Rzeczpospolita - Polski Serwis Naukowy

Nazwa tego hasła odnosi się do więcej niż jednego pojęcia.

Zobacz hasło Rzeczpospolita w Wikisłowniku

Rzeczpospolita – staropolskie określenie państwa o ustroju republikańskim (z łac. Res Publica = republika, rzeczpospolita)

Rzeczpospolita w określeniach dotyczących państwa polskiego:

Rzeczpospolita Polska – państwo polskie w latach 1569–1795, 1918–1952 i od 1990

I Rzeczpospolita – państwo polskie od roku 1454, a od 1569 Rzeczpospolita Obojga Narodów, istniejące do roku 1795

Rzeczpospolita szlachecka – jedno z określeń Rzeczypospolitej Obojga Narodów

II Rzeczpospolita – odrodzone państwo polskie, istniejące w latach 1918–1945. Oficjalnie Rzeczpospolita Polska

Rzeczpospolita Polska – oficjalna nazwa Polski (Ludowej) w latach 1944–1952

Polska Rzeczpospolita Ludowa – oficjalna nazwa Polski w latach 1952–1989

III Rzeczpospolita – używana nazwa Polski od 1 stycznia 1990 roku. Oficjalnie Rzeczpospolita Polska

Rzeczpospolita w innych pojęciach i określeniach związanych z historią Polski:

Republika Pińczowska, Rzeczpospolita Kazimiersko-Proszowicka - to nazwa obszaru wyzwolonego przejściowo w okresie 24 lipca–12 sierpnia 1944 roku spod okupacji niemieckiej w wyniku działań oddziałów partyzanckich Armii Ludowej, Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej, które wspólnym wysiłkiem wyzwoliły obszar o powierzchni 1000 km².

Rzeczpospolita Obojga Narodów (, właściwie Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie, od XVII wieku częściej znane jako Rzeczpospolita Polska) – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569-1795 na mocy unii lubelskiej. Rozciągało się na większości terytorium dzisiejszej Polski, Litwy, Białorusi i Ukrainy, a częściowo także Łotwy, Estonii, Rosji, Mołdawii i Słowacji. W 1618 osiągnęło maksymalny zasięg terytorialny wynoszący ok. 990 tys. km². Liczba ludności wynosiła od 6,5 mln w 1569 do 14 mln w 1772. Panującym ustrojem była demokracja szlachecka, a głową państwa król elekcyjny.

Rzeczpospolita Pawłowska – republika samorządowa na Wileńszczyźnie w II poł. XVIII w.

Rzeczpospolita Mosińska – pięciodniowa, niepodległa republika polska z 1848 roku

Rzeczpospolita Zakopiańska – państwo istniejące przez ok. 1 miesiąc na terenie Zakopanego pod koniec 1918 roku

Rzeczpospolita Trojga Narodów – koncepcja polityczna z czasów Rzeczypospolitej Obojga Narodów

Rzeczpospolita Kazimiersko-Proszowicka – inna nazwa Republiki Pińczowskiej

Rzeczpospolita Krakowska – inna nazwa Wolnego Miasta Kraków

IV Rzeczpospolita – slogan polityczny

Słowo "rzeczpospolita" użyte w innych znaczeniach:

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

IV Rzeczpospolita – koncepcja polityczna zakładająca konieczność dokonania zasadniczych zmian w ustroju państwa polskiego, wzorowana na V Republice Francuskiej[potrzebne źródło], formułowana przez różne partie krytykujące podstawy prawne lub mechanizmy ustrojowe III Rzeczypospolitej. Także symboliczna nazwa okresu rządów Prawa i Sprawiedliwości, które deklarowało jej realizację.

Zobacz hasło rzeczpospolita w Wikisłowniku

czasopisma:

„Rzeczpospolita” – jeden z największych dzienników o zasięgu ogólnopolskim

„Rzeczpospolita” – dziennik wydawany w latach 1920–1932

„Rzeczpospolita Polska” – podziemny miesięcznik wydawany w latach 1941–1945

twórczość literacka:

Rzeczpospolita – alternatywne określenie dialogu „Państwo” Platona

Rzeczpospolita Babińska – szlacheckie stowarzyszenie literacko-satyryczne, działające w latach 1568–1677

Rzeczpospolita Obojga Narodów – cykl esejów Pawła Jasienicy poświęconych historii Polski przedrozbiorowej

twórczość filmowa:

Państwo – to dzieło filozoficzno-polityczne filozofa greckiego Platona powstałe ok. 360 roku p.n.e., napisane w formie dialogu. Platon przedstawia w nim syntezę swoich poglądów na temat funkcjonowania społeczeństwa i ogólnie tego, co nazywa φιλοσοφία περὶ τὰ ἀνθρώπινα (philosophia peri ta anthropina) - "filozofią rzeczy ludzkich". Porusza szereg zagadnień dotyczących etyki, filozofii politycznej, epistemologii, ontologii i etyki medycyny. Można w tym dziele odnaleźć także zalążki idei, które dzisiaj nazwalibyśmy komunistycznymi oraz teorii ekonomicznej. Platon zadawał sobie w tym dialogu pytanie Co to jest sprawiedliwość?; poszukując idealnego wzorca państwa i sprawiedliwości. Oryginalny tytuł to Πολιτεία (Politeia).

Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.

Rzeczpospolita babska – polski film fabularny z 1969 roku (komedia)