Słoweńska Partia Demokratyczna - Polski Serwis Naukowy

Słoweńska Partia Demokratyczna (słoweń. Slovenska demokratska stranka, SDS) – słoweńska centroprawicowa, konserwatywno-liberalna i chadecka partia polityczna, działająca od 1989. Do 2003 występowała pod nazwą Socjaldemokratyczna Partia Słowenii (słoweń. Socialdemokratska stranka Slovenije, SDSS).

Wybory parlamentarne w Słowenii w 2008 roku odbyły się 21 września. Zgodnie z przewidywaniami główna rywalizacja toczyła się pomiędzy partią premiera Janeza Janšy - Słoweńską Partią Demokratyczną (SDS) a opozycją socjaldemokratyczną - SD. Lokale wyborcze otwarte były w godz. 7.00-19.00, do głosowania uprawnionych było 1,7 mln obywateli. W głosowaniu wyłonili oni swoich 88 przedstawicieli, gdyż pozostałe dwa mandaty w parlamencie zarezerwowane są dla przedstawicieli mniejszości węgierskiej i włoskiej.

Andrej Bajuk (ur. 18 października 1943 w Lublanie) – słoweński polityk i przedsiębiorca, w 2000 premier Słowenii, były parlamentarzysta i minister finansów.

Początki SDS związane są z połączeniem się utworzonych w 1989 Socjaldemokratycznego Związku Słowenii i Słoweńskiego Związku Demokratycznego, głównym ugrupowań antykomunistycznej i niepodległościowej koalicji DEMOS. W 1992 związek podzielił się na trzy frakcje, w tym Socjaldemokratyczną Partię Słowenii, która mimo słabego wyniku wyborczego weszła w skład koalicji rządzącej.

Słowenia, Republika Słowenii (słoweń. Slovenija, Republika Slovenija) – państwo położone w Europie Środkowej, posiadające niewielki odcinek 46,6 km dostępu do Morza Adriatyckiego. Słowenia należy do NATO od 29 marca 2004, jest też członkiem UE od 1 maja 2004 roku.

Gregor Virant (ur. 4 grudnia 1969 w Lublanie) – słoweński polityk i prawnik, były minister administracji publicznej, założyciel i lider Obywatelskiej Listy Gregora Viranta, od 2011 przewodniczący Zgromadzenia Narodowego.

W 1993 z kierowania ugrupowaniem zrezygnował Jože Pučnik, który do swojej śmierci (w 2003) pełnił funkcję honorowego przewodniczącego demokratów. Na czele partii stanął Janez Janša, minister obrony z okresu wojny o niepodległość. W 1994 socjaldemokraci odeszli z rządu, pozostawali w opozycji przez blisko 10 lat z wyjątkiem krótkiego epizodu z 2000, gdy współtworzyli gabinet Andreja Bajuka.

Nowa Słowenia – Chrześcijańska Partia Ludowa (słoweń. Nova Slovenija – Krščanska ljudska stranka, NSi) – słoweńska prawicowa, chadecka partia polityczna, działająca od 2000.

Alojz "Lojze" Peterle (ur. 5 lipca 1948 w Čužnja vas) – słoweński polityk i ekonomista. Jeden z inicjatorów uzyskania przez Słowenię niezależności i pierwszy premier tego kraju. Były przewodniczący partii chadeckiej i minister spraw zagranicznych, od 2004 poseł do Parlamentu Europejskiego.

W 2003 przyjęto nazwę Słoweńska Partia Demokratyczna, w związku z ubieganiem się o członkostwo w Europejskiej Partii Ludowej. Przyjęty w tym samym roku nowy program SDS definiował ją jako partię centrową, z liberalnym programem gospodarczym i chadeckim programem społecznym. Ugrupowanie wspierało integrację Słowenii z Unią Europejską.

Wybory parlamentarne w Słowenii w 2011 roku odbyły się 4 grudnia 2011. Były to pierwsze w historii niepodległej Słowenii wybory przedterminowe, rozpisane po przegranym głosowaniu nad wotum zaufania dla gabinetu Boruta Pahora.

Lista Zorana Jankovicia – Pozytywna Słowenia (słoweń. Lista Zorana Jankovića – Pozitivna Slovenija, LZJ-PS) – słoweńska centrolewicowa partia polityczna założona w 2011.

Po zwycięstwie w wyborach krajowych w 2004, SDS współtworzyła (wraz z Nową Słowenią, Słoweńską Partią Ludową i partią emerytów) centroprawicową koalicję rządową z Janezem Janšą na czele. W 2007 demokraci poparli kandydaturę Lojze Peterle w wyborach prezydenckich. W wyborach w 2008 nieznacznie przegrali z Socjaldemokratami, przechodząc do opozycji. Pod koniec tego samego roku SDS powołała radę ekspertów, stanowiącą nieformalny gabinet cieni. W 2011 partia ponownie zajęła drugie miejsce, tym razem przegrywając z Pozytywną Słowenią. SDS zdołała jednak zawiązać koalicję rządową (z trzema poprzednimi koalicjantami i partią Gregora Viranta), a jej wieloletni lider po raz drugi został premierem.

Język słoweński – język południowosłowiański, urzędowy w Słowenii. Posługuje się nim ok. 2 mln osób (z czego ok. 1,9 mln w Słowenii, ok. 90 tys. w przygranicznych rejonach Włoch, ok. 40 tys. w austriackiej części Karyntii, ok. 15 tys. w Chorwacji, ok. 3 tys. na Węgrzech; poza tym używany w ośrodkach emigracji słoweńskiej, takich jak Cleveland w USA i Buenos Aires w Argentynie).

Parlament Europejski – instytucja Unii Europejskiej, będąca odpowiednikiem jednoizbowego parlamentu reprezentująca obywateli państw należących do UE, której członkowie są wybierani na 5-letnią kadencję. Oficjalną siedzibą Parlamentu jest Strasburg, ale też Bruksela, w której odbywa się większość obrad oraz mieszczą się biura poselskie, komisje parlamentarne i władze klubów. Sekretariat, biblioteka i część zaplecza technicznego ma zaś swoją siedzibę w Luksemburgu.

Wyniki wyborcze

Wybory do Zgromadzenia Narodowego:

1990: 7,4% głosów, 6 mandatów

1992: 3,3% głosów, 4 mandatów

1996: 16,1% głosów, 16 mandatów

2000: 15,9% głosów, 14 mandatów

2004: 29,1% głosów, 29 mandatów

2008: 29,3% głosów, 28 mandatów

2008: 26,2% głosów, 26 mandatów

W wyborach do Parlamentu Europejskiego SDS w 2004 i 2009 uzyskiwała po dwa mandaty europosłów. W 2009 objęli je Romana Jordan Cizelj i Milan Zver.

Przewodniczący

1989–1990: France Tomšič

1990–1993: Jože Pučnik

od 1993: Janez Janša

Zobacz też

Politycy Słoweńskiej Partii Demokratycznej

Wyniki wyborcze

Przewodniczący

Zobacz też

Przypisy