Rzeżyca - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 56°30′N 27°19′E / 56.5, 27.317

Rzeżyca (łot. Rēzekne, niem. Rositten, ros. Режица; jidysz רעזשיצע, Reżice) – miejscowość na Łotwie. Liczy 37 200 mieszkańców, głównie Rosjan (49,4%) następnie Łotyszy (43,7%). Rzeżycę zamieszkuje również niewielka społeczność polska – około 1000 osób (2,7% ludności miasta). Miasto to węzeł komunikacyjny oraz centrum gospodarcze i kulturowe środkowej części Łatgalii, miasto wydzielone.

Łatgalia (łot. Latgale, niem. Lettgallen, od nazwy plemienia Łatgalów) – jedna z czterech krain historycznych składających się na współczesną Łotwę, leży we wschodniej części kraju. Dawne Inflanty Polskie.

Łotwa (łot. Latvija, Republika Łotewska – Latvijas Republika) – państwo w Europie Północnej, powstałe po I wojnie światowej, jeden z krajów nadbałtyckich. Członek Unii Europejskiej i NATO.

Rzeżyca powstała jako osada pod nazwą Rositten, na początku XIV wieku, przy twierdzy krzyżackiej. Po sekularyzacji zakonu inflanckiego przypadła Rzeczypospolitej, do której należała później przez ponad 200 lat. Prawa miejskie otrzymała w 1773 roku (w rok po przyłączeniu Łatgalii do Rosji). Do rozwoju miasta przyczyniła się budowa traktu do Dyneburga i Wilna (1836 rok) oraz uruchomienie linii kolejowych Warszawa – Petersburg (1836 rok) i Moskwa – Windawa (1861 rok). II wojna światowa przyniosła olbrzymie straty – radzieckie bombardowania w 1944 roku doprowadziły do zniszczenia kolei, zniszczeniu uległo ponad 65% budynków użyteczności publicznej.

Tadeusz Manteuffel (Taddaeus Julius Joseph von Manteuffel ; ur. 5 marca 1902 w Rzeżycy, zm. 22 września 1970) – polski historyk, mediewista, żołnierz AK, twórca m.in. Instytutu Historii PAN, dyrektor Polskiego Towarzystwa Historycznego (1950–1953).

Katedra Najświętszego Serca Jezusowego w Rzeżycy (łot. Rēzeknes Jēzus Sirds katedrāle) - główna świątynia diecezji Rzeżyca-Aglona na Łotwie. Została zbudowana w latach 1887-1902 według projektu ryskiego architekta Floriana Viganovskisa. Jest jednym z najpiękniejszych kościołów na Łotwie. Fasada kościoła nosi cechy stylu neoromańskiego, wnętrze utrzymane jest w stylu neogotyckim. Od 1995 katedra nowej diecezji.

W 1902 roku w miejscowości urodził się Tadeusz Manteuffel - polski historyk, mediewista, żołnierz AK, twórca i pierwszy dyrektor m.in. Instytutu Historii PAN, a dwa lata póżniej w 1904 jego brat Leon Manteuffel-Szoege - polski chirurg, twórca polskiej szkoły chirurgii klatki piersiowej i serca.

Język łotewski (łot. latviešu valoda) – język z grupy języków bałtyckich, którym posługuje się w sumie ok. 1,5 mln osób, głównie na Łotwie.

Leon Edward Manteuffel-Szoege (ur. 5 maja 1904 w Rzeżycy, zm. 26 marca 1973 w Warszawie) – polski chirurg, twórca polskiej szkoły chirurgii klatki piersiowej i serca.

Zabytki

katedra Najświętszego Serca Jezusowego (XIX/XX w.) – kościół wzniesiony przez wojewodę krakowskiego w 1685 r. Spłonął podczas burzy w 1887 r. W 1893 r. rozpoczęto budowę dzisiejszej świątyni. Od 1995 katedra nowej diecezji.

Molenna staroobrzędowców.

Prawosławna cerkiew Narodzenia Matki Bożej.

Muzeum Historii i Kultury Łatgalii.

Ruiny zamku krzyżackiego.

Zobacz też

Powiat rzeżycki

Synagoga w Rzeżycy

Katedra Serca Jezusowego w Rzeżycy

I Rzeczpospolita – współczesna nazwa państwa zwanego dawniej Rzecząpospolitą, obejmującego Koronę Królestwa Polskiego i Wielkie Księstwo Litewskie, a więc tereny dzisiejszej środkowo-wschodniej Polski, około 3/4 terenu dzisiejszej Ukrainy, cały obszar Białorusi, Litwy, Łotwy oraz częściowo Estonii, Rosji i Słowacji, stosowana dla okresu od połowy XV w., czyli od ukształtowania się ustroju tzw. demokracji szlacheckiej do III rozbioru w 1795.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Cerkiew w Rzeżycy

Linki zewnętrzne

Rzeżyca w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom X (Rukszenice – Sochaczew) z 1889 r.

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Rzeżyca

Na mapach: 56°30′N 27°19′E / 56.5, 27.317

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich – monumentalny słownik encyklopedyczny wydany w latach 1880–1902 w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego; rejestrował toponimy z obszaru Rzeczpospolitej Obojga Narodów oraz niektórych terenów ościennych (np. Śląska); wielokrotnie wznawiany, stanowi cenne źródło wiadomości geograficznych, historycznych, gospodarczych, demograficznych i biograficznych.

Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.