Droga Czytelniczko, Drogi Czytelniku,

Czerniak złośliwy jest często występującym nowotworem złośliwym skóry. Niestety wyniki leczenia czerniaka w Polsce należą do najgorszych w Europie. Niezrozumiałe pozostają przyczyny późnego rozpoznawania czerniaka skóry, którego diagnostyka jest najprostszą i najtańszą w całej onkologii.

Kierujemy do Ciebie prośbę o wypełnienie anonimowej ankiety, która pozwoli na ocenę naszej wiedzy o czerniaku skóry, a w szczególności o profilaktyce i leczeniu tej choroby.
Czas jaki to zajmie - około 10-15 minut.

Czy chcesz pomóc w badaniach naukowych - odpowiedzieć na nasze pytania?

TAK, wypełniam
NIE, odmawiam

Zebrane informacje wykorzystane zostaną wyłącznie do celów naukowych
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku RSS RSS
  auto?
Dodaj do: 
Dodaj link do serwisu Facebook   Dodaj link do opisu GG  Dodaj link do serwisu Wykop   Dodaj link do serwisu Google   Dodaj link do serwisu Twitter  Dodaj link do serwisu Wyczaj.to   Dodaj link do serwisu Gwar   Dodaj link do serwisu Delicious  Dodaj link do serwisu Digg   Dodaj link do serwisu Furl   Dodaj link do serwisu Magnolia  Dodaj link do serwisu Reddit   Dodaj link do serwisu Simpy   Dodaj link do serwisu Slashdot  Dodaj link do serwisu Technorati   Dodaj link do serwisu YahooMyWeb
Warto przeczytać:
 
Wystawa Muzeum Historii Polski "Droga do jedności: 1945-2004" w Brukseli
Zdjęcia, teksty i infografiki przybliżające drogę od komunistycznych dyktatur w Europie Środkowo-Wschodniej po wstąpienie Polski, Czech, Słowacji i Węgier do UE będzie można zobaczyć na wystawie "Droga do jedności: 1945-2004 Komunizm.Solidarność.Unia Europejska"...
 
Droga Mleczna pełna obcych cywilizacji?
Czy można użyć narzędzi, jakie oferuje nam matematyka, by wyliczyć jak daleko od nas znajdują się pozaziemskie cywilizacje? Chociaż wyniki takich szacunków budzą zrozumiałe kontrowersje, nie powstrzymuje to jednak uczonych przed ich kalkul...
 
"Droga do Solidarności" na stronie Archiwum Państwowego
Ponad 220 fotografii, plakatów, ulotek i dokumentów z lat 1945-89, ukazujących wydarzenia z powojennej historii Polski zwieńczone powstaniem Solidarności i wyborami 4 czerwca1989 r., znalazło się na stronie Archiwum Państwowego m.st. Warszawy. "Dro...
 
Droga Mleczna - niezbyt przyjazna sąsiadka?
Francuscy naukowcy po raz pierwszy odkryli, że intensywne światło ultrafioletowe (UV) wyemitowane przez gwiazdy Drogi Mlecznej w trakcie ich powstawania rozproszyło gaz w sąsiadujących galaktykach i odebrało im zdolność do utworzenia gwiazd. ...
 
Naukowcy UŚ: droga do nowoczesnej uprawy roślin zaczyna się w laboratorium
Droga do nowoczesnej uprawy roślin zaczyna się w laboratorium - przekonują naukowcy z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, którzy w badaniach cytogenetycznych zajęli się spokrewnioną z pszenicą i żytem kłosownicą Brachypodium distachyon. 11 lutego w prestiżowym naukowym...

Reklama:


Sławków

To hasło encyklopedii posiada podstrony: 1 [2],[3]

Czy wiesz że...?
Węzeł drogowy (symbol , ) - krzyżowanie się, rozwidlenie lub połączenie dróg na różnych poziomach, zapewniające pełną lub częściową możliwość wyboru kierunku jazdy.

Świętosław Milczący, właśc. Świętosław de Susseci Kartuz zwany Błogosławionym (ur. na początku XV wieku, zm. 15 kwietnia 1489 w Krakowie) - mansjonarz przy kościele Mariackim w Krakowie, Sługa Boży Kościoła rzymskokatolickiego.
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w województwie śląskim. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Sławkówmiasto i gmina w województwie śląskim (od 2002), w powiecie będzińskim. Sławków położony jest w Zagłębiu Dąbrowskim, na wschodzie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Do 1954 roku siedziba gminy Sławków.

Narodowy socjalizm (z pewnymi elementami wewnętrznej polityki . Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w Niemczech przez NSDAP w latach 1933-1945. Ideologami narodowego socjalizmu byli: Adolf Hitler (Mein Kampf) oraz Alfred Rosenberg i Joseph Goebbels.
Las mieszany – siedliskowy typ lasu występujący na nizinach i zajmujący na terenie Polski ok. 10,5% powierzchni siedlisk leśnych, głównie żyźniejsze gleby typu skrytobielicowego lub brunatnego: piaski gliniaste oraz gliny spiaszczone. Dla siedliska lasu mieszanego głównymi gatunkami drzew są: dąb, buk, sosna, świerk, jodła, modrzew, brzoza.

