Sąd drugiej instancji - Polski Serwis Naukowy

Postępowanie sądowe, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest co najmniej dwuinstancyjne.

Postępowanie karne

W postępowaniu karnym sądami II instancji są sądy okręgowe oraz sądy apelacyjne.

Zgodnie z art. 25 § 3 kodeksu postępowania karnego sąd okręgowy rozpatruje środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji w sądzie rejonowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę. Sądy okręgowe jako sądy II instancji rozpatrują środki apelacje i zażalenia:

Orzeczenie sądowe - władcza i decyzyjna czynność procesowa dokonywana przez sąd w postępowaniu. Do orzeczeń zaliczane są (zarówno na gruncie procesu karnego, jak i procesu cywilnego): - wyroki, - postanowienia, - nakazy zapłaty.

Sądownictwo wojskowe jest jednym z rodzajów sądownictwa szczególnego, czyli sądów wyłączonych z sądownictwa powszechnego ze względu na szczególne kategorie podmiotowe (sprawcy) lub przedmiotowe (określone sprawy). Sądownictwo wojskowe wyodrębnia się w wielu systemach prawnych świata ze względu na specyfikę wymiaru sprawiedliwości w siłach zbrojnych, szczególnie podczas wojny. Sądownictwo wojskowe jest z reguły ograniczone do spraw karnych, przy czym zakres spraw podlegających rozpoznaniu sądów wojskowych od kilkudziesięciu lat stale się kurczy. Jeszcze po II wojnie światowej uznawano za rzecz naturalną, że sądy wojskowe rozpoznają sprawy osób cywilnych oskarżonych o przestępstwa przeciwko państwu i obronności. Dziś właściwość sądów wojskowych w czasie pokoju jest z reguły ograniczona do przestępstw (ewentualnie także wykroczeń) popełnionych przez żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, ponadto podlegają one nadzorowi orzeczniczemu sądów najwyższych. Jak wykazują doświadczenia historii, zwłaszcza krajów komunistycznych, sądownictwo wojskowe bywało często wykorzystywane jako instrument prześladowań politycznych i ideologicznych (zobacz: Najwyższy Sąd Wojskowy, Sekcja Tajna Sądu Wojewódzkiego w Warszawie).

w sprawach o przestępstwa, które w I instancji są rozpatrywane przez sądy rejonowe,

w sprawach o wykroczenia, gdy oskarżony składa apelację od wyroku, w którym sąd grodzki orzekł karę aresztu, środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdu mechanicznego na okres powyżej roku lub przepadek przedmiotów,

od zaskarżalnych czynności postępowania przygotowawczego, jeżeli sąd okręgowy jest właściwy do rozpoznania sprawy,

od postanowień sądu rejonowego w przedmiocie zastosowania w postępowaniu przygotowawczym środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania.

Zgodnie z art. 26 kodeksu postępowania karnego sąd apelacyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji w sądzie okręgowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę.

Naczelny Sąd Administracyjny – organ państwowy sprawujący kontrolę funkcjonowania i bezczynności lokalnej i regionalnej administracji publicznej pod względem zgodności z Konstytucją RP, prawem unijnym i ustawami. Kontroli tej podlegają organy samorządu terytorialnego i zawodowego, terenowe organy administracji rządowej oraz inne podmioty w zakresie wykonywania funkcji administracji publicznej (np. rektor uniwersytetu).

Postępowanie sądowe - jest to zbiorcza nazwa dla postępowań odbywających się przed niezawisłymi i niezależnymi organami (sądy), w przeciwieństwie do postępowań odbywających się w całości przed innymi organami (np. postępowanie administracyjne przed zawisłymi organami administracji publicznej), a także w przeciwieństwie do faz pozasądowych jakiegoś szerszego postępowania (np. postępowanie przygotowawcze w procesie karnym).

Postępowanie karne przed sądami wojskowymi

W postępowaniu karnym przed sądami wojskowymi sądami II instancji są wojskowe sądy okręgowe oraz Izba Wojskowa Sądu Najwyższego.

Zgodnie z art. 654 § 2 kodeksu postępowania karnego wojskowy sąd okręgowy rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji w wojskowym sądzie garnizonowym oraz w wypadkach wskazanych w ustawie i z zachowaniem granic wskazanych w § 1 - od orzeczeń i zarządzeń wydanych w postępowaniu przygotowawczym.

Postępowanie sądowoadministracyjne - postępowanie sądowe toczące się przed sądami administracyjnymi w sprawach z zakresu kontroli administracji publicznej. Zgodnie z art.3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

Dwuinstancyjność – jedna z zasad postępowania sądowego i pozasądowego. Oznacza, że strona niezadowolona z orzeczenia organu pierwszej instancji (przed którym rozpoczęto postępowanie) może wnosić przewidziane prawem środki odwoławcze do organu hierarchicznie wyższego (drugiej instancji).

Izba Wojskowa Sądu Najwyższego jako sąd drugiej instancji, zgodnie z art. 655 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania karnego, rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji w wojskowym sądzie okręgowym.

Postępowanie cywilne

W postępowaniu cywilnym sądami II instancji są sądy okręgowe oraz sądy apelacyjne.

Sąd okręgowy rozpatruje środki odwoławcze od orzeczeń, zarządzeń i postanowień wydanych w pierwszej instancji w sądzie rejonowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę.

Sąd rejonowy (skr. "SR") – w polskim systemie wymiaru sprawiedliwości sąd powszechny powołany do rozpoznawania wszystkich spraw należących do sądów powszechnych, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych dla sądów wyższych instancji.

Sąd grodzki – sąd w dawnej Rzeczypospolitej. Wykształcił się z sądów małopolskich starostów grodowych na przełomie XIV i XV w. Sąd pod przewodnictwem starosty i sędziego grodzkiego sądził wszystkie sprawy, w których pozwanym był szlachcic nieosiadły (gołota) oraz tzw. sprawy gardłowe z czterech artykułów grodzkich. Podczas gdy w XVII wieku znaczenie sądów ziemskich malało, zwiększała się rola sądów grodzkich. Liczba ich funkcjonariuszy rosła. Rozszerzały się również ich kompetencje - obok spraw karnych zaczęto obejmować również cywilne. Sędzia grodzki, mianowany przez starostę, a tym samym powoływany niezależnie od sejmiku, nadal działał sprawnie.

Sąd apelacyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń, zarządzeń i postanowień wydanych w pierwszej instancji w sądzie okręgowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę.

Postępowanie sądowoadministracyjne

W postępowaniu sądowoadministracyjnym sądem II instancji jest Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych.

Przepadek to środek karny o charakterze represyjno-prewencyjnym polegający na przejściu własności określonych przedmiotów powiązanych w pewien sposób z popełnionym przestępstwem na Skarb Państwa z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

Kodeks postępowania karnego – podstawowy akt prawny regulujący polskie postępowanie karne (Ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego obowiązuje od 1 września 1998 r. (z wyjątkiem art. 647, 650 § 3, które – zgodnie z ustawą wprowadzającą – weszły w życie 1 stycznia 2008 r.).