Słopniczanka - Polski Serwis Naukowy

Czarna Rzeka na Zaświerczu

Słopniczanka – potok, jeden z prawobrzeżnych dopływów Łososiny. Słopniczanka płynie przez środek wsi Słopnice w województwie małopolskim, powiecie limanowskim. Jej źródła znajdują się na zachodnich stokach Cichonia i pod Przełęczą Słopnicką na wysokości 860 m n.p.m. Dwa największe, lewobrzeżne dopływy to Mogielnica wypływająca z północnych stoków masywu Mogielicy i Czarna Rzeka, mająca swoje źródła pod Mogielicą, Przełęczą Rydza-Śmigłego i na północnych zboczach Łopienia. Pozostałe mniejsze potoki będące dopływami Słopniczanki to: Podwisiołki, Brodkówka, Czarna Rola, Głębiec, Rola i potok bez nazwy, płynący spod Łopienia .

Mogielica – najwyższy szczyt Beskidu Wyspowego (1171 m n.p.m.). Wierzchołkowa część masywu Mogielicy jest nazywana przez miejscową ludność Kopą, ze względu na charakterystyczny kształt. W starszej literaturze można spotkać błędną nazwę "Mogielnica". Dawniej na szczycie Mogielicy stała drewniana wieża triangulacyjna, wznosząca się wysoko ponad koronami drzew. Pod nią oddział PTTK z Limanowej umieścił specjalną metalową skrzynkę z pamiątkowymi zeszytami, do których mogli wpisywać się zdobywcy szczytu. Była ona kapitalnym punktem widokowym (oczywiście tylko dla odpornych na ekspozycję, wspinaczka trzema długimi drewnianymi drabinami i pobyt na odkrytym tarasie wymagał pewnej odwagi). Niestety zbutwiała z czasem i w 1980 r. zawaliła się. W sierpniu 2008 roku oddano do użytku nową, 20-metrowej wysokości wieżę widokową udostępnioną bezpłatnie turystom. Kilkadziesiąt metrów na południowy wschód od wierzchołka znajduje się niewielki, metalowy, pamiątkowy krzyż poświęcony Janowi Pawłowi II, który – zanim został papieżem – często tędy wędrował. Miejsce widokowe: rozpościerają się stąd rozległe widoki na wschód (Beskid Wyspowy i Beskid Sądecki) i południe (Gorce, Tatry).

Karpaty (51-54) (węg. Kárpátok; rum. Carpaţi; ukr. Карпати, czes. i słow. Karpaty) – łańcuch górski w środkowej Europie (jeden z największych w tej części świata), ciągnący się łukiem przez terytoria Czech, Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Rumunii i Serbii. Najwyższy szczyt Gerlach ma wysokość 2655 m n.p.m.

Słopniczanka ma długość ok. 14 km (w prostej linii 11,2 km) i niemal cała jej zlewnia znajduje się na terenie Słopnic. Uchodzi do Łososiny w miejscowości Tymbark, niecałe 2 km od granic wsi Słopnice, na wysokości ok. 420 m n.p.m. W pobliżu ujścia znajdują się tutaj efektowne progi skalne, tzw. "Tabacorz", które uznane zostały za pomnik przyrody i stanowisko dokumentacyjne. Średni spadek wynosi 3,14%. Rzeka, podobnie, jak inne rzeki Karpat, charakteryzuje się dużą zmiennością stanu wód i dużym potencjałem powodziowym. W czasie wielkiej powodzi w 1977 r. wyrządziła szkody na kwotę 670 tysięcy zł. Jest typową rzeką górską o dużym spadku, kamienistym korycie, charakteryzującym się dużą zmiennością trasy przebiegu. W czasie silnych opadów deszczu wielkie masy płynącej nią wody i toczone przez nią kamienie powodują niszczenie brzegów w niektórych miejscach i odkładanie masy kamieni i żwiru w innych. Ogólnie jednak procesy niszczące przeważają nad akumulacją, w wyniku czego następuje stałe pogłębianie i poszerzanie koryta rzeki.

Słopnice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Słopnice. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Dawniej Słopnice należały do gminy Tymbark. Obecnie miejscowość jest siedzibą gminy Słopnice i zarazem jedyną miejscowością należącą do tej gminy.