W latach 1999–2001 Sławków należał do powiatu olkuskiego w woj. małopolskim. W związku z ustawą o przeniesieniu gminy do woj. śląskiego z dniem 1 stycznia 2002 powstał problem z przynależnością powiatową gminy. Ponieważ wszystkie graniczące gminy w woj. śląskim (Dąbrowa Górnicza, Sosnowiec i Jaworzno) były powiatami grodzkimi, przyłączenie gminy do najbliższego powiatu ziemskiego (będzińskiego czy choćby zawierciańskiego) kolidowało początkowo z zasadą jednorodności układu przestrzennego. Po zmianie ustawy (usunięto wymóg graniczenia ze sobą gmin), przyłączono gminę Sławków do powiatu będzińskiego. Gmina stanowi obecnie jego eksklawę, oddzieloną od reszty powiatu obszarami powiatów grodzkich Dąbrowa Górnicza i Sosnowiec.

Okupacja niemiecka w Polsce 1939–1945 – system policyjno-wojskowej administracji niemieckiej na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, zajętym w wyniku agresji zbrojnej przeciwko Polsce podjętej przez III Rzeszę w dniu 1 września 1939 oraz po podziale terytorium RP w wyniku niemiecko-sowieckiego układu o przyjaźni i granicy z dnia 28 września 1939 (będącego nawiązaniem do paktu Ribbentrop-Mołotow z 23 sierpnia 1939).
Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po roku 1701 wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 roku wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego.

Środowisko naturalne

Położenie

Położenie matematyczno-geograficzne Sławkowa wyznaczone jest współrzędnymi: 50˚ 19' szerokości geograficznej północnej i 19˚ 23' 30" długości geograficznej wschodniej. Współrzędne te oznaczają, że Sławków jest oddalony o 5575 km na północ od równika i 4427 km na południe od bieguna północnego. Południkowa rozciągłość gminy wynosi 7,5 km, a jej rozciągłość równoleżnikowa 9,5 km. Najbardziej na północ wysunięty punkt gminy znajduje się za Wielką Górą (50˚ 19' 45" N), a na południe koło Piernikarki nad Białą Przemszą (50˚ 15' 30" N). Najbardziej zachodni kraniec gminy leży za Garbierzami (19˚ 17' E), a wschodni przy rozgałęzieniu drogi Bolesław-Sławków do Krzykawki (19˚ 24' 50" E).

Szerokość geograficzna (ang. latitude, symbol φ) - jedna ze współrzędnych geograficznych, kąt pomiędzy lokalną osią pionu a płaszczyzną równika. Wartości szerokości geograficznej rozciągają się między 0° na równiku i 90° na biegunach. Szerokość geograficzna może być północna (N; zobacz: półkula północna) lub południowa (S; zobacz: półkula południowa).
Etnografia – dyscyplina naukowa zajmująca się całościowym opisem i analizą kultur ludowych różnych społeczności i grup etnicznych. Jej zakres obejmuje teorię kultury ludowej jak i badanie poszczególnych jej dziedzin i wytworów materialnych. W zależności od tradycji naukowej, pod pojęciem etnografia rozumie się wszystkie nauki etnologiczne, bądź też jedną z tych nauk.

Odległości od miast regionu i Polski:

  • Olkusz - 14,5 km
  • Dąbrowa Górnicza - 15,0 km
  • Będzin - 19 km
  • Sosnowiec - 22,3 km
  • Katowice - 28,7 km
  • Zawiercie - 31,6 km
  • Kraków - 56,2 km
  • Sławków położony jest na Wyżynie Śląsko-Krakowskiej, we wschodniej części Wyżyny Śląskiej, w obrębie dwóch mezoregionów: Garbu Tarnogórskiego oraz Pagórów Jaworznickich. Przez teren gminy przepływa rzeka Biała Przemsza. Terytorium gminy Sławków uznawane jest za wyżynne, choć w rzeczywistości tylko około połowy jej powierzchni leży powyżej 300 m n.p.m., a zasadniczo odmiennie ukształtowane są północna - wyżynna i południowa - nizinna część gminy. Bezwzględne wysokości tego terytorium mieszczą się w przedziale pomiędzy 263 a 368,2 m n.p.m. Najniższe miejsce znajduje się na południu, koło Piernikarki nad Białą Przemszą, a najwyższe wzniesienie, Wielka Góra, usytuowane jest za bocznicami stacji kolejowej Dąbrowa Górnicza Towarowa, przy północnej granicy gminy. Drugim pod względem wysokości wzniesieniem jest Gieraska (340 m n.p.m.).

    Język rosyjski (русский язык, russkij jazyk; dawniej też język wielkoruski) – język należący do grupy oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.
    Iwo Odrowąż herbu Odrowąż (ur. około 1160, zm. 21 lipca 1229 w Modenie) – kanclerz Leszka Białego (1206-1218) i biskup krakowski (od 1218). Wybrany przez kapitułę otrzymał zatwierdzenie papieskie 29 września 1218.
    Położenie Sławkowa w powiecie będzińskim

    Sławków graniczy w woj. śląskim z powiatami grodzkimi Dąbrowa Górnicza, Sosnowiec i Jaworzno, natomiast w woj. małopolskim z gminą miejską Bukowno i wiejską Bolesław, wchodzącymi w skład powiatu olkuskiego.

    Oprócz historycznego miasta, nazywanego obecnie centrum i zlokalizowanego wokół rynku, w skład gminy Sławków wchodzi 25 mniejszych jednostek osadniczych: Burki, Ciołkowizna, Dębniki, Dębowa Góra, Garbierze, Groniec, Kolonia Chwaliboskie, Kołdaczka, Komora, Korzeniec, Kozibrodek, Kozioł koło Sławkowa, Kozioł koło Strzemieszyc, Michałów, Miedawa, Niwa koło Sławkowa, Niwka, Piasek, Piernikarka, Ryszka, Sławków Zagrody, Stawki, Trzewiczek, Walcownia i Zagródki oraz Osiedle PCK.

