SM U-1 - 1906 - Polski Serwis Naukowy

SM U-1 − niemiecki okręt podwodny (U-Boot), pierwsza jednostka tej klasy zbudowana dla Kaiserliche Marine. Zbudowany w stoczni Krupp Germaniawerft w Kilonii, wszedł do służby 14 grudnia 1906 roku. Podczas I wojny światowej był używany do celów szkoleniowych. Po wycofaniu ze służby w 1919 roku został odkupiony przez stocznię i przekazany do Deutsches Museum w Monachium, w którego ekspozycji pozostaje do chwili obecnej.

Wilhelm Bauer (ur. 23 grudnia 1822 w Dillingen, zm. 20 czerwca 1875 w Monachium) – niemiecki inżynier i wynalazca, pionierski konstruktor okrętów podwodnych napędzanych siłą ludzkich mięśni.

Brandtaucher – pierwszy niemiecki okręt podwodny, prototyp skonstruowany przez Wilhelma Bauera. Okręt wziął udział w I wojnie o Szlezwik, gdzie w znacznym stopniu przyczynił się do odsunięcia dalej od brzegu duńskiej floty prowadzącej blokadę Kilonii. Kiedy jednak Bauer nagłośnił ten fakt, jednostka zatonęła bez ofiar w ludziach 1 lutego 1851 roku. Ulepszoną i powiększoną wersję okrętu Bauer bezskutecznie oferował kilku rządom. Wydobyty, znajduje się obecnie w muzeum w Dreźnie.

Historia

Początki eksperymentów z okrętami podwodnymi w Niemczech sięgają roku 1850, kiedy bawarski konstruktor Wilhelm Bauer przeprowadził nieudane próby napędzanej siłą mięśni jednostki "Brandtaucher". W 1902 roku należąca do koncernu Kruppa stocznia Germaniawerft w Kilonii zatrudniła hiszpańskiego inżyniera Raimondo Lorenzo d'Equevilley-Montjustina, który współpracował wcześniej z francuskim pionierem budowy okrętów podwodnych, Maximem Laubeufem. Jeszcze w tym samym roku zaprojektował on eksperymentalny okręt "Forelle", który po licznych próbach i pokazach dla oficerów Kaiserliche Marine, został w 1904 roku sprzedany Rosji.

II Rzesza Niemiecka, niem. Deutsches Reich – oficjalne określenie niemieckiego państwa narodowego założonego w 1871 roku przez polityka Ottona von Bismarcka. Było ono także określane jako Deutsches Kaiserreich (Cesarstwo Niemieckie), a po jego upadku jako Druga Rzesza (Zweites Reich).

Kaiserliche Marine (Cesarska Marynarka Wojenna) − marynarka wojenna Cesarstwa Niemieckiego, powstała w 1871 roku z przekształconej floty Związku Północnoniemieckiego. Początkowo przewidywana głównie do obrony własnych wybrzeży i szlaków handlowych, wkrótce została zaangażowana we wspieranie niemieckich interesów imperialnych, a od lat 90. XIX wieku była sukcesywnie rozbudowywana. Wielkie zasługi dla jej rozwoju położył admirał Alfred von Tirpitz, od 1897 roku minister marynarki. W wyniku promowanych przez niego a wspieranych przez cesarza Wilhelma II programów rozbudowy floty, Kaiserliche Marine stała się w latach poprzedzających I wojnę światową drugą potęgą morską świata, ustępując jedynie Royal Navy.

Niechętny dotąd nowej klasie okrętów admirał Alfred von Tirpitz zdecydował się w 1904 roku powierzyć istniejącemu w ramach Urzędu Marynarki Rzeszy wydziałowi broni torpedowej (niem. Torpedoinspektion) opracowanie wymagań taktyczno-technicznych dla pierwszego niemieckiego okrętu podwodnego. Budowę powierzono mającej już doświadczenie stoczni Germaniawerft, która równolegle konstruowała trzy kolejne jednostki na zamówienie rosyjskie. Stępkę pod budowę położono na początku 1905 roku. Wodowanie pierwszego U-Boota Kaiserliche Marine nastąpiło 4 sierpnia, zaś przejęcie go przez marynarkę 14 grudnia 1906 roku.