Przełęcz Słopnicka (759 m n.p.m. ) – przełęcz w Beskidzie Wyspowym między Cichoniem (929 m) a Mogielicą (1170 m). Przez przełęcz biegnie droga ze Słopnic do Zalesia i dalej do Kamienicy. Przełęcz Słopnicka, oraz cały grzbiet łączący Mogielicę z Cichoniem, stanowią również naturalną granicę pomiędzy Słopnicami, po północnej stronie przełęczy, i Zalesiem po stronie południowej.

Rzeka jest zarybiona. Badania czystości wód przeprowadzone w 2005 r. pozwoliły zaliczyć jej wody do III klasy czystości wód w skali 5-stopniowej, jako wody zadowalającej jakości. Badania przeprowadzane były u jej ujścia w Tymbarku, a więc w najbardziej zanieczyszczonym miejscu. W górnej części biegu jej potoków woda ma jeszcze lepszą jakość. Według typologii rybackiej Słopniczanka jest krainą pstrąga. Dominującymi gatunkami są pstrąg potokowy i kleń, a gatunkami towarzyszącymi głowacz pręgopłetwy, śliz, strzebla potokowa, jelec. Według prawa wędkarskiego na Słopniczance można łowić tylko na sztuczne muchy.

Łopień (951 m n.p.m.) – góra w Beskidzie Wyspowym o charakterze niewielkiego pasma o przebiegu równoleżnikowym. Jest to wybitna, posiadająca kilka ramion góra, położona na terenie wsi: Dobra, Tymbark, Słopnice, Chyszówki, Jurków. Grzbiet Łopienia jest stosunkowo płaski, rozległy i posiada 3 wierzchołki: Łopień Wschodni (805 m), Łopień Środkowy (855 m) i Łopień zwany też Złotopieniem (951 m). Przebiega przez niego granica między trzema gminami: Dobra, Tymbark i Słopnice. Granica między gminami przebiega z północy na południe wzdłuż potoku Bruśnik, przez Lisiory na szczyt przez Polany do Chyszówek. Liczne potoki spływające z Łopienia zasilają Chyszówkę, Jurkówkę, Łososinę i Słopniczankę oraz jej dopływ Czarną Rzekę.

Tymbark – wieś gminna (1357-1934 miasto) w województwie małopolskim, powiecie limanowskim. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Nazwa rzeki pochodzi od dawnego przyrządu do łowienia pstrągów zwanego słopem. W początkach osadnictwa w dolinie rzeki było tutaj mnóstwo pstrągów, na które miejscowi osiedleńcy polowali za pomocą słopa. Ryby stanowiły cenne uzupełnienie skromnego pożywienia. Z czasem ryby wyłapano niemal zupełnie, przyrząd poszedł w zapomnienie, ale przetrwała nazwa Słopniczanie, nadana żyjącym nad tą rzeką mieszkańcom przez sąsiadów. Od nazwy mieszkańców z kolei pochodzi nazwa wsi i rzeki. Rzeka pełniła też inną jeszcze, już historyczną rolę – w dawnych czasach dzieliła tę wieś na dwie części: Słopnice Królewskie, znajdujące się po jej południowej stronie i Słopnice Szlacheckie, leżące po północnej stronie.

Łososina - rzeka w południowej Polsce, lewy dopływ Dunajca (na wysokości Jeziora Czchowskiego). Źródła w masywie Mogielicy i pod Jasieniem. W górnym biegu nazywana Łososinką; przepływa przez Półrzeczki, Jurków, Dobrą, Tymbark, Łososinę Górną, Młynne, Laskową, Ujanowice i Łososinę Dolną. Ważniejsze dopływy: potok Słopniczanka, potok Sowlina, potok Stańkowa. W wsi Młynne plany budowy zapory zbiornika retencyjnego.

Powiat limanowski - powiat w Polsce (w południowej części województwa małopolskiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Limanowa, a ogółem liczy sobie 171 miejscowości.

Przypisy

Beskid Wyspowy 1:50 000. Mapa turystyczna. Kraków: Wyd. Compass, 2006. ISBN 83-89165-86-4.
Gmina Dobra. [dostęp 24 czerwca 2008].
Powiat limanowski. Inwentaryzacja zasobów i składników przyrody. [dostęp 21 kwietnia 2008].
Stan czystości wód powierzchniowych w rejonie Limanowej w 2005 r.. [dostęp 21 kwietnia 2008].