Słonecznica - ptak - Polski Serwis Naukowy

Słonecznica (Eurypyga helias) – gatunek dużego ptaka, będącego jedynym przedstawicielem rodziny słonecznic (Eurypygidae) w rzędzie słonecznicowych (Eurypygiformes). Zamieszkuje strefę międzyzwrotnikową Ameryki kontynentalnej – od Meksyku po Brazylię.

Charakterystyka

Wygląd Słonecznica wyglądem przypomina bąki (stąd jej angielska nazwa – sunbittern, co dosłownie znaczy "słoneczny bąk"). Upierzenie stonowane, liniowo ułożone, od jasnoszarego przez brązowe, po czarne. Na rozłożonych skrzydłach wyraźnie widoczne czerwono-czarne pawie oczka na beżowym tle. Rozmiary Długość ciała około 45-55 cm. Zachowanie By odstraszyć drapieżniki oraz podczas zalotów, by zademonstrować dominację oraz słonecznice rozkładają skrzydła przyjmując bojową postawę.

Środowisko

Lasy tropikalne. Spotykane są blisko zalesionych potoków i strumieni od 900 do 1800 m n.p.m.

Pióro (łac. penna) – twory nabłonkowe pokrywające ciała ptaków , a w czasach prehistorycznych niektórych dinozaurów, przede wszystkim z grupy teropodów, zwłaszcza celurozaurów. Podobnie jak łuski u gadów, pióra zachodzą na siebie dachówkowato. Wyrastają z brodawek skórnych zbudowanych z komórek mezodermalnych, w których formują się najpierw pióra puchowe (embrionalne), a następnie pióra ostateczne (penna).

Kręgowce (Vertebrata, od łac. vertebra – kręg) – najliczniejszy podtyp strunowców (Chordata), mocno zróżnicowany morfologicznie; obejmujący kręgouste, ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki. Dotychczas opisano około 58000 gatunków kręgowców[2], co stanowi około 5% opisanych gatunków zwierząt. Wielkość współcześnie żyjących kręgowców waha się od 7.9 mm u gatunku karpia - Paedocypris progenetica [3] do płetwala błękitnego [4], którego długość dochodzi do 33.9 m[5].

Pożywienie

Ryby i inne małe kręgowce.

Lęgi

Gniazdo Gniazda sklepione kopułą budowane na drzewach. Jaja Składają przeważnie dwa szare jaja w lęgu.

Status i ochrona

Populacja globalna niezagrożona.

Podgatunki

Słonecznica występuje w 3 podgatunkach:

Eurypyga helias helias – podgatunek nominatywny (główny), Ameryka Południowa

Eurypyga helias major – stwierdzony w Gwatemali i Ekwadorze

Eurypyga helias meridionalis – endemit Peru

Systematyka

Słonecznice są zwykle umieszczane w rzędzie żurawiowych. Niektóre aspekty ich morfologii sugerują spokrewnienie z czaplami i ich krewnymi (włączając bąki), ale to może być efektem konwergencji wynikającej z podobnego stylu życia i nie musi oznaczać faktycznego pokrewieństwa. Słonecznice są jednak bardzo podobne do kagu – o których ekologii również wiadomo niewiele.

Jajo - jedna z faz rozwoju nowego osobnika u wielu gatunków zwierząt. Jajo zawiera surowce odżywcze pozwalające na rozwój zarodka bez dostępu do organizmu macierzystego i zewnętrznych źródeł pożywienia oraz stosunkowo bezpieczne środowisko, ale ze względu na swoją zawartość jest również cenionym pokarmem.

Kagu (Rhynochetos jubatus) – gatunek ptaka zamieszkującego Nową Kaledonię, będącego jedynym przedstawicielem rodziny kagu (Rhynochetidae). Uważany jest za gatunek blisko spokrewniony ze słonecznicą.

Badania molekularne (Fain, Houde, 2004) wydają się potwierdzać, że kagu i słonecznice są ze sobą blisko spokrewnione. Przypuszczalnie oba te gatunki nie należą do żurawiowych. Możliwe, że są formami bocznego odgałęzienia (powstałego na Gondwanie) drzewa filogenetycznego, na którym przypuszczalnie znajdowały się także wymarłe ptaki z rodziny Aptornithidae i/lub madagaskarniki i to między innymi sprawia, że relacja z żurawiami właściwymi nie jest jasne.

Strefa międzyzwrotnikowa (strefa gorąca, tropikalna, tropiki) – jedna ze stref oświetlenia kuli ziemskiej, obejmująca obszar położony między zwrotnikami Raka (23°27′N) i Koziorożca (23°27′S). W ciągu roku w każdym miejscu tej strefy Słońce dwa razy znajduje się w zenicie – z wyjątkiem zwrotników, gdzie zenitalne górowanie Słońca zachodzi tylko raz. Poza tą strefą Słońce nigdy nie góruje w zenicie.

Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze magnorder (wyższa od nadrzędu) i parvorder (niższa od infrarzędu).

Przypisy

Eurypyga helias w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
Eurypygidae. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 13 stycznia 2011]
Eurypyga. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 13 stycznia 2011]
Eurypyga helias. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
Frank Gill, Minturn Wright, David Donsker: Order Eurypygiformes (ang.). IOC World Bird List: Version 2.7. [dostęp 13 stycznia 2011].
Lepage D., Wykaz ptaków Ameryki Południowej. Avibase. Pobrano 15 czerwca 2007.
BirdLife International (2004). Eurypyga helias. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2006. Pobrano 15 czerwca 2007. Baza danych zawiera uzasadnienie dlaczego gatunek znajduje się w kategorii niższego ryzyka (LC).
Lepage D., Eurypyga helias. Światowy wykaz ptaków. Avibase. Pobrano 15 czerwca 2007.

Bibliografia

Fain, Matthew G. & Houde, Peter, 2004; Parallel radiations in the primary clades of birds. Evolution, 58(11): 2558-2573. format PDF

Linki zewnętrzne

Krótkie filmy przedstawiające słonecznicę (ang.)