    Parafia Bożego Ciała w Bolesławiu - najliczniejsza parafia Kościoła Polskokatolickiego w RP położna na terenie diecezji warszawskiej w dekanacie warszawsko-łódzkim. We wsi Bolesław znajduje się największe w Polsce skupisko wiernych Kościoła Polskokatolickiego.
    Księstwo siewierskie (łac. Ducatus Severiensis) - od 1177 do 1443 księstwo we władaniu Piastów bytomskich, cieszyńskich, opolskich i raciborskich zależnych od państwa czeskiego. W latach 1443 - 1790 samodzielne, pod panowaniem książąt siewierskich, którymi byli kolejni biskupi krakowscy. Samo użycie określenia księstwo przypada na czas władania Piastów śląskich. Wcześniej bowiem jeszcze, książę dzielnicy krakowskiej, Kazimierz II Sprawiedliwy, po zdobyciu władzy w 1177, podarował Mieszkowi Plątonogiemu, księciu raciborskiemu, Siewierz wchodzący w skład kasztelanii bytomskiej i wraz z kasztelanią oświęcimską – w odpłacie za wsparcie go w wewnątrzdynastycznych walkach o władzę w Krakowie.

    Miasto stanowi 5,95% powierzchni powiatu.

    W latach 1975–1998 miasto należało do województwa katowickiego.

    Przyroda

    Biała Przemsza w Sławkowie

    W szacie roślinnej Sławkowa dominują gatunki segetalne oraz ruderalne stanowiące łącznie ok. 60% flory lokalnej. Dużym walorem przyrodniczym jest stanowisko mieczyka drobnokwiatowego, uważanego do niedawna za gatunek wymarły w Polsce.

    Lesistość miasta wynosi 35%, o przeszło 6% przewyższając średnią krajową. Powierzchnia leśna w granicach administracyjnych Sławkowa obejmuje 1235 ha lasów i 44 ha gruntów leśnych. Koncentrujące się w południowej części miasta lasy, to w 90% siedliska borów, głównie boru świeżego. Około 10% zajmują siedliska lasów mieszanych, a 0,5% olsu. W wyniku realizacji inwestycji związanych z budową Huty Katowice oraz rozbudową Zakładu Przygotowania Rud w Burkach, sławkowski kompleks leśny rozczłonkowany został na wiele części przedzielonych szlakami kolejowymi. Lasy Sławkowa zaliczane są do II strefy średnich zagrożeń przemysłowych. Z powodu zanieczyszczeń przemysłowych znaczna część drzewostanów do niedawna wykazywała zahamowanie przyrostu, objawy przebarwienia aparatu asymilacyjnego i przerzedzenia koron. Obecnie stan drzew wyraźnie się poprawia. 67,1% powierzchni lasów sławkowskich (829 ha) jest własnością Wspólnoty Leśnej w Sławkowie, 21,7% (268 ha) to lasy państwowe nadzorowane przez Nadleśnictwo Chrzanów, a 11,2% (138 ha) to lasy indywidualnych właścicieli.

    Kolej szerokotorowakolej o prześwicie większym niż uznawany za normalny, czyli 1435 mm. Istnieje w Rosji i krajach poradzieckich – prześwit od lat 60. XX wieku wynosi tam 1520 mm (poprzednio 1524 mm), Finlandii – 1524 mm, co jest pozostałością po imperialnej Rosji, Irlandii – 1600 mm, w Hiszpanii i Portugalii – 1667 mm, Indiach, Pakistanie i Bangladeszu – 1676 mm.
    Władysław[1] I Łokietek (ur. między 3 marca 1260 a 19 stycznia 1261[2], zm. 2 marca 1333, Kraków) – książę na Kujawach Brzeskich i Dobrzyniu 1267-1275 (pod opieką matki), udzielne rządy razem z braćmi 1275-1288, książę brzeski i sieradzki 1288-1300, książę sandomierski 1289-1292, 1292-1300 lennik Wacława II, regent w księstwie dobrzyńskim 1293-1295, książę łęczycki 1294-1300, książę wielkopolski i pomorski 1296-1300, na wygnaniu w latach 1300-1304, od 1304 w Wiślicy, od 1305 ponownie w Sandomierzu, Sieradzu, Łęczycy i Brześciu, od 1306 w Krakowie i zwierzchnictwo nad księstwami: inowrocławskim i dobrzyńskim, 1306-1308/9 na Pomorzu, od 1314 w Wielkopolsce, od 1320 król Polski, od 1327 zamiana Sieradza i Łęczycy na Inowrocław i Dobrzyń, w 1329 utrata ziemi dobrzyńskiej, w 1332 utrata Kujaw.

    Na górę strony

    Demografia

    Struktura demograficzna mieszkańców Sławkowa wg danych z 31 grudnia 2007:

    Rozwój demograficzny Sławkowa

    Historia

    Information icon.svg Osobny artykuł: Historia Sławkowa.

    Odkrycia archeologiczne uprawdopodabniają istnienie na wzgórzu sławkowskim przedchrześcijańskiego grodu być może już w VIII wieku. W epoce wczesnopiastowskiej położona w pobliżu grodu osada przedlokacyjna (stary Sławków) stanowiła centrum zagłębia kruszcowego. Nie wiadomo dokładnie kiedy osada i gród przeszły (wraz z całą kasztelanią sławkowską) pod zwierzchność biskupów krakowskich. Po raz pierwszy Sławków wymieniony został w źródłach pisanych jako osada biskupia w 1220, kiedy biskup Iwo Odrowąż uposażył dochodami z karczm sławkowskich klasztor św. Ducha w Prądniku pod Krakowem. Natomiast pierwszy pisemny dokument nazywający Sławków miastem pochodzi z 1286. Wobec zaginięcia aktu lokacyjnego rok ten przyjęto umownie jako datę uzyskania praw miejskich, choć najprawdopodobniej miasto lokowane było na prawie niemieckim już kilka dziesięcioleci wcześniej. Na początku lat 80. XIII wieku biskup Paweł z Przemankowa wzniósł tu zamek obronny.

