Rzecz - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy pojęcia filozoficznego. Zapoznaj się również z: rzecz jako pojęcie prawne.

Zobacz hasło rzecz w Wikisłowniku

Rzecz, substancja pierwsza, byt jednostkowy (łac. res) – kategoria przedmiotów, od innych przedmiotów (np. zdarzeń czy relacji) różniących się tym, że:

Wulgaryzmy - wyrazy, wyrażenia lub zwroty uznawane przez użytkowników danego języka jako nieprzyzwoite, ordynarne. Ze względu na sytuacje w jakich się ich używa podzielić je można na grupy:

Rzecz w sensie prawnym i ekonomicznym to przedmiot materialny (obiekt przyrody w stanie pierwotnym lub przetworzonym) na tyle wyodrębniony, że może stanowić dobro samoistne w stosunkach społeczno-gospodarczych (w obrocie).

posiadają autonomię bytową (istnieją samodzielnie) – przy czym jest przedmiotem sporu, czy autonomia bytowa rzeczy jest pełna. Ci, którzy odmawiają rzeczom pełnej autonomii bytowej czasem redukują je do innych kategorii przedmiotów.
są jednostkowe (zob. przedmiot jednostkowy)
są fizyczne (zob. (2) i (3) łącznie: przedmiot konkretny)
posiadają zupełną charakterystykę.

Reiści uważają, że wszelkie kategorie przedmiotów da się zredukować do kategorii rzeczy. Zob. reizm.

Reizm (łac. res - rzecz) termin utworzony przez T. Kotarbińskiego. Reizm jest przykładem i jedną z wersji nominalizmu, rozróżnia się reizm ontologiczny i reizm metodologiczny:

Ludy pierwotne – termin wprowadzony na przełomie XIX i XX wieku przez ewolucjonistów na oznaczenie ludów tubylczych, których styl życia pozostał niezmieniony od początków historii ludzkości. Ludy pierwotne nie znają rolnictwa, pisma, udomowionych zwierząt ani organizacji społecznych większych niż plemię. Utrzymują się z myślistwa i zbieractwa, wyznają zazwyczaj animizm i szamanizm.

Ciekawostki

Słowo "rzecz" posiada wspólny rdzeń nie tylko z łacińskim "res", ale też polskim "rzec (powiedzieć)", "rzeka", łacińskim "reo" ("płynąć"), greckim "rheo", a nawet podobnym polskim wulgaryzmem. Wydaje się więc, że w umysłowości pierwotnej nie rozróżnia się rzeczy od procesów jako stałej zmienności - ma to związek z hylozoizmem.

Hylozoizm - to filozoficzna koncepcja ożywionej materii, pogląd, według którego zasada ruchu jest jej immanentna. Powstał na tle przekonań przedfilozoficznych typowych dla animizmu. Został sformułowany przez Talesa z Miletu w twierdzeniu: "wszystko jest ożywione, jak to widać w bursztynie i magnesie". Do hylozoistów należą m.in. także pozostali (prócz Talesa z Miletu ) tzw. filozofowie jońscy czyli Anaksymenes i Anaksymander, ponadto Heraklit, Leukippos czy Demokryt. Hylozoizmowi ostro przeciwstawili się np. pitagorejczycy, Empedokles czy Anaksagoras. Do koncepcji hylozoistycznej powrócono w filozofii hellenistycznej, np. epikurejczycy czy stoicy.

Przedmiot, obiekt (łac. obiectum) - jedno z podstawowych pojęć ontologii, w języku potocznym określany jako "coś" lub "cokolwiek". Nie należy go mylić z przedmiotem poznania.

Słowo rzecz ma także inne, starsze znaczenie, powiązane z czasownikiem rzec. Rzecz to to co co jest rzeczone, czyli powiedziane. Rzecz to także mowa. Słowo to ma bliźniacze odpowiedniki w językach słowiańskich (np. czeskie řeč – mowa).