lemnidów przystosowań do środowiska powietrznego, jednak znosi kontakt z powierzchnią, a nawet przez jakiś czas po wyschnięciu zbiornika wytrzymuje, wegetując na mokrym dnie. Jednak całkowitego wysychania nie znosi, w czym jest najwrażliwsza z rzęs. Rośnie w zbiorowiskach szuwarowych, zbiorowiskach pleustonu, elodeidów, pod nymfeidami itp. Zasiedla najczęściej wody eutroficzne, bogate w wapń, również przeżyźnione. Spośród rzęs najlepiej znosi zacienienie. Znosi też wmarzanie w lód. Jest gatunkiem charakterystycznym dla zbiorowisk pleustonowych (klasa Lemnetea) i tworzonego przez nią wraz z innymi rzęsami i spirodelą wielkorzeniową zespołu Lemno-Spirodeletum polyrrhizae W. Koch 1954 em. Müll. et Görs 1960 lub, według innego systemu, zespołu Lemnetum trisulcae (Kelhofer 1915) Knapp et Stoffers 1962.

Diaspora, propagula – dowolna część rośliny lub grzyba, która przeniesiona na odległość może dać początek nowemu organizmowi. Diaspory dzielą się na generatywne i wegetatywne.

Owoc (łac. fructus) - w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka i ewentualnie dna kwiatowego zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.

Przypisy

Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-06-23].

Bibliografia

Zbigniew Podbielkowski, Henryk Tomaszewicz: Zarys hydrobotaniki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996. ISBN 83-01-00566-1.