São Jorge - Polski Serwis Naukowy

São Jorge (Święty Grzegorz) jest portugalską wyspą pochodzenia wulkanicznego, o charakterystycznym, podłużnym kształcie, położoną w centralnej części archipelagu azorskiego zaliczanego do Makaronezji. Jest oddalona od Pico o około 15 km, a obie wyspy dzieli lokalna cieśnina. Długość wyspy wynosi 53 km, a szerokość 8 km. Powierzchnia São Jorge wynosi 238 km², a wyspę zamieszkuje około 10500 mieszkańców.

Wyspa wulkaniczna - wyspa, która powstała przez wynurzenie się wzniesienia wulkanicznego ponad powierzchnię morza. Wyspy takie występują zwłaszcza w łukach wyspowych za strefą subdukcji lub w miejscach, gdzie pod skorupą ziemską znajdują się plamy gorąca. Są to wystające ponad powierzchnię wody fragmenty podwodnych wulkanów, np. Hawaje.

Zboże – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie sępoleńskim, w gminie Sępólno Krajeńskie. Zboże po raz pierwszy występuje w dokumentach od 1453 roku. Kiedyś była to wieś szlachecka pozostająca do połowy osiemnastego wieku we władaniu rodu Ostrorogów, a później Potulickich. W roku 1766 zamieszkiwało ją 149 osób (148 ewangelików i 1 katolik).

Wyspa została odkryta w 1439 roku. Przez pierwsze 20 lat była niezamieszkana, wtedy też przybyli na nią pierwsi koloniści. São Jorge jest wyspą pochodzenia wulkanicznego, tak jak pozostałe wyspy archipelagu Azorów. Między 1580 a 1907 rokiem doszło do sześciu erupcji wulkanu. W 1580 roku w wyniku wybuchu i późniejszej erupcji wulkanu zginęło 10 osób. Ta sama sytuacja wystąpiła w 1808 roku – wtedy też zgineło 8 osób.

Gmina (od niem. Gemeinde - komuna, społeczność) - to wspólnota samorządowa mieszkańców na odpowiednim terytorium. Może występować również jako jednostka samorządu specjalnego np. gmina wyznaniowa, gmina szkolna.

Archipelag (z gr. Ἀρχιπέλαγος Archipelagos - nazwa prowincji bizantyjskiej obejmującej główne wyspy Morza Egejskiego) - grupa wysp położonych blisko siebie, najczęściej o wspólnej genezie i podobnej budowie geologicznej. Ze względu na ułożenie wysp można wyróżnić roje wysp - archipelagi składające się z bezładnie rozmieszczonych niedużych wysp oraz łańcuchy wysp, w których wyspy rozmieszczone są rzędem obok siebie.

Najwyższym punktem wyspy jest Pico da Esperança, wznosząca się na 1053 metrów góra. Mieszkańcy wyspy zajmują się głównie rolnictwem, wypasem bydła domowego, produkcją zboża oraz uprawą owców. Inne zajęcia popularne wśród lokalnych mieszkańców to rybołówstwo oraz mleczarstwo.

Rolnictwo – jeden z działów gospodarki, którego głównym zadaniem jest dostarczenie płodów rolnych. Rolnictwo uzyskuje produkty roślinne i zwierzęce dzięki uprawie roli i roślin oraz chowu i hodowli zwierząt.

Erupcja wulkanu, wybuch wulkanu (drugie określenie, ściślej to: gwałtowna erupcja, w praktyce używane jako synonim erupcji) – zjawisko wydostawania się na powierzchnię Ziemi lub do atmosfery jakiegokolwiek materiału wulkanicznego (magmy, materiałów piroklastycznych, substancji lotnych: gazów, par).

Na wyspie znajdują się dwie gminy: Calheta na wschodzie, oraz Velas na zachodzie wyspy.

Zobacz też

São Jorge (ser) – produkt regionalny z wyspy

Galeria

Miejscowość Velas – widok ogólny.

São Jorge z pokładu samolotu. Na pierwszym planie północno-zachodni kraniec wyspy – przylądek Rosais.

Krajobraz wyspy – jezioro Fajã de Santo Cristo.

Owoc (łac. fructus) - w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka i ewentualnie dna kwiatowego zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.

Rybołówstwo – gałąź gospodarki obejmująca pozyskiwanie (połów) ryb i innych zwierząt oprócz wielorybów (wielorybnictwo), między innymi skorupiaków i mięczaków (frutti di mare – owoce morza) oraz roślin wodnych w celach spożywczych. Organizmy te wydobywa się zarówno na morzach i oceanach, jak i w rzekach i jeziorach, w celu ich spożycia lub dalszego przetworzenia (przemysł rybny). Rybołówstwo dzieli się na przybrzeżne i pełnomorskie. Pierwotnie obok zbieractwa i łowiectwa stanowiło podstawę utrzymania się społeczeństw (mezolit).

Charakterystyczny wierzchołek pobliskiego stratowulkanu Pico (2351 m n.p.m.), widziany z São Jorge.

São Jorge – zdjęcie satelitarne.

Fragment północnego wybrzeża wyspy.

Bibliografia

Scarth, Alwyn; Tanguy, Jean-Claude (2001). Volcanoes of Europe. Oxford University Press, 243 pp. ISBN 0195217543 .