Trzy królestwa - Kaya zostanie wkrótce wchłonięte przez ekspansywną Sillę

Sǒn (선; szkoła sǒn 선종 sǒn chong) – koreańska medytacyjna szkoła buddyjska, będąca odpowiednikiem chińskiej szkoły chan, która mimo kilkusetletnich prześladowań przetrwała do czasów obecnych.

Uwagi wstępne

Koreański sǒn, chociaż został bezpośrednio przeniesiony z Chin, różni się zarówno od chińskiego chanu jak i japońskiego zenu. Do lat 70. XX wieku był prawie w ogóle nieznany; Zachód poznawał zen poprzez Japonię i, nawet mimo zainteresowania Koreą w czasie Wojny koreańskiej, buddyzmem koreańskim właściwie nikt się nie interesował. Sytuacja zmieniła się w latach 70. XX wieku, kiedy do Stanów Zjednoczonych przybyli pierwsi mistrzowie sǒn: Sŭngsan, Kusan Suryǒn. Pojawili się także tacy wybitni znawcy koreańskiego buddyzmu i sǒnu jak Robert E. Buswell Jr, Lewis R. Lancaster i Becky Bernen.

Ogólne cechy sǒnu

1. Tradycyjna niechęć do czytania i recytowania sutr praktykowanego w szkołach doktrynalnych. Wynikało to po części z analfabetyzmu większości mnichów koreańskich.
2. Samowystarczalność górskich klasztorów sǒn; mnisi uprawiali pola na swoje utrzymanie (zgodnie z regułą Dzień bez pracy jest dniem bez jedzenia).
3. Z dziewięciu głównych szkół sǒn aż osiem pochodziło z linii mistrza chan Mazu Daoyi a tylko jedna z Shitou Xiqiana, który jednak tak jak i Mazu podkreślał niewerbalne metody urzeczywistnienia chanistycznego.
4. Ponieważ od XIV do XX wieku sǒn (i w ogóle buddyzm) był prześladowany przez konfucjanistów przetrwały jedynie klasztory w niedostępnych górach i samowystarczalne.
5. Z tego powodu mnichami byli najbardziej zahartowani, zdeterminowani i oddani praktyce ludzie.
6. Dlatego też właściwie nie ma literackich historii sǒnu jak w Chinach. Prawie cała tradycja była przekazywana ustnie.
7. Z tej przyczyny linie przekazu Dharmy, jeśli w ogóle istnieją, są niejasne i niepewne.
8. Regularne odbywanie 3-miesięcznych odosobnień medytacyjnych w klasztorach w okresie zimowym i letnim.
9. Niezwykle częste odbywanie indywidualnych odosobnień medytacyjnych trwających nawet do 6 lat.
10. Z powodu odosobnienia klasztorów sǒn miały one niewielki kontakt ze społeczeństwem, co nadało mocny taoistyczny a nawet szamanistyczny charakter.
11. Postacie mistrzów sǒn: mędrców i czasami zarazem ekscentryków zostały włączone do folkloru koreańskiego.
12. Mistrzowie sǒn nie pełnili tylko funkcji nauczycieli mnichów, ale również służyli pomocą i radą w rozwiązywaniu normalnych życiowych problemów Koreańczyków.
13. Z powodu prześladowań i owego odosobnienia centrów praktyki sǒn, koreański sǒn jako jedyny zachował pierwotną spontaniczność, ludyczność a nawet rustykalność.
14. Brak podziału sǒnu na szkoły caodong i linji (jak w Chinach), czy sōtō, rinzai i ōbaku (jak w Japonii).
15. Mimo owej niechęci do sutr, sǒn (jak i cały buddyzm koreański) wykazywał silne tendencje synkretyczne, co doprowadziło do zjednoczenia szkoły sǒn ze szkołami doktrynalnymi pod nazwą chogye.
16. Sǒn nie miał prawie żadnego wpływu na kulturę Korei.
17. Sǒn (i w ogóle buddyzm koreański) w początkowym okresie miał bardzo słabe związki ze zwykłymi ludźmi (był traktowany jako jeden z właścicieli ziemskich) i nie wypracował z ich strony prawdziwego poparcia.
18. Obecnie właściwie wszystkie wielkie klasztory są klasztorami z synkretycznym buddyzmem; klasztory nauczające tylko sǒnu są z reguły mniejsze.