Słowo Polskie - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy dziennika wydawanego we Wrocławiu po po II wojnie światowej. Zapoznaj się również z: "Słowo Polskie" – dziennik wydawany przed wojną we Lwowie.

zdjęcie ze "Słowa Polskiego" z 1954 przedstawiające wywózkę z Wrocławia rozbiórkowych cegieł na odbudowę Warszawy

"Słowo Polskie" - dziennik dolnośląski wydawany we Wrocławiu w latach 1945 - 2004.

Polska Partia Robotnicza (PPR) – polska partia polityczna, utworzona 5 stycznia 1942 w Warszawie z inicjatywy przybyłych z ZSRR polskich komunistów z tzw. Grupy Inicjatywnej (zrzuconych przez lotnictwo radzieckie na spadochronach 28 grudnia 1941 w okolicach Wiązowny [1]), poprzez połączenie kilku spośród istniejących konspiracyjnych grup komunistycznych (m.in. Młot i Sierp, Stowarzyszenie Przyjaciół Związku Radzieckiego i Rewolucyjne Rady Robotniczo-Chłopskie) w Związek Walki Wyzwoleńczej (ZWW) i grupy Proletariusz. ZWW, utworzony we wrześniu 1941, był najsilniejszą z przedpeperowskich konspiracyjnych organizacji komunistycznych. Szkoleniem aktywistów PPR tworzących Grupę Inicjatywną m.in. w specjalnym ośrodku w miejscowości Puszkino pod Moskwą, zajmował się Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych (NKWD), badania historyków przeprowadzane po 1989 wykazały, iż wielu z nich było agentami NKWD.
Express Wieczorny - dziennik popołudniowy o charakterze sensacyjnym założony przez Rafała Pragę. Do momentu powstania PZPR w 1948 gazeta należała do PPS.

1945 - 1989

Pierwszy numer dziennika ukazał się 27 sierpnia 1945, w Legnicy, ówczesnej siedzibie władz regionalnych. Nosił wówczas tytuł "Pionier". 15 października redakcję "Pioniera" przeniesiono do Wrocławia, na ul. Krupniczą. W listopadzie 1946, po plebiscycie wśród czytelników, zmieniono tytuł gazety na "Słowo Polskie". Tytuł ten został wybrany niewątpliwie częściowo dlatego, że "Słowo Polskie" wychodziło przed wojną we Lwowie, a znaczną część mieszkańców Wrocławia stanowili przymusowi polscy wysiedleńcy z byłego województwa lwowskiego.

Cegła - materiał budowlany w kształcie prostopadłościanu (także klina, wycinka pierścienia kołowego lub kształtki) uformowany z gliny, wapna, piasku, cementu (bloczki betonowe) lub innych surowców mineralnych, który wytrzymałość mechaniczną i odporność na wpływy atmosferyczne uzyskuje poprzez proces suszenia, wypalania lub naparzania parą wodną. Cegły służą m.in. do wznoszenia ścian, murów, filarów, słupów, a także fundamentów i ścian fundamentowych. Cegły mogą też być wypełnieniem stropów (→strop Kleina).
Koniak (z franc. Cognac - nazwa miejscowości oraz okręgu we Francji) rodzaj alkoholu, najsłynniejszy winiak, którego technologia wytwarzania pozostała niezmienna od praktycznie 300 lat. Zawiera ok. 40-45% alkoholu. Na terenie Unii Europejskiej nazwa "Koniak", a ściślej "Cognac" zastrzeżona jest wyłącznie dla trunku produkowanego w okolicach miasteczka Cognac, w regionie Charente, we Francji. Jako pierwsi koniak wynaleźli Ormianie, a na tereny Francji dotarł parę wieków później.

Osobny artykuł: Słowo Polskie (Lwów).

"Słowo Polskie" od samego początku swego istnienia było gazetą traktowaną nieco inaczej niż organ Komitetu Wojewódzkiego PPR, potem PZPR - "Gazeta Robotnicza". Dlatego uchodziły w niej takie dowcipy, jak na prima aprilis w latach pięćdziesiątych, kiedy podano w gazecie informację, że biuro podróży "Orbis" przyjmuje zapisy na wycieczkę statkiem MS Batory do Szwajcarii, albo że każdemu, kto przyjdzie z kubkiem na Plac Grunwaldzki będzie wydawany francuski koniak.

Prima aprilis, łac. 1 kwietnia, , wł. Prima dies Aprilis, dzień żartów – obyczaj związany z pierwszym dniem kwietnia, zapoczątkowany mniej więcej w połowie XIII wieku, obchodzony w wielu krajach świata. Polega on na robieniu żartów, celowym wprowadzaniu w błąd, konkurowaniu w próbach sprawienia, by inni uwierzyli w coś nieprawdziwego. Tego dnia w wielu mediach pojawiają się różne żartobliwe informacje.
Orbis Spółka Akcyjna – polskie przedsiębiorstwo, jednostka dominująca hotelowo-turystycznej grupy kapitałowej "Orbis". Nazwa pochodzi z języka łacińskiego i oznacza świat.

Od lutego 1951 dziennik był w znacznej części mutacją stołecznego "Expressu Wieczornego" o zmniejszonej objętości i bez niedzielnego dodatku "Zwierciadło"; później, szczególnie po 1956, coraz znaczniejszy udział wrocławskiego działu miejskiego i odejście od związków z "Expressem".

Z inicjatywy redakcji "Słowa Polskiego" powołane zostało w 1956 r. Towarzystwo Miłośników Wrocławia, organizowane były plebiscyty o "Złotą Iglicę" (dla najlepszych dolnośląskich artystów), a także plebiscyty dla najlepszych sportowców i trenerów itp. Z redakcją "Słowa Polskiego" był w tym czasie ściśle związany m.in. red. Michał Żywień.

Towarzystwo Miłośników Wrocławia – założone zostało na fali przemian gomułkowskiej odwilży z inicjatywy redakcji wrocławskiego dziennika "Słowo Polskie" (pomysłodawcą utworzenia był red. Mieczysław Markowski). Działalność podjęło 23 września 1956; społeczno-kulturalny i oświatowy profil Towarzystwa oficjalnie potwierdzono jednak dopiero po kilku dziesięcioleciach jego działalności, mianowicie w statucie, obowiązującym w obecnym brzmieniu od 1993 i określającym jako nadrzędny cel funkcjonowania Towarzystwa upowszechnianie wiedzy o mieście, jego historii i tradycjach.
MS Batory – polski statek pasażerski, transatlantyk. Jednostka bliźniacza MS Piłsudski. Statek wszedł do służby w 1936. Pływał do roku 1969; złomowany w 1971. Miał przydomek „Lucky Ship”.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)