Weryfikacja funkcjonariuszy SB - proces kwalifikowania funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa do nowo powstałego Urzędu Ochrony Państwa, jak również do Policji i do pracy cywilnej w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych.

Weryfikację przeprowadzano w oparciu o przepisy wydane przez Sejm, szefa MSW oraz Przewodniczącego Centralnej Komisji Weryfikacyjnej. Powstało 49 wojewódzkich komisji kwalifikacyjnych (oraz Komisja Kwalifikacyjna do Spraw Kadr Centralnych) mających za zadanie zweryfikować starających się o pracę w nowych służbach byłych funkcjonariuszy SB. Od decyzji Wojewódzkiej Komisji Kwalifikacyjnej lub Komisji Kwalifikacyjnej do Spraw Kadr Centralnych służyło odwołanie do Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej której przewodniczącym został Krzysztof Kozłowski.

Proces weryfikacji był dobrowolny. Przystąpiło do niej ok. 14 tysięcy osób. Komisja na podstawie akt osobowych, posiadanych informacji i doświadczeń miała sobie wyrobić zdanie na temat danego funkcjonariusza a następnie przeprowadzała z nim rozmowę. 8.681 osób (czyli 61 proc.) przeszło ją pomyślnie, w pierwszej instancji. Decyzje komisji wojewódzkich nie były ostateczne. 4.880 negatywnie zweryfikowanych oficerów odwołało się do Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej, która uchyliła decyzje komisji wojewódzkich w stosunku do 1.800 osób. Ogółem więc spośród 14.038 funkcjonariuszy, pozytywnie zaopiniowano 10.439, natomiast negatywnie – 3.595.

Zgodnie z Instrukcją Przewodniczącego Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej z dnia 25 czerwca 1990 za funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa zobowiązanych do poddania się postępowaniu kwalifikacyjnemu uznawano się osoby, które:

Weryfikacją objęto również Wydział Prawno-Polityczny ASW i osoby zatrudnione na wymienionych stanowiskach w Rejonowych Urzędach Spraw Wewnętrznych w dniu 31 lipca 1989 (w dniu 10 maja 1989 SB w RUSW nie istniało - od 01.02.1990 funkcjonariuszy SB RUSW przeniesiono do SB WUSW lub MO, z zastrzeżeniem, że grupy/sekcje paszportów "przestemplowano" 1 lipca 1989 do MO).

Postępowaniem kwalifikacyjnym nie obejmowano osób:

Wojewódzkie komisje kwalifikacyjne wydawały, zgodnie z uchwałą nr 69 Rady Ministrów z dnia 21 maja 1990 r., pozytywną opinię o kandydacie w razie stwierdzenia, że odpowiada on wymogom przewidzianym dla funkcjonariusza danej służby lub pracownika Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. określonym w ustawie, oraz powzięcia przekonania, że posiada on kwalifikacje moralne do pełnienia służby, zwłaszcza że:

1. w toku dotychczasowej służby nie dopuścił się naruszenia prawa,
2. wykonywał swoje obowiązki służbowe w sposób nie naruszający praw i godności innych osób,
3. nie wykorzystywał stanowiska służbowego do celów pozasłużbowych.

Funkcjonariuszom wydawano cztery rodzaje opinii:

1. nie posiada kwalifikacji do dalszej służby z przyczyn moralnych
2. nie posiada kwalifikacji do dalszej służby
3. posiada kwalifikacje moralne do służby w Policji
4. posiada kwalifikacje moralne do służby w MSW/UOP (w tym Policji)

Standardowy druk wysyłany negatywnie zweryfikowanym funkcjonariuszom Służby Bezpieczeństwa zawierał grzecznościową formułę: „Komisja wyraża nadzieję, że znajdzie Pan/Pani nowe dające satysfakcję zatrudnienie poza resortem spraw wewnętrznych”.

Wszyscy niezaopiniowani pozytywnie funkcjonariusze SB odeszli ze służby do 31 lipca 1990.

Funkcjonariusze SB z wydziałów paszportów wojewódzkich urzędów spraw wewnętrznych, którzy przeszli do Policji - wydziałów paszportów przy komendach wojewódzkich policji służyli tam do dnia 07.04.1991 kiedy to rozwiązano wydziały paszportowe Policji, a ich funkcjonariusze zostali z mocy prawa zwolnieni ze służby i stali się pracownikami urzędów wojewódzkich które przejęły od Policji sprawy paszportowe, chyba, że do tego dnia zostali przeniesieni na inne stanowiska w Policji.

Spotkanie oficera SB z komisją weryfikacyjną zostało ukazane w filmie fabularnym Psy z 1992 roku w reżyserii Władysława Pasikowskiego.

Archiwa SB

Dokumentacja Służby Bezpieczeństwa była grupowana w archiwach wg następujących kryteriów:

Przypisy

Bibliografia

Zobacz też

Zobacz hasło SB w Wikisłowniku