Okręt podwodny – klasa okrętów przystosowanych do pływania pod wodą (potoczne, błędnie używane, określenie łódź podwodna jest rusycyzmem od Подводная лодка podwodnaja łodka).

Rozejm w Compiègne − kończący I wojnę światową traktat rozejmowy pomiędzy Ententą i Cesarstwem Niemieckim, uzgodniony 11 listopada 1918 roku o godzinie 5:00 rano w wagonie kolejowym w lesie pod Compiègne. Rozejm wszedł w życie tego samego dnia o godzinie 11:00.

U-1 w ekspozycji Deutsches Museum

U-1 został wykorzystany do pierwszych niemieckich eksperymentów z operacyjnym użyciem okrętów podwodnych, szczególnie intensywnych w pierwszych osiemnastu miesiącach służby. Zdobyte wtedy doświadczenia były podstawą do opracowania kolejnych, większych jednostek. Po wybuchu I wojny światowej był już uważany za całkowicie przestarzały i nie był wykorzystywany bojowo. Jako okręt szkolny nie podlegał ustaleniom rozejmu w Compiègne i nie został wydany zwycięzcom. W 1919 roku był początkowo przeznaczony do złomowania, ale został odkupiony przez stocznię Germaniawerft i w 1921 roku przekazany jako zabytek techniki monachijskiemu Deutsches Museum.

U-Boot (niem.: Unterseeboot = okręt podwodny, dosłownie podmorski) – skrótowe oznaczenie niemieckich okrętów podwodnych. Poszczególne okręty nosiły oznaczenie w formie litery U z numerem (w okresie I wojny światowej istniały ponadto serie małych okrętów UB i podwodnych stawiaczy min UC).

Mila morska (NM, nautical mile – NM, International Nautical Mile – INM) – jest jednostką odległości stosowaną w nawigacji morskiej. Jest to długość łuku południka ziemskiego odpowiadająca jednej minucie kątowej koła wielkiego. W rzeczywistości ze względu na kształt kuli ziemskiej (Geoida) długość łuku 1 minuty kątowej jest różna w zależności od szerokości geograficznej, dlatego umownie przyjęto długość uśrednioną.

Opis konstrukcji

Kadłub U-1 miał długość całkowitą 42,39 m i szerokość 3,8 m. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 238 ton, w zanurzeniu 283 tony. Napęd stanowiły dwa silniki spalinowe Körtinga, napędzane naftą (uważaną wówczas za bezpieczniejszy od benzyny rodzaj paliwa), o mocy 200 KM każdy, i dwa silniki elektryczne o identycznej mocy. Prędkość maksymalna w marszu na powierzchni wynosiła 10,8 węzła, w zanurzeniu 8,7 węzła. Zasięg maksymalny wynosił 1500 mil morskich przy prędkości 10 węzłów. Dopuszczalną głębokość zanurzenia określono na 30 metrów.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Alfred von Tirpitz (ur. 19 marca 1849 w Küstrin w Brandenburgii [dziś Kostrzyn nad Odrą], zm. 6 marca 1930 w Ebenhausen) – niemiecki admirał – twórca floty niemieckiej, następca sekretarza Urzędu Marynarki Rzeszy (Reichsmarineamt) Friedricha von Hollmanna.

Uzbrojenie U-1 stanowiła jedna wyrzutnia torpedowa kalibru 450 mm, z zapasem trzech torped. Załoga okrętu składała się z dwóch oficerów oraz dziesięciu podoficerów i marynarzy.

Bibliografia

Robert Gardiner (red.): Conway's All the World's Fighting Ships 1906-1921. London: Conway Maritime Press, 1986. ISBN 0-85177-245-5. (ang.)

Gordon Williamson: U-boats of the Kaiser's Navy. Botley, Oxford: Osprey Publishing, 2002. ISBN 1-84176-362-4. (ang.)