SN 2007if - Polski Serwis Naukowy

Współrzędne: 011051,37; +15°27'39,9"

SN 2007if – wybuch supernowej odkryty 16 sierpnia 2007 roku przez F. Yuana, pracownika Departamentu Fizyki University of Michigan oraz Roberta Quimby należącego do zespołu Texas Supernova Search. Supernowa ta została zaobserwowana w konstelacji Ryb. Ze względu na masę przodka SN 2007if została zaliczona do bardzo rzadkiej grupy supernowych typu Ia roboczo nazwanych "super-Chandrasekharami".

Biały karzeł jest to niewielki (rzędu rozmiarów Ziemi) obiekt astronomiczny emitujący m.in. promieniowanie widzialne. Powstaje po ustaniu reakcji jądrowych w mało lub średnio masywnej gwieździe. Mało masywne gwiazdy (od 0,08 do 0,4 masy Słońca), nie osiągają w trakcie swojej ewolucji warunków wystarczających do zapłonu helu w reakcjach syntezy termojądrowej i powstają z nich białe karły helowe. Średnio masywne gwiazdy (od 0,4 do 1,4 masy Słońca) spalają hel dając białe karły węglowe, lub węglowo-tlenowe.

Terminem supernowa określa się kilka rodzajów kosmicznych eksplozji, które powodują powstanie na niebie niezwykle jasnego obiektu, który już po kilku tygodniach bądź miesiącach staje się niemal niewidoczny. Istnieją dwie możliwe drogi prowadzące do takiego wybuchu: w jądrze masywnej gwiazdy przestały zachodzić reakcje termojądrowe i pozbawiona ciśnienia promieniowania zaczyna zapadać się pod własnym ciężarem, lub też biały karzeł tak długo pobierał masę z sąsiedniej gwiazdy, aż przekroczył masę Chandrasekhara, co spowodowało eksplozję termojądrową. W obydwu przypadkach, następująca eksplozja supernowej z ogromną siłą wyrzuca w przestrzeń większość lub całą materię gwiazdy. Utworzona w ten sposób mgławica jest bardzo nietrwała i ulega całkowitemu zniszczeniu już po okresie kilkudziesięciu tysięcy lat, znikając zupełnie bez śladu. Z tego powodu w naszej Galaktyce znamy obecnie zaledwie 265 pozostałości po supernowych, choć szacunkowa liczba tego rodzaju wybuchów w ciągu ostatnich kilku miliardów lat jest rzędu wielu milionów.

SN 2007if należy do tzw. typu Ia. Richard Scalzo pracujący w projekcie Nearby Supernova Factory zmierzył masę białego karła, którego eksplozja spowodowała wybuch SN 2007if i stwierdził, że jego masa przekroczyła granicę Chandrasekhara. Naukowcy odkryli również, że ta niezwykle jasna supernowa posiadała nie tylko masę centralną, ale także dwie poprzednio odrzucone w trakcie eksplozji powłoki materii. Odkrycie to może pozwolić na zbudowanie modelu struktury obiektu i doprowadzić do zrozumienia procesów zachodzących w tych rzadkich supernowych.

Gwiazdozbiór (konstelacja) to grupa gwiazd zajmujących określony obszar sfery niebieskiej. Z czasem gwiazdy te połączono w symboliczne kształty i nadano im nazwę pochodzącą z mitologii (np. gwiazdozbiór Centaura, Cefeusza itp). Gwiazdy tworzące gwiazdozbiór nie są ze sobą zazwyczaj fizycznie związane, a ich bliskie położenie na niebie jest wywołane geometrycznym efektem rzutowania ich położeń na sferę niebieską.

Gwiazda – kuliste ciało niebieskie stanowiące skupisko powiązanej grawitacyjnie materii w stanie plazmy. Najbliższa Ziemi gwiazda, Słońce, jest źródłem większości energii na Ziemi. Inne gwiazdy można obserwować na nocnym niebie, gdyż wtedy nie przyćmiewa ich Słońce. Najlepiej widocznym na sferze niebieskiej gwiazdom od dawna nadawano różne nazwy, łączono je także w gwiazdozbiory. Astronomowie pogrupowali gwiazdy oraz inne ciała niebieskie w katalogi astronomiczne, które zapewniają ujednolicone nazewnictwo tych obiektów.

Korzystając z obserwacji prowadzonych przy użyciu teleskopów w Chile, na Hawajach i w Kalifornii zespół zmierzył masę centralnej gwiazdy, oraz osobno, obu otaczających ją powłok. Dostarczono w ten sposób jednoznacznych dowodów, że układ ten rzeczywiście przekroczył granicę Chandrasekhara. Udowodniono, że gwiazda-przodek miała masę rzędu 2,1 masy Słońca (z dokładnością ± 10%) czyli znacznie powyżej wartości granicznej dla supernowych typu Ia. Zmierzenie masy poszczególnych komponentów tego układu pozwala naukowcom podjąć próbę wyjaśnienia procesu ewolucji systemu, który obecnie nie jest znany.

Texas Supernova Search (TSS) - projekt poszukiwania gwiazd supernowych. Korzysta z automatycznego teleskopu optycznego ROTSE-IIIb, jednego z czterech zbudowanych przez ROTSE collaboration, w celu poszukiwania optycznych poświat błysków promieniowania gamma oraz 9,2-metrowego Hobby-Eberly Telescope (HET).

Uniwersytet Michigan (ang.) University of Michigan – publiczna, państwowa szkoła wyższa w stanie Michigan, USA. Założony w roku 1817 w Detroit, został przeniesiony do Ann Arbor w 1837.

Richard Scalzo uważa, że SN 2007if wybuchła prawdopodobnie w wyniku zlania się dwóch białych karłów. Badania pozostałych supernowych o masach przodków przekraczających granicę Chandrasekhara pozwolą sprawdzić, czy w ich przypadku również doszło do połączenia dwóch białych karłów. Równocześnie prowadzone są badania teoretyczne, czy możliwe jest istnienie białych karłów o masach przekraczających granicę Chandrasekhara.

Masa – jedna z podstawowych . W szczególnej teorii względności związana z ilością energii zawartej w obiekcie fizycznym. Najczęściej oznaczana literą m.

SIMBAD (the Set of Identifications, Measurements, and Bibliography for Astronomical Data) – baza danych obiektów astronomicznych spoza Układu Słonecznego sporządzana przez Centre de Données astronomiques de Strasbourg (CDS) we Francji.

SN 2007if jest jedną z czterech supernowych odkytych od 2003 roku które były na tyle jasne, że kosmolodzy zaczęli podejrzewać, że białe karły z których powstały musiały przekroczyć granicę Chandrasekhara. Roboczo supernowe te nazwano "super-Chandrasekharami".

Linki zewnętrzne

Supernowa z nadwagą

Supernowa 2007if (ang.)

SN 2007if w bazie SIMBAD (ang.)