    Województwo małopolskie – jedno z 16 województw Polski. W obecnym kształcie powstało 1 stycznia 1999 r. w wyniku reformy administracyjnej. Województwo zajmuje powierzchnię 15 108 km² i jest jednym z mniejszych regionów Polski (12 miejsce w kraju). Pod względem liczby mieszkańców (3 mln 287 tys. osób) województwo znajduje się na 4 miejscu w Polsce. Gęstość zaludnienia jest tu jedną z najwyższych w kraju (małopolskie – 217 osób/km², średnia krajowa – 122 osób/km²).
    Droga krajowa nr 94 (DK94) – droga krajowa będąca bezpłatną trasą alternatywną dla autostrady A4. DK94 w znacznej części jest poprowadzona starą trasą DK4. Po całkowitym wybudowaniu autostrady A4 na odcinku ZgorzelecSzarów dawna droga DK4 na odcinku od Zgorzelca do Targowiska w Małopolsce, nabrała znaczenia drugorzędnego i pełni funkcję trasy zapasowej; może okazać się przydatna w razie ewentualnego powstania wypadku lub innego źródła zaburzającego ruch na A4. Przebiega przez województwa: dolnośląskie, opolskie, śląskie oraz małopolskie.
    Panorama Sławkowa w XVI w

    Dzięki występowaniu na terenie miasta złóż ołowiu i srebra oraz dzięki usytuowaniu na szlaku handlowym z Krakowa do Wrocławia (Via Regia) miasto przeżyło do XIII wieku okres swego szczytowego rozwoju. Wyczerpywanie się złóż kruszcowych i zaangażowanie mieszczan po stronie biskupa Jana Muskaty w walce z Władysławem Łokietkiem doprowadziły w XIV wieku do utraty pierwotnego znaczenia i do szybkiego upadku miasta. W XV wieku miasto przeżyło szereg najazdów (1433, 1434, 1455) oraz wielki pożar, który je zniszczył prawie całkowicie (1498). W XVI wieku nastąpiło odrodzenie górnictwa kruszcowego, jednak wskutek wyczerpania się złóż Sławków stawał się powoli miastem rolniczym. Do końca okresu przedrozbiorowego pozostawał centrum administracyjnym dóbr biskupich klucza (starostwa) sławkowskiego. Miasto często błędnie kojarzone bywa z biskupim księstwem siewierskim, do którego nigdy nie należało. Pod koniec XVIII wieku stanowiło znaczący ośrodek produkcji włókienniczej.

    Dzielnica Dąbrowy Górniczej o charakterze wiejskim, położona na trasie Okradzionów - Olkusz, na obszarze tzw. "Szwajcarii Zagłębiowskiej". Oddalona o ok. 20 km od centrum. Dawna wieś, przyłączona do Dąbrowy Górniczej w 1977 r. Zajmuje powierzchnię 345 ha. Nazwa osady pochodzi od kuźnicy - zakładu działającego tutaj pomiędzy XVI a XIX w., w którym przekuwano wytopiony galman. Napęd młotów stanowiła siła wody rzeki Białej Przemszy.
    Przemysł maszynowy - jest to produkcja maszyn i sprzętu ciężkiego, zwykle na potrzeby innych gałęzi przemysłu. Przemysł maszynowy jest gałęzią przemysłu ciężkiego. Do przemysłu maszynowego nie zalicza się zwykle produkcji pojazdów, statków, urządzeń AGD, oraz przemysłu zbrojeniowego.
    Rynek sławkowski w 1919 r.

    W wyniku trzeciego rozbioru Polski weszło w skład Królestwa Prus (Nowy Śląsk, 1795–1806), a następnie Księstwa Warszawskiego i Królestwa Kongresowego. Od początku lat dwudziestych XIX wieku nastąpił rozwój górnictwa galmanu (kopalnie "Leonidas" i "Kozioł"). W latach 1826–1888 funkcjonowała nad Białą Przemszą rządowa walcownia metali (Zakład Walcowni i Giserni pod Sławkowem). W latach 30. XIX wieku miasto połączone zostało drogą bitą z Będzinem, Dąbrową Górniczą i Olkuszem. Po 1866 Sławków znalazł się w powiecie olkuskim – na obrzeżach rozwijającego się przemysłowo Zagłębia Dąbrowskiego. W drugiej połowie XIX wieku wydobywany był w Sławkowie węgiel kamienny. Ostatnią z małych kopalń sławkowskich - kopalnię węgla kamiennego "Józef" zamknięto w 1923. W 1851 przemysłowiec pruski J. Zeitler założył fabrykę drutu i wyrobów metalowych, przejętą później przez żydowskich braci Szajn. W 1870 Sławków stracił prawa miejskie, które zostały mu wrócone dopiero w 1958. W 1885 Kolej Iwangorodzko-Dąbrowska połączyła Sławków z Kielcami i Dąbrową Górniczą, a w 1887 również z Sosnowcem. W czasie rewolucji 1905 r. zebranie gminne proklamowało Republikę Sławkowską. W latach 1914–1919 osada znajdowała się pod okupacją austriacką.

    Dwór biskupów krakowskich "Lamus" (nr rej. 1244/81 z 20.01.1981 r.) Widoczny od strony ul. Staropocztowej dwór biskupi zwany "Lamusem" (ul. Zamkowa 9) pochodzi najprawdopodobniej z XVIII w. Mieściła się w nim siedziba administracji biskupiej. Służył też jako letnia rezydencja biskupów krakowskich. Budynek parterowy, podpiwniczony, o grubych murach z łamanego kamienia. Dach mansardowy z zagospodarowanym poddaszem.
    Bogusław Cupiał (ur. 29 czerwca 1956 w Sławkowie), przedsiębiorca polski, jedyny właściciel firmy Tele-Fonika Kable Sp. z o.o., S. K. A. i Wisły Kraków SA.

    W okresie II Rzeczypospolitej w granicach woj. kieleckiego, powiat olkuski. Po napadzie Niemiec na Polskę w 1939 Sławków włączony został do III Rzeszy w ramach ziemskiego powiatu olkuskiego (Landkreis Ilkenau) rejencji katowickiej. Nieoficjalnie otrzymał niemiecką nazwę Schlockau. W latach 1945–1975 w powiecie olkuskim w woj. krakowskim. Od 1975 do 1998 w woj. katowickim. W latach 1977–1984 dzielnica Dąbrowy Górniczej. Od początku lat pięćdziesiątych XX wieku rozbudowywano Zakład Przygotowania Rud w Burkach. W latach siedemdziesiątych miały miejsce zmiany demograficzne związane z budową pobliskiej Huty Katowice oraz rozbudowa szerokotorowych terminali przeładunkowych. W wyniku reformy administracyjnej 1999 miasto przeniesione zostało na krótko (1999–2001) do woj. małopolskiego, gdzie weszło w skład powiatu olkuskiego. Od 2002 w powiecie będzińskim w woj. śląskim.

    Kontradmirał (kadm., kontradm.) - wojskowy stopień oficerski w polskiej Marynarce Wojennej, odpowiadający generałowi brygady w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.
    III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 19331945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

    Nazwa miasta

    Geneza nazwy

    Nazwa miasta pochodzi od legendarnego rycerza o imieniu Sławko, który założyć miał osadę dającą początek dzisiejszemu miastu. Nazwa Sławków jest archaiczną formą dopełniaczową (possessivus) utworzoną od imienia Sławko, Sławek i oznaczającą "osadę Sławka".

    Nazwa miasta w innych językach

    W pisanych po łacinie dokumentach średniowiecznych Sławków określany jest jako Slavcow, Zlaucow, Zlaucovia oraz Slacovia. Na mapie Helwiga z 1561 roku, podobnie jak na panoramie trzech miast – Sławkowa, Olkusza i Będzina – wykonanej w XVI w. przez nieznanego ucznia Hansa Dürera, Sławków nosi niemiecką nazwę Schlaca. W XVIII w. miasto wzmiankowane jest w publikacjach obcojęzycznych jako Schlacka lub Schlaka oraz Slawkow. Funkcjonująca nieoficjalnie w czasie okupacji hitlerowskiej niemiecka nazistowska nazwa Schlockau opierała się na propozycji wysuniętej przez Waltera Krause w artykule pod tytułem Slawkows alter Name. W języku hebrajskim nazwa Sławków zapisywana jest jako סלאוקוב. Oficjalna rosyjska nazwa miasta i stacji kolejowej Iwangorodzko-Dąbrowskiej Drogi Żelaznej w okresie Królestwa Polskiego zapisywana była jako Славковъ. Obecnie jest ona zapisywana zgodnie z brzmieniem fonetycznym jako Славкув.

    Krążekwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim, w gminie Bolesław. W miejscowości istnieje Sala Królestwa Świadków Jehowy jako miejsce zebrań ich pobliskich zborów.
    Gieraska – wzniesienie w obrębie Garbu Tarnogórskiego na Wyżynie Śląskiej o wysokości 340 m n.p.m., w paśmie Wzgórz Sławkowskich. Leży na granicy Sławkowa i Dąbrowy Górniczej, przy drodze krajowej nr 94. Okolice Gieraski charakteryzują się wysokimi walorami krajobrazowymi. Stanowią obszar chronionego krajobrazu, podlegający ochronie ze względu na relikty historycznego górnictwa obejmujące szyby kopalń galeny i galmanu z XVII i XIX w. (kopalnia galmanu "Leonidas"). Gieraska leży też na "szlaku kruszcowym" Muzeum Miejskiego "Sztygarka" w Dąbrowie Górniczej. Na zboczach góry znajdują się dwa użytki ekologiczne: "Warpie pod Gieraską" w Sławkowie oraz "Źródliska w Zakawiu" w Dąbrowie Górniczej. W runie leśnym występują storczyki – kruszczyk szerokolistny i rdzawoczerwony.

    Zabytki i atrakcje turystyczne

    Zabytki

    Stary XVIII-wieczny ratusz sławkowski na pocztówce z 1900 r.
    Studnia na Rynku
  • Układ przestrzenno-urbanistyczny miasta (nr rej. 1266/81 z 3.07.1981 r.) Cały średniowieczny układ starówki sławkowskiej z centralnie położonym kwadratowym rynkiem o wymiarach 114 x 114 m wpisany jest do rejestru zabytków. Przetrwał on bez większych zmian od średniowiecza. Jedynie dwie tzw. uliczki, odbiegające od Rynku w kierunku południowym (do ul. Podwalnej) i północnym (do ul. Kozłowskiej), które jeszcze w latach dwudziestych XIX wieku były w miarę szerokie i przejezdne, zostały samowolnie zajęte pod zabudowę i zawężone, tak że już pod koniec XIX wieku możliwy był na nich tylko ruch pieszy. Z powodu licznych pożarów (1498, 1600, 1782 i 1919) nie zachowała się do naszych czasów wcześniejsza drewniana zabudowa Rynku. Znajdujący się pośrodku Rynku piętrowy budynek ratusza zawdzięcza swój obecny kształt przebudowie w 1905. Zajął on miejsce poprzedniego, wybudowanego prawdopodobnie w XVIII wieku, drewnianego budynku parterowego, wpisującego się znakomicie w ówczesną zabudowę miasta. Stary ratusz był budynkiem z podcieniami na murowanych kolumnach, krytym gontowym łamanym dachem polskim uwieńczonym czworoboczną wieżyczką o dwóch kondygnacjach. Obecna zabudowa Rynku - oprócz budynku zabytkowej austerii - pochodzi przeważnie z drugiej połowy XIX wieku. Pierzeja północna odbudowana została po pożarze w 1919.
  • Austeria sławkowska
  • Austeria sławkowska (nr rej. 1591/95 z 20.06.1995 r.) Austeria to dawne określenie karczmy o wysokim standardzie. Sławkowska austeria stanowi założony na planie litery T budynek o powierzchni 380 m², ustawiony szerokofrontowo do Rynku, bokiem przylegający do ul. Mały Rynek. Dziś trudno ustalić, od kiedy na tym miejscu znajdowała się karczma. Badania archeologiczne wykazały, że fundamenty i piwnice budynku pochodzą z XIII wieku. Trudno jednak powiedzieć czy już wtedy był to budynek służący za karczmę. Na belce stropowej obecnej karczmy widnieje data odczytywana przez jednych jako 1701, przez innych jako 1781. Odnosi się ona jednak najprawdopodobniej nie do powstania karczmy, lecz do jej remontu. Od tamtego czasu austeria sławkowska przetrwała z niewielkimi zmianami do dzisiaj. Budynek przykryty jest polskim dachem łamanym pokrytym gontem i wspartym od strony frontowej na sześciu kamiennych kolumnach tworzących podcienie. W części tylnej znajduje się stan (wozownia i stajnia).
  • Zabytkowy dom z podcieniami przy ul. Biskupiej
  • Domy z podcieniami są charakterystycznym elementem architektury sławkowskiej. W przeszłości prawie cała zabudowa Rynku i Małego Rynku miała charakter podcieniowy. Niestety, do naszych czasów przetrwały tylko nieliczne obiekty tego typu. Oprócz austerii sławkowskiej typ budownictwa podcieniowego reprezentują obecnie trzy budynki przy rynku (nr 10, 18 i 22) oraz dom narożny przy ulicy Biskupiej 2 (nr rej. 1592/95 z 20.06.1995 r.), przylegający do Małego Rynku. Ten ostatni zbudowany został w końcu XVIII wieku. Jego dach, pierwotnie kryty gontami, obecnie pokrywa papa. Wyposażony jest w bramę wjazdową z dwuskrzydłowymi wrotami wykończonymi stolarką klepkową w układzie rombowym. Podcień wspiera pięć murowanych kolumn na kostkowych cokołach.
  • Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego (widok od strony północno-wschodniej)
  • Kościół św. Mikołaja i Podwyższenia Krzyża Świętego w Sławkowie (wraz z budynkiem plebanii wpisany do rej zabytków pod nr. 1246/81 z 3.07.1981 r.), pierwotnie pod wezwaniem Jana Chrzciciela. Według Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis Jana Długosza kościół został ufundowany w 1203 przez biskupa krakowskiego Fulkę. Nie potwierdzają tego jednak badania architektoniczne ani archeologiczne, przesuwając datę budowy kościoła na połowę XIII wieku. Nie wykluczone jednak, że wcześniej stał na tym samym miejscu inny kościół drewniany lub murowany. Kościół św. Mikołaja jest kościołem jednonawowym o prostokątnym sklepionym prezbiterium.
  • Budynek parafialny z XVIII wieku to malowniczy przykład architektury dworkowej. Wolno stojący budynek usytuowany jest w ogrodzie w pobliżu kościoła św. Krzyża. Przykryty wysokim łamanym dachem polskim krytym gontami. Na końcach krótkiej kalenicy umieszczono pazdury.
  • Budynek dawnego szpitala górniczego fundacji A. Załuskiego (1758)
  • Dawny szpital górniczy (nr rej. 1247/81 z 3.08.1981) - murowany, piętrowy budynek przy ul. Kościelnej 11. Tradycja wiąże miejsce z istniejącym tu w XV w. domem, w którym miał się narodzić Świętosław Milczący zwany Błogosławionym. Obecny budynek wzniesiony został z fundacji Andrzeja Załuskiego w 1758. Kilkakrotnie odnawiany budynek nie zachował cech stylowych. Nad wejściem widnieje tablica erekcyjna z łacińską inskrypcją i herbem fundatora. Kiedyś nad tablicą, po obu stronach środkowego okna na pierwszym piętrze, widoczna była - obecnie przykryta tynkiem - polichromia przedstawiająca po lewej stronie postać bł. Świętosława w szatach kapłańskich z krzyżem w ręku, a po prawej św. Stanisława w szatach pontyfikalnych z Piotrowinem u stóp. Od 1800 w budynku działała sławkowska szkoła parafialna, a w późniejszych czasach funkcjonowały tu do 1958 szkoła powszechna i podstawowa. Obecnie budynek znajduje się w stanie wymagającym pilnego remontu.
  • Ruiny XIII-wiecznego zamku biskupów krakowskich
  • Zamek biskupów krakowskich w Sławkowie (nr rej. 1394/90 z 10.01.1990 r.) XIII-wieczny zamek obronny biskupów krakowskich, datowany na 1283, możliwe jednak że wcześnieszy. Po zburzeniu w 1455 nie został już odbudowany. Dziś widoczne są jedynie ruiny wieży mieszkalnej, odkryte w miejscu zbiegu ulic Browarnej i Staropocztowej w wyniku prac archeologicznych przeprowadzonych w latach 1983-1990.
  • Budynek dawnego dworu biskupiego
  • Dwór biskupów krakowskich "Lamus" (nr rej. 1244/81 z 20.01.1981 r.) Widoczny od strony ul. Staropocztowej dwór biskupi zwany "Lamusem" (ul. Zamkowa 9) pochodzi najprawdopodobniej z XVIII wieku. Mieściła się w nim siedziba administracji biskupiej. Służył też jako letnia rezydencja biskupów krakowskich. Budynek parterowy, podpiwniczony, o grubych murach z łamanego kamienia. Dach mansardowy z zagospodarowanym poddaszem.
  • Kościółek św. Jakuba
  • Kościółek św. Jakuba (nr rej. 1245/81 z 3.07.1981) usytuowany jest przy ul. Świętojańskiej, na miejscu średniowiecznego kościoła pw. św. Jana i klasztoru Duchaków z 1298. Po ich zniszczeniu w 1455 r. teren obecnego kościółka, jako poświęcony na budowę świątyni, nie został zajęty pod zabudowę miejską i pozostawał niezagospodarowany do początku XIX wieku. Obecny kościółek ufundowany został przez burmistrza sławkowskiego Jakuba Kubiczka w 1827.
  • Kaplica św. Marka
  • Kaplica mszalna św. Marka, znajdująca się na cmentarzu sławkowskim, w formie przestrzennej bardzo przypomina kościółek św. Jakuba. Wzniesiona na miejscu wcześniejszej kaplicy w pierwszej połowie XIX wieku. Wraz z pochodzącymi z 1839 i wbudowanymi w ciąg muru cmentarnego kostnicami kaplica wpisana jest do rejestru zabytków pod nr. 1248/81 z 3.07.1981 r.
  • Kapliczka św. Rozalii przy ul. Wrocławskiej (1536 r.), usytuowana na zachodnim krańcu miasta, na Koźle pod Sławkowem, jest najstarszą z wielu przydrożnych kapliczek sławkowskich. Jest to kapliczka słupowa, na której szczycie przymocowany jest kamienny krzyż z datami 1536 i 1630. Druga z tych dat odnosi się do odnowienia kapliczki.
  • Kapliczka słupowa św. Rozalii (1536)
    Niszczejąca hala główna sławkowskiej walcowni na lewym brzegu Białej Przemszy
  • Zakład Walcowni i Giserni pod Sławkowem (nr rej. 1251/81 z 23.09.1981), potocznie nazywany "walcownią sławkowską". Powstał nad Białą Przemszą w latach 1825-1826 jako inwestycja rządu Królestwa Polskiego. Materiał do przerobu dostarczano głównie z Huty Bankowej. Zakład rozbudowany z dwukrotnie, w latach 1833 i 1870. Zamknięty w 1888.
  • Stodoły sławkowskie przy ulicy Generała Józefa Hallera
  • Stodoły sławkowskie tworzą wydzielone ciągi zabudowy usytuowane poza średniowiecznym układem miasta, na zachód od centrum, przy ulicach Świętojańskiej, Siewierskiej i Hallera. Stodoły te, charakterystyczne także dla innych miasteczek rolniczych, pierwotnie budowane były na filarach z łamanego kamienia, z drewnianymi ścianami o konstrukcji sumikowo-łątkowej. Dwu- lub czterospadowe dachy kryte były strzechą. Niestety większość z zachowanych jeszcze do niedawna starych XIX-wiecznych stodół padła ofiarą pożarów, a nowe odbudowane zostały już z użyciem innego budulca.
  • Nepomuk z Grońca - w zbiorach Muzeum Entograficznego w Krakowie znajduje się wykonany olejem XIX-wieczny blaszany obraz Jana Nepomucena pochodzący ze sławkowskiego Grońca.
  • Na górę strony

    Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Sosnowcu - rzymskokatolicka parafia, położona w dekanacie sosnowieckim - Chrystusa Króla, diecezji sosnowieckiej, metropolii częstochowskiej w Polsce, erygowana w 1924. Mieści się przy ulicy Skwerowej.
    Kielcemiasto wojewódzkie położone w południowej części centralnej Polski, stolica województwa świętokrzyskiego. Położone w Górach Świętokrzyskich nad rzeką Silnicą. Stanowi regionalny ośrodek gospodarczy, turystyczny oraz wystawienniczo-targowy. Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 203 804 mieszkańców. Na terenie Kielc znajduje się 5 rezerwatów przyrody.

    Szlaki turystyczne

    Przez teren Sławkowa przebiegają cztery szlaki turystyczne piesze, z tego dwa z nich (czerwony i niebieski) przechodzą przez centrum miasta i spotykają się na rynku. Szlak żółty przebiega na południe od miasta przez Ryszkę i Burki, a szlak czarny łączy Sławków z Przymiarkami.

    POL Szlak czerwony.svg "Szlak Szwajcarii Zagłębiowskiej" (czerwony) ma ok. 33 km długości i biegnie od Sławkowa poprzez Chwaliboskie, Okradzionów, Błędów, Chechło, Hutki-Kanki i Józefów do Zawiercia.

    Marynarka Wojenna Rzeczypospolitej Polskiej – jeden z czterech rodzajów polskich Sił Zbrojnych, obok Wojsk Lądowych, Sił Powietrznych i Wojsk Specjalnych. Odpowiada za obronę wybrzeża i wód terytorialnych. Pod względem organizacyjnym stanowi związek operacyjny – flotę. Od 25 czerwca 2010 roku funkcję dowódcy pełni adm. fl. Tomasz Mathea.
    Szkoła Główna Warszawskapolska szkoła wyższa w Warszawie działająca w latach 18621869. Powołana w czerwcu 1862 przez dyrektora Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Aleksandra Wielopolskiego na mocy ukazu cesarza Aleksandra II. Powstała na bazie rozwiązanej w 1862 Akademii Medyko-Chirurgicznej. Mieściła się w budynkach skasowanego w 1831 przez władze rosyjskie Uniwersytetu Warszawskiego. Jej rektorem został Józef Mianowski. Posiadała 4 wydziały:

    POL Szlak niebieski.svg "Szlak Powstańców 1863 r. " (niebieski) ma ok. 29 km długości i jest szlakiem okrężnym z Olkusza do Bukowna. Szlak ten zaczyna się w Olkuszu i biegnie przez Pomorzany, Hutki, Laski, Kuźniczkę Nową, Krzykawkę, Sławków, Niwę, Burki i Bukowno.

    POL Szlak żółty.svg "Szlak Pustynny" (żółty) ma ok. 62 km długości. Przebiega od Maczek przez Stare Maczki, Sławków Burki, Sławków Ryszkę, Przymiarki, Bukowno, Starczynów, Olkusz, Rabsztyn, Jaroszowiec, Golczowice do Ryczowa.

    POL Szlak czarny.svg Szlak czarny Sławków – Przymiarki ma ok. 3,5 km długości i jest szlakiem łącznikowym między szlakiem czerwonym i żółtym.

    Królestwo Polskie (potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka; ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje) – istniejące w latach 1815-1916 państwo na terytorium polskim, pozostające w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, z własną konstytucją, sejmem, wojskiem, monetą i polskim językiem urzędowym oraz cesarzem rosyjskim jako koronowanym królem Polski i ustanowionym przez niego namiestnikiem.
    Prezbiterium (w architekturze nazywane także "chórem kapłańskim") – przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa oraz służby liturgicznej (m.in. ministrantów). Zwykle jest wydzielone od reszty świątyni podwyższeniem, balustradą lub łukiem tęczowym i wyodrębniające się wizualnie z bryły kościoła. Nazwa pochodzi od słowa prezbiter - ksiądz.

    Przez Sławków przebiega ponadto:

    SAD logo.svg Szlak architektury drewnianej województwa śląskiego

    Na górę strony

    czytaj dalej: [2], [3]




    Czy wiesz że...? beta

    Kolumna – element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną. Jej dolną część tworzy baza, środkową trzon, a wieńczy głowica. Wspiera się na niej belkowanie, a od czasów rzymskich także łuk.
    Księstwo Warszawskie (fr. Duché de Varsovie) – istniało w latach 1807-1815, formalnie niepodległe, jednak w rzeczywistości podporządkowane napoleońskiej Francji, było namiastką państwa polskiego. Władcą suwerennym księstwa był król Królestwa Saksonii, które wchodziło w skład Związku Reńskiego, będącego protektoratem pierwszego Cesarstwa Francuskiego.
    Gont (inne nazwy: szkudły lub na Śląsku Cieszyńskim: szyndzioł) – drewniany materiał do wykonywania pokryć dachowych. Deseczka z drewna iglastego, o przekroju klina, z wpustem wzdłuż szerszej krawędzi. Łączona poprzez wsunięcie jednej deseczki w drugą.
    Jan Muskata (ur. ok. 1250, zm. 7 lutego 1320) – biskup krakowski w latach 1294-1320, polityk okresu walk o zjednoczenie Królestwa Polskiego na przełomie XIII i XIV wieku, stronnik królów Czech i Polski Wacława II i Wacława III oraz zagorzały przeciwnik Władysława Łokietka. Uważany przez różnych historyków zarówno za wybitnego, jak i kontrowersyjnego.
    Henryk Matuszczyk (ur. 6 lutego 1936 roku w Sławkowie, zm. 19 sierpnia 2000 roku w Gdyni) – oficer dyplomowany polskiej Marynarki Wojennej w stopniu wojskowym kontradmirała z etatem wiceadmirała, nawigator morski, w latach 1978-1983 dowódca 13 dywizjonu trałowców bazowych, od 1983 do 1993 roku dowódca 8 Flotylli Obrony Wybrzeża, następnie komendant Akademii Marynarki Wojennej, odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
    De revolutionibus orbium coelestium (pol. O obrotach sfer niebieskich) – dzieło Mikołaja Kopernika, które zawiera wykład heliocentrycznej budowy świata. Na owe czasy stanowiło przewrót w nauce i ówczesnym światopoglądzie.
    Gród - prehistoryczna lub średniowieczna osada obronna, otoczona wałem, na terenie Polski najczęściej drewniano-ziemnym. Grody wznoszone były w różnych okresach; na terenie dzisiejszej Polski w epoce brązu i wczesnej epoce żelaza (kultura łużycka) oraz w czasach wczesnego średniowiecza.
    Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania

    Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne.
    Nie mogą być traktowane jako